Toen Esther Ouwehand van de echte Partij voor de Dieren in het debat vorige week kritisch was op de keuze van Buma-Bontenbal-Jetten om met de VVD te gaan (in)formeren, terwijl de ‘liberalen’ toch de huidige politieke shitshow (mijn woorden!), en die van de afgelopen drie jaar hebben veroorzaakt, probeerde de optimistische D66-voorman duidelijk te maken dat het dit keer echt anders zou zijn, anders zou gaan. Terwijl VVD-topvrouwen Yesilgöz en Becker vlak achter Ouwehand toekeken met een blik die zweefde tussen not amused en superzuur.

De VVD staat, dat vertelt ze u, voor de hardwerkende Nederlander en de mensen in het land, ze gaat voor rust in de portemonnee zorgen. Als ik nog een gemeenplaats gemist heb, excuses. En als ik ondertussen kijk naar wat de VVD wil is het meer vrijheden voor ondernemers, minder belasting- en regeldruk voor (grote) bedrijven, meer economische groei, waarna al dat verdiende geld ten goede kan gaan komen aan de genoemde gewone Nederlanders, en klimaatbeleid ook, natuurlijk.

Het enige punt is, het gebeurt niet, of nauwelijks. Tuurlijk, een deel van de belastingen die wél worden geheven – ook bij rijke mensen, ook bij goedverdienende bedrijven – komt ten goede aan zorg en onderwijs en infrastructuur en als er nog wat overschiet eventueel aan cultuur. Maar het grootste deel van het verdiende geld vloeit natuurlijk, elke keer weer, al decennialang, naar de aandeelhouders en de mensen die al een topinkomen en/of een groot vermogen hebben. De trickle van de trickle down economy is vaak maar een triest druppeltje zo nu en dan. En toch kan de VVD, of elke andere partij die de kiezer weet te overtuigen met dit economische verhaal, doen alsof het deze keer anders zal zijn.

Zoals marktwerking – zorg, openbaar vervoer, energie, wonen – echt de concurrentie gaat vergroten en daarmee de prijzen voor de consument gaat verlagen. Het gebeurt nooit, machtsconcentraties nemen toe, marktpartijen worden zo groot en sterk dat het niet ver van een monopolie zit, maar deze keer zal het echt anders zijn uitroepteken.
Ik geloof niet meer in deze keer zal het anders zijn.

De BBB heeft, vooral bij monde en handelen van Wiersma en van de Plas, al anderhalf jaar niks anders gedaan dan traineren, mist- en mestgordijnen optrekken, wetenschap ontkennen, nadere onderzoeken aanvragen en ondertussen de volksgezondheid en de biodiversiteit serieuze schade toebrengen. Met constant maar een leidend belang: dat van de grote agrobedrijven die de BBB ooit bedachten, en die hun megawinsten niet bedreigd willen zien worden door suffe dingen als longontstekingen in geitenregio’s, Parkinson waar met gif wordt gesproeid of drinkwaterproblemen.

Dat zal nooit anders zijn.

JA21 is een light-variant van PVV en FvD, waar extreem conservatisme, racisme en anti-migratiesentiment hand in hand gaan. Dat zal nooit anders zijn.

Voedselproducenten en (de meeste) supermarkten verkopen een onwaarschijnlijke hoeveelheid ongezond voedsel, tussendoortjes en snacks aan een steeds dikker en ongezonder wordende bevolking. Ze zullen het hebben over een gezondheidsoffensief en duurzaamheid, over hun verantwoordelijkheid, maar het zal nooit anders zijn.

Ik ben geen pessimist, ik ben een realist. En ook dat zal nooit anders zijn.

Terwijl ik dit schrijf krijgt Donald Trump de FIFA Peace Prize uitgereikt van Gianni Infantino. Ik had in plaats van uitgereikt liever ingebracht geschreven, maar ik ga het netjes houden. Trump is, dat weet u, de democratisch gekozen dictator van de VS, Infantino is de baas van de wereldvoetbalbond, een organisatie waar het vaker over corruptie, televisierechten, sponsordeals en foute leiders gaat dan over splijtende passes en onvergetelijke doelpunten. Helaas. Infantino is in zijn jeugd in een groot vat vloeibare zelfingenomenheid gevallen, waardoor hij de meest krankzinnige beslissingen kan nemen en ontmoetingen kan hebben, terwijl hij constant uitstraalt dat hij lekker bezig is (en het ook wel heel erg heeft getroffen, met zichzelf). In ons land noemen we dat het Syndroom van Yesilgöz.

De vredesprijs is een paar maanden geleden door Infantino bedacht (om aan Trump uit te kunnen reiken), omdat woke-elementen wereldwijd ervoor hadden gezorgd dat de Oranje Leider de Nobelprijs voor de Vrede niet kreeg. De vredes die Trump bewerkstelligd heeft zijn ondermeer in Gaza – waar het IDF donderdag nog twee Palestijnse broertjes van 9 en 10 vermoorde, Fadi en Goma Abu Assi, omdat ze ‘verdachten waren die een direct gevaar vormden voor Israelische soldaten’ – en tussen Rwanda en DCR, waar feitelijke vrede ongeveer even dichtbij lijkt als een nummer-1-notering voor Marco Borsato in de Top2000.

De FIFA is in mijn ogen een organisatie die van zoveel zelfverrijking en machtsmisbruik aan elkaar hangt dat zelfs de Siciliaanse maffia mompelt dat het allemaal wel wat minder kan, toch…? Maar ja, voetbal is een leuk spelletje en als je eerder al toernooien organiseerde in het Qatar van de dwangarbeiders en het Rusland van Putin, is er natuurlijk geen reden te bedenken de VS over te slaan, ondanks gewelddadigheden tegen Latijns-Amerikaanse buren en burgers in eigen land, het slopen van de democratie en het, ten faveure van genoemde leider in het Kremlin, serieus laten wankelen van de NAVO. Vijf weken, meer wedstrijden dan ooit, meer hitte en meer klimaatschade ook.

Ik denk niet de Infantino en zijn meelopers het bij deze prijs gaan laten. Ik denk dat Benjamin Nethanyahu een officiele FIFA-wedstrijdbal krijgt toegekend, wegens zijn jarenlange inzet voor het in beweging houden van Palestijnse kinderen. De EBU kan wellicht ruimte maken voor deze uitreiking net voordat Israel optreedt tijdens de finale van het Songfestival in Bazel.

De FIFA Healthy Food Award gaat naar Coca Cola, want zeker als het tijdens een belangrijke voetbalwedstrijd 37 graden is, is het van het grootste belang te blijven drinken, en dan het liefst iets uit een plastic flesje van een van de hoofdsponsors. En in samenwerking met een grote bandenfabrikant gaat een extra FIFA-Michelinster naar Burger King.
En mocht u sommige beelden in dit stukje beledigend of zelfs krankzinnig vinden, hou ik graag de lijn-Mona Keijzer aan. Zij zei na haar schandalige NOS-Hamas tweet dat ze ook 20 keer per dag een tweetje niet verstuurt. Dat is als een automobilist die een voetganger van het zebrapad schept omdat ze in haar auto zit te vapen, en dan roept maar die andere 20 mensen konden veilig oversteken! Zo werkt dat ook met columns die ik niet publiceer. Die zijn pas echt fel en beledigend.

Ik kreeg eerder deze week van een uitermate slimme vrouw een artikel doorgestuurd aangaande glyfosaat. Omdat het ook nog een heel erg leuke vrouw is stuurt ze me meestal lieve berichtjes, hartjes in verschillende soorten en maten, poezie zelfs en heel soms de vraag of ik nog gember en koriander mee wil nemen, maar in dit geval ging het dus over glyfosaat. Ingredient van landbouwgif, bestrijdingsmiddelen en volgens sommigen zelfs gewasbeschermingsmiddelen. Ik vind het best, ik bedoel, het maakt me niet uit hoe je het noemt, als we er maar niet ziek van worden. En daar ligt gelijk het probleem.

Allerlei soorten landbouwgif zijn toegestaan, in Europa, in ons land, omdat de gezondheidsrisico’s heel erg meevallen. De kans op Parkinson of een kankervariant is minimaal, en dat ‘blijkt natuurlijk uit wetenschappelijk onderzoek’. En iedereen, ook u, vroege luisteraar, weet hoe het werkt: je hebt een mespuntje wetenschappelijk onderzoek, voegt daar een heleboel lobby en economische belangen aan toe, krijgt de politiek mee en hey presto het product mag verkocht en gebruikt worden.

En nu blijkt dus dat het wetenschappelijke artikel waarop elke keer weer het toelaten en gebruiken van glyfosaat is gebaseerd, de glyfosaat-review uit 2000 van Williams, Kroes en Munro (getiteld Safety Evaluation and Risk Assessment of the Herbicide Roundup and Its Active Ingredient, Glyphosate, for Humans), is teruggetrokken. Het blijkt, 25 jaar na dato, niet te kloppen. Omdat, je verwacht het niet, Monsanto, het bedrijf dat miljarden verdient met ondermeer Round Up, de merknaam, grote invloed had op de inhoud van het onderzoek. Dat is niet een slager die zijn eigen vlees keurt, dat is een slager die zegt wetenschapper te zijn (kijk maar naar mijn witte jas uitroepteken) en heeft uitgevonden dat koeien, varkens en kippen het eigenlijk wel prettig vinden in een slachthuis-omgeving.

Het betreffende artikel werd zeer veelvuldig aangehaald: in andere toxicologische reviews over glyfosaat en Roundup, in rapporten van nationale gezondheids- en voedselveiligheidsinstanties, op allerlei plekken waar besloten werd over het al dan niet toelaten van Round Up en haar toxische broertjes en zusjes.

Ik word altijd zeer verontwaardig van dit soort gesjoemel, wetenschappelijk gesjoemel zelfs. Omdat het ten koste gaat van de gezondheid van velen en omdat het enige dat lijkt te tellen de economische en financiele belangen zijn. Wat ik zou verwachten is dat de Minister van Landbouw en de agrolobby-partij waar ze bijhoort, maar ook andere organisaties als LTO en zelfs Farmers Defence Force nu voluit op het orgel gaan. Niet tegen de regelgeving waar ze het altijd zo moeilijk mee hebben, niet tegen Brussel en andere ambtenarij, nee, tegen dit bedrijf en vergelijkbare bedrijven die natuurlijk hetzelfde doen, omdat de sector is voorgelogen en opgelicht, omdat ze goed geld hebben betaald voor gewasbescherming, maar doelbewust zijn blootgesteld aan grote gezondheidsgevolgen.

En ja, dat geldt ook voor ons, burgers in de omgeving van landbouwactiviteiten, langsfietsers, mensen met spelende kleinkinderen, wij allemaal.
Omdat met bijvoorbeeld pfas al jaren en jaren iets vergelijkbaars gebeurd, het is op teveel plekken aanwezig, het is niet goed voor ons, en er gebeurt heel weinig tegen. De genoemde minister, als Wiersma althans feitelijk die titel nog waard is, wil pesticiden die pfas naar ons grondwater lekken vooralsnog niet verbieden, maar eerst echt vernietigende Deense onderzoek toetsen. Toetsen…!

We zijn, als we niet in opstand komen, overgeleverd aan gewetenloze ondernemers, wetenschappers die het wel weten maar niet zeggen, en politici die alles doen behalve ons beschermen.

Ik begrijp dat de zondagochtend niet per definitie het tijdstip is om in opstand te komen, maar ik geloof echt dat we een manier moeten vinden. Want als de huidige Amerikaanse situatie ons voorland is, en dat is nogal eens het geval, komen we terecht in een situatie waarin de ondernemers nog meer vrijheden krijgen, de bescherming die er nog is wordt afgebroken, en als laatste stap vaccins worden verboden omdat ze daar een minister hebben, RFK jr, waarbij vergeleken Wiersma nog best coherent is.

Ik wens u een prettige zondag, met vooral veel meer slimme leuke vrouwen.

Later deze week is het 5 december. En of u nou gelooft in een Goedheiligman of niet, of u het nou een goed idee vindt dat mannen met een beroet gezicht alle kadootjes moeten dragen of niet, of u nou denkt dat een wit paard over een dak kan trippelen of echt helemaal niet, het is een dag met een glimlach, met warmte en plezier. Met herinneringen ook vaak. Mijn vader, die over het algemeen niet heel erg van de gezinsactiviteiten was (hij werkte hard, hij was de kostwinner, zijn vier kinderen waren vooral prettig als hij zo min mogelijk last van ze had, we spreken de jaren 60 en 70 van de vorige eeuw) heeft meermalen met een zwarte handschoen aan op de wankele deur van onze huiskamer in Amsterdam gebonkt, om aansluitend handen vol strooigoed met grote kracht die kamer in te slingeren. Alleen dat al leverde voor de vier broertjes-Jansen een krankzinnig geslaagde avond op. En omdat de Sint-moeder werkelijk alles (chocoladeletter, speculaas, taaitaai, borstplaat, kadootjes) apart inpakte hadden we elk jaar meer dan een wasmand vol pakjes.

Ik hoop dat u uw kinderen en/of kleinkinderen later deze week ook op vergelijkbare wijze kunt verrassen, verwennen zelfs. Waarbij het helemaal mooi zou zijn als er weinig (onnodige) meuk, Chinese webwinkel-producten en fast fashion-uitwassen worden gegeven, maar ik begrijp ook wel dat ik weer eens sta te schreeuwen tegen een bierkaai, of hoe heet dat ook alweer?

Vandaag, trouwens, is het 1 december. En soms lukt het me op deze plek niet om helemaal weg te blijven van grote emoties, en van wat sommigen moralisme zullen noemen. Vandaag is zo’n dag. Omdat er teveel kinderen zijn, in Gaza, op de bezette Westelijke Jordaanoever, die in bijna onbeschrijfelijk vreselijke omstandigheden leven. In Gaza omdat ze eerst twee jaar lang belegerd, gebombardeerd, verjaagd en uitgehongerd zijn, en nu (indien nog in leven, vanzelfsprekend) in een tent of ‘tent’ verblijven waar het koud is en kouder wordt, en waar elke volgende regenbui betekent dat het water over de eventuele matrassen stroomt. De term mensonterend is, denk ik, onvoldoende.

Op de Westbank is, al jaren en jaren, sprake van toenemend geweld tegen de rechtmatige Palestijnse bewoners, intimidatie door Zionistische kolonisten, en het IDF, het leger, staat erbij en kijkt ernaar. Als ze niet bezig zijn mensen te arresteren omdat ze lijken op iemand die wellicht iemand kent die terrorist zou kunnen zijn. De wandaden in gevangenissen waar Palestijnen verblijven bespaar ik u even, want ik had het over de kinderen. In Khan Younes, in Hebron, in de puinhopen van Gaza-Stad.
Dit zijn, daar ben ik van overtuigd, kinderen zoals de uwe, kinderen zoals uw kleinkinderen.

Vandaag, 1 december, kunt u zich door rood te dragen of rond 12 uur kort het werk neer te leggen, aansluiten bij de actie #wijdoenhiernietaanmee. Een manier om solidariteit uit te spreken met het Palestijnse volk, en, wie weet, zelfs onze ‘regering’ tot enige positieve actie te bewegen. In plaats van, in Trumps voetsporen, te doen alsof er nu vrede is, en alsof die vrede duurzaam is.

En mocht u de kinderen daar willen bijstaan: PAX, Plant een Olijfboom, The Rights Forum.

In1989, het jaar dat Lebbis en ik besloten ons als cabaretier te gaan profileren, met als einddoel ooit in ons leven in de Kleine Komedie te spelen, werd ik ondernemer. Hoe dat allemaal afliep kunt u lezen als, voorjaar 2027, onze (eerste) artistieke autobiografie Pissen tegen de Hemelpoort verschijnt.

Ondernemerschap is volgens mij met veel energie (passie, zelfs) een talent, een idee, een product proberen te verkopen, en in die zin is het iets heel moois. Je bedenkt een duurzaam regenhoesje voor poedels, en gaat daarmee de markt op, je hebt op satirische toon van alles te vertellen over de wereld, en beklimt de podia. En als het meezit kun je zelfs aardig geld verdienen, als ondernemer, want er zíjn veel theaterprogrammeurs met smaak, er zíjn veel poedels (en het regent hier best vaak).

Tijdens de meest recente verkiezingscampagne zette de VVD – een partij die ‘rust in de portemonnee’ belooft bij iedereen die al een goedgevuld exemplaar heeft, een partij waarvan de leider geregeld onwaarheden debiteert maar daar ga ik verder geen labeltje aanhangen, een partij die een stabiel midden-kabinet vooralsnog blokkeert maar wel met JA21 in zee wil (en desnoods met BBB en SGP) – geregeld in op het grote belang van ondernemerschap. Waarmee ik het dus zomaar eens was. De uitwerking was, en is, echter vooral: minder regels, meer vrijheid. Dat eerste omdat regels maar lastig zijn (controle, administratie, gedoe), het tweede omdat meer en vrijheid in één zin zo ongeveer iedereen blij maakt. En, het zal u niet verbazen, daar scheiden onze wegen. Want ondernemerschap kan heel mooi zijn, maar het idee dat ‘al die regels’ maar in de weg zitten, het idee dat meer vrijheid betekent dat ondernemers het nog beter gaan doen, en dat dat ons uiteindelijk allemaal ten goede komt, daar klopt volgens mij weinig van.

Een bedrijf dat zijn bollen of lelies alleen dankzij gifspuiten kan produceren is ondernemerschap.

Een uitstootrijke staalfabriek in Wijk aan Zee is ondernemerschap. Een energieslurpende kunstmestfabriek in Terneuzen is ondernemerschap.
Arbeidsmigranten uitbuiten is ondernemerschap.

Een luchthaven runnen zonder natuurvergunning en met elke keer weer opgepompte economische cijfers is ondernemerschap.
Grote fossiele bedrijven die klimaatafspraken weg-lobbyen en de plastic-recycling zo ongeveer om zeep helpen is ondernemerschap. Banken en pensioenfondsen die stevig door-investeren in planeetvernietigende bedrijven is ondernemerschap.

Het verhandelen van designer-medicijnen, opgevoerde E-bikes, suspect vuurwerk en vapes waarop je ook kunt gamen, is ondernemerschap.
Fast fashion is ondernemerschap.

De krankzinnige voedselmarkt die oplevert dat 80% van het aanbod in uw supermarkt feitelijk niet gezond is, met zo veel mogelijk producten met een licht-verslavende werking (door zout, suiker, vetten) is ondernemerschap. En de miljardenhandel in spuitjes met hormonen ‘om je te helpen afvallen’ is dat dus ook. Kijk in dezen zeker even Zembla van 9 november terug.

Veel ondernemers zweren bij vrijheid, en verwijzen graag naar het werk van schrijver en filosoof Ayn Rand. Een quote: egoisme is een deugd, zeker bij ondernemerschap.

Daar zit denk ik het probleem: als het steeds gaat om meer meer meer voor jezelf (geld, winst, macht) blijft er heel weinig ruimte, vrijheid, veiligheid en gezondheid over voor alle anderen.

Ik schrijf deze column met een aantal stevig gekneusde ribben, en een scheur in mijn voorhoofd. Maar verder natuurlijk gewoon op een toetsenbordje, en met twee vingers. Die zijn namelijk volledig ongedeerd.

Wat hieraan voorafging: een paar dagen geleden fietste ik op redelijk hoge snelheid door Utrecht, haakte mijn fietsstuur in een langswapperende jaszak, waarna ik kort door de lucht vloog en wat langer op de grond doorbracht. Laat ik het zo zeggen: er klonk geen gezang in de Nachtegaalstraat. Er drupte wel wat bloed op de stoep.

Ik werd door de allerliefste –altijd in de buurt! – en een aantal meer dan vriendelijk passanten geholpen, het bloeden werd gestelpt, een glaasje water genuttigd in een naastgelegen huidverzorgings-laserkliniek, en kort daarna werd een arts geraadpleegd. Ze verbond mijn hoofdwond, sprak eerlijke woorden over mijn ribben – gebroken of gekneusd maakt eigenlijk niet uit, het moet herstellen en dat zal pijnlijk zijn – en deed wat neurologische testjes met vingers en oren en ogen en kijkrichtingen, om te checken of mijn hersenen zich vooralsnog op de juiste plek bevonden. Dat bleek zo te zijn, gelukkig, want mijn eerste gedachte op die stoeprand, anderhalf uur eerder, was als ik maar geen voorstellingen af hoef te zeggen. Dat is, voor mij, in de periode dat ik mijn oudejaars kan spelen, het grootste angstbeeld namelijk.

Een assistente van de dokter had mij herkend en vroeg of ze me nog wat vragen mocht stellen, om te kijken of ik mijn mild-satirische werk wel écht weer aankon. Ik draag de medische wetenschap een warm hart toe, en stemde dus in.

De vragen die ze stelde:
Als een politica geregeld onwaarheden debiteert, omdat dat politiek goed uitkomt, of omdat ze graag wil zeggen wat de mensen thuis nou eenmaal willen horen, mag je haar dan een leugenaar noemen?

Geeft het feit dat het aantal lobbyisten van de fossiele industrie op de klimaattop in Belém hoger was dan het aantal vertegenwoordigers van ‘kwetsbare landen’ aan dat we van die industrie niets te verwachten hebben, behalve meer vernietiging en economisch cynisme?

Als je door omstandigheden in een gezin terechtkomt met een nogal losse seksuele moraal, blijft het dan volledig je eigen verantwoordelijkheid hoe je met die situatie, en eventueel aanwezige minderjarigen, omgaat?

Is de emotionele verdediging van de verdachte in het voorgaande, DAT BEN IK NIET!, ook bruikbaar voor een politicus die geregeld onwaarheden debiteert, en daarmee in nogal felle bewoordingen wordt geconfronteerd?

Is het erger dat JA21 de banden met Rusland wil herstellen en onze steun aan Oekraine wil heroverwegen, of dat JA21 de mogelijkheid van hernieuwde gasboringen in Groningen wil openhouden, óf dat de VVD toch liever met hen in een ‘stabiel kabinet’ stapt dan met de extremisten van GL-PvdA?

Wordt Ajax kampioen? En wanneer dan wel…?

Ik wist alle vragen duidelijk te beantwoorden, en mocht de wereld en het theater weer in. Maar wat me het meest bijbleef was de behulpzaamheid van mensen, toevallige passanten. Iemand die naast me bleef staan toen ik verdwaasd op de stoep zat, iemand die naar een apotheek holde voor verband, iemand die mijn hoofd zachtjes depte. Daar zal ik aan denken als ik weer wat boze capuchontypes WIJ ZIJN NEDERLAND! hoor scanderen.