Het zal u niet ontgaan zijn dat het vandaag maandag is – maar dat komt vaker voor – en 6 juli ook. Dat zal voor u ook niet veel meer betekenen dan een datum op een kalender, voor mij is dat anders. 91 jaar geleden werd namelijk mijn moeder geboren, en het feit dat zij later vandaag samen met mijn jongste broer naar de supermarkt zal lopen om deze krant te kopen, het feit dat ze elke week mijn column op deze plek leest, het feit dat wij haar nog steeds elke dag bij ons hebben maakt me meer dan blij.

Ik denk vaak aan de plek waar ze vandaan komt, Cappagh, miniem dorpje dichtbij de Ierse westkust, aan alles wat ik zelf van mijn Ierse wortels heb meegekregen, en ook aan haar ouders, mijn granny en grampa. Zíj was een vrouw die een negental kinderen ter wereld bracht, in haar latere leven steeds kleiner leek te worden (mijn moeder zit in een vergelijkbare gewichtsklasse) en altijd bezig was. Ik heb haar eigenlijk nooit zien zitten, zelfs niet als iedereen in de extended family van eten en drinken en aandacht was voorzien. Ze bewoog, vloog, praatte, lachte en vulde de kamer met energie en liefde. Mijn moeder beweegt sinds kort wat minder, en minder intensief, maar de energie, de zin in (het) leven is er nog net zo hard.

Mijn opa, James Dawson, heb ik maar een jaar of tien gekend, maar heeft grote indruk op me gemaakt. Door zijn stem – loud and booming -, zijn fysiek, het feit dat hij ‘de baas van de politie’ was, maar vooral omdat hij, in zijn jonge jaren, vrijheidsstrijder was. Zich verzette tegen overheersing, bezetting en onrecht. En ik me later realiseerde hoe vaak heersende machten verzet, bijvoorbeeld tegen hun macht, weten om te vormen tot iets lelijks. Bijvoorbeeld omdat ze de luidste stem in de media zijn, bijvoorbeeld omdat alles dat zich tegen hun macht verzet wel fout móet zijn.

En zoals in bijna alles is de grote oranje kleuter in het Witte Huis ook hier weer de overtreffende trap (van), iedereen die hem niet likt en prijst en de ruimte geeft is misdadig en krankzinnig en rijp voor deportatie en …

James Dawson was lid van de Irish Volunteers, en later van de Irish Republican Army. Zij verzetten zich tegen de (eeuwenlange) Britse overheersing van Ierland, het onderdrukken en uitbuiten en uithongeren van een volk, het vernietigen van een cultuur en religie en taal en volksaard. En inderdaad, u kent de IRA uit de laatste decennia van de vorige eeuw, als terreurorganisatie, als tuig dat onschuldige mensen en politici aanviel. En dat komt, los van de wandaden die inderdaad gepleegd zijn, omdat de Britse overheerser bepaalde wíe de terroristen waren, en daarmee de aandacht weg wist te houden van vergelijkbare wandaden van UDA, UVF, en special forces van het Britse leger. En als u paralellen ziet met de macht van oorlogsstaat Israel, en het verzet van Palestijnen en anderen, dat is geen toeval.

Ik ben trots op mijn opa, en mijn moeder heeft zeker iets van zijn strijdlust aan mij weten door te geven.

Happy birthday, Enda!

Afgelopen weekend werden overal in ons land evenementen, bijeenkomsten en festivals afgelast wegens de gevolgen van de klimaatcrisis. Tuurlijk, het kwam in het nieuws als hittegolf, en later als daaruit voortkomende onweerssituaties, maar u en ik weten oorzaak en gevolg.

Twee politieke details: los van alle ellende vind ik het nogal grappig dat een partij die al decennia serieus klimaatbeleid tegenwerkt of traineert, de VVD inderdaad, zich nog steeds graag als vroemvroem-partij afficheert, om de Telegraaflezer en de autobezitter met struisvogelneigingen in de achterban te behouden, dat die partij te dealen kreeg met hitte die zo ernstig werd dat op vele plekken het asfalt van snelwegen smolt, waardoor ze alsnog de fiets moesten nemen.

Minder leuk, maar ook waar: een nog klimaatontkennender partij, – bekend van de lebbisenjansen-grap uit 2023 ‘heeft Joost Eerdmans werkende hersencellen?!’ ‘Ja, 21’ – wisten zaterdag wel bij elkaar te komen, waarbij als eis voor samenwerking met het kabinet-Yesilgoz sorry –Jetten ondermeer ‘lagere belasting op benzine en vliegen’ werd gesteld, en anders moesten Rob en de zijnen ‘maar in het reddingsbootje van Jesse stappen’. Dat je als partij middenin de uitwassen van genoemde crisis in een airco-zaal bij elkaar komt en dan dit weet uit te brengen – maak fossiel goedkoper uitroepteken – en niet eens door hebt dat dat bootje een nogal mislukt grapje is als je ook maar gewoon het smeltende ijs en de stijgende zeespiegel negeert, het is van een breinsplijtende domheid.

Maar goed, laat me ook wat positiefs te berde brengen. Wat namelijk ook gewoon doorging waren mijn voorstellingen, oudejaars 2026. In kleine zaaltjes in Den Haag en Holten en Blaricum zelfs. Ik ben activistischer dan ooit, en dat heeft te maken met het bovenstaande – een crisis die leven en overleven beinvloedt, een politieke macht die vooralsnog kiest voor economische groei en agrobelangen en angstvallig vasthouden aan fossiel – maar ook met bedreigingen van de democratie, in de VS natuurlijk, maar ook veel dichter bij huis, en de toenemende macht van techbedrijven, politiek, economisch, sociaal, menselijk. Ja, dat klinkt als heavy stuff, maar ondertussen wordt er ook dik anderhalf uur achter elkaar heel veel gelachen. Zelfs in zaaltjes waar de temperatuur rond de dertig graden leek te komen.

In Blaricum gebeurde iets opvallends. Een man achterin de zaal vroeg me letterlijk om oplossingen, een vrouw op rij drie zei ‘Dolf, hoe moet het met onze kinderen?’ Nadat ik eerst duidelijk had gekregen dat ze niet onze gezamenlijke kinderen bedoelde – ik heb ooit wat wilde nachten gehad in de regio Blaricum-Crailo, meen ik me te herinneren – kon ik bieden, en alle andere dappere cabaretliefhebbers, uitleggen dat ik spreek over wat me bezighoudt, wat me raakt, waar ik me zorgen om maak, en dat ik op al die podia sta voor de satire, de lichte toon waar mogelijk, de grap waar nodig.

Maar ook dat ik vind dat we allemaal wat te doen hebben, voor de democratie, bijvoorbeeld, tegen die klimaatcrisis zeker ook. Ik noemde dingen die voor de hand liggen, als niet of minder vliegen, minder meuk aanschaffen, geen of minder vlees en zuivel nuttigen, en veel minder nieuwe kleding aanschaffen. Allemaal niet al te grote offers, met in totaal een serieus grote impact. Waarbij ik een paar mensen op rij 1 de tip gaf nog een keer kleding te gaan kopen, maar dan samen met iemand mét smaak.

Toen ik thuiskwam trof ik de doos van No Waste Army, die we vier keer per jaar ontvangen. Simpel gezegd: heel veel groente en fruit, overproductie in een bepaalde periode, die anders doorgedraaid zou worden, wordt vermaakt tot fijne en onverwachte producten. Ditmaal bijvoorbeeld aardappelbasilicum-pasta, knolselderij crackers, limoen sprankeldrank en pastinaak chocospread. Een kleine 107.000 kilo groente en fruit werd op deze manier gered, en omgezet in lekker en onverwacht eten en drinken.

Ze verwerken bij genoemde Army te klein of te kromme groentes, snijafval, voedsel dat tegen de houdbaarheidsdatum aanzit en bijproducten uit een productieproces.

En eerder dit jaar werd de Nationale Aardappelweek bedacht, om een overproductie van 500 miljoen kilo aardappels een goed heenkomen te bezorgen.

Het is maar één voorbeeld van de vele honderden initiatieven en bedrijven die oprecht bezig zijn met duurzaamheid, minder verspilling, meer behoud. Dus ook daar zijn mogelijke acties, mogelijke oplossingen te vinden. Niet alleen voor iemand als ik die er zo vaak hongerig uitziet.

Fijne zondag!