Trouw | Prijs
Month: januari 2025
Ik win eigenlijk nooit een prijs. Alleen om die reden al was afgelopen week voor mij een uitzonderlijke week. Eergisteren mocht ik tot mijn grote vreugde (en verrassing, want ik win nóóit een prijs) de jaarlijkse Groeneveldprijs in ontvangst nemen. En dat heeft weer veel te maken met wat ik op deze plek elke week probeer te doen, al bijna tweeëneenhalf jaar. De prijs is namelijk voor iemand die ‘zich bijzonder inzet voor het debat over natuur en landschap en die daarbij een afwijkend, kritisch geluid laat horen’. Nou ja zeg…afwijkend is my middle name, en kritisch moet ik wel zijn, moeten wé wel zijn, juist als het gaat over natuur, landschap, klimaat, economie, beleidskeuzes.
Maar ik moet ook realistisch zijn. Het is leuk, een gloedvolle speech, een oorkonde, een grijnsfoto op de website, maar hoe staat het er eigenlijk voor, met genoemde thema’s vraagteken uitroepteken. Zet al mijn afwijkende kritische schrijven nog wat serieuze zoden aan allesbepalende dijken?
De stikstofuitstoot in ons land wás veel te hoog, blijft vooralsnog veel te hoog, en het kabinet worstelt door met rechterlijke uitspraken, politiek gekonkel en luidruchtige agro-belangen.
Er kwamen, wederom, vreselijke beelden naar buiten van hoe we met levende wezens (eenden, in dit geval) omgaan, om de onwaarschijnlijk hoge omloopsnelheid van opfokken en afslachten van vee in stand te houden. Die beesten moeten snel-snel in kratten (kooien, vrachtwagens) om op tijd in de hel van het slachthuis te kunnen zijn.
Ik zag Rita Verdonk (Leefbaar Den Haag, ja, het kan verkeren…) in een bijzin bij Jinek klimaatbeleid in twijfel trekken, terwijl ze surfde op grote vreugde vanwege Amerikaanse ontwikkelingen ‘waar wel echt doorgepakt wordt’. Altijd vraag ik me weer af: weten dat soort politici echt niet welke (economische) klimaatschade we al leiden en gaan leiden, of negeren ze liever de feiten op populistische gronden?
En daarover gesproken: we zagen veel en langdurige beelden van een man die in Washington decreten zat weg te tekenen. Terugtrekking uit het Klimaatakkoord van Parijs, geen of nauwelijks compensatie voor arme landen, terwijl bovengenoemde economische schade zich opstapelt, terwijl de oceanen (juist ook de ‘Golf van Amerika’) warmer worden waardoor de neerslag omvangrijker en de orkanen heftiger zullen worden, en terwijl de biodiversiteit (en daarmee de voedselzekerheid) afneemt wordt in de VS nog harder de weg inslagen van fossiele brandstoffen, van drill baby drill en weg met windmolens, van de verdienmodellen van zijn miljardairsvriendjes.
Waarbij en passant alle empathie, alle medemenselijkheid (‘illegalen’, gender, wereldwijde gezondheidszorg) wordt ingeruild voor een vreselijk soort masculiene, luidruchtige energie.
En daar sta je dan, op een podium in Baarn, met je prijs, en je bos bloemen, daar sta je dan, op een mooie plek in de zaterdagse Trouw, met je column.
Ik geloof oprecht dat we, allemaal, juíst moeten volhouden, juist harder inzetten op samenwerking en duurzame keuzes, hoop en bevlogenheid houden, want er is geen aparte planeet voor mannen met showmanship en dikke stiften, geen planeet voor normale mensen met kinderen en kleinkinderen. Er is maar één planeet. En die zullen we met alle middelen moeten blijven beschermen.
Laatste columns
eXit
Month: januari 2025
15 jaar geleden, december 2009, kreeg ik van een vrouw die veel weet en zeker zoveel kan, én altijd het beste met me voor heeft, de tip mezelf op twitter te activeren.
Ik zag haar scrollen, zag leuke posts en reacties en cabaretteketet-collega’s met (tien)duizenden volgers, begreep het niet meteen (helemaal), maar meldde me, en binnen een paar weken ging ik los. Soms een grapje, soms een meninkje, soms een verwijzing naar muziek of een artikel of beeld dat me had geraakt, later in 2010 allerlei posts die te maken hadden met mijn volgende voorstelling (dat zal #Oudejaars2010 zijn geweest…), plekken waar ik ging spelen, reacties van publiek (of passanten op het perron), ik deelde van alles en kreeg in vrij hoog tempo erg veel volgers. Op het moment van schrijven ruim 135.00, en daar zal een behoorlijke hoop bots of anderszins niet feitelijk bestaande personen bij zitten, maar ik bereikte zeker en heel langdurig een hele hoop mensen. En heel veel mensen bereikten mij, met reacties, vragen, lieve berichten, kritiek, persoonlijke stuff en zo nu en dan een (milde) belediging aangaande mijn uiterlijk, mijn gebrek aan overgewicht of mijn (vermeende) politieke voorkeur.
Ik had via twitter contact met schrijvers, journalisten, mensen uit de muziekwereld, politici, wetenschappers, activisten en heel veel ‘gewone mensen’. Nee, die bestaan natuurlijk feitelijk helemaal niet en ja, mede daarom heette mijn meeste recente oudejaarsvoorstelling Ongewone Nederlander.
En nu laat ik X achter me, omdat het niet meer is wat het was, en ook nooit meer zal worden. Er is een constante overvloed aan lelijkheid, aan (anoniem) schelden, aan pogingen (me) de mond te snoeren. En de uitbater sinds een paar jaar, Elon Musk, verkoopt al die (opvallend vaak anonieme) lelijkheid als vrijheid van meningsuiting, laat zijn volgers geloven dat de (hoognodige) maatregelen tégen en afspraken mét social media platforms en tech-reuzen een vorm van censuur zijn, terwijl het feitelijk gaat over het beschermen van democratie en media, en, op andere plekken, om het beschermen van kinderen (en veel anderen die nogal makkelijk te beinvloeden zijn).
Musk beinvloedt, met grote bedragen en met zijn (social) media-macht verkiezingen, steunt rechts, extreem-rechts en erger, Musk valt bestaande media aan en roept zijn volgers toe You Are The Media, wat feitelijk betekent dat de verwrongen mening van iemand met een vettig toetsenbord in Nieuwegein evenveel waarde heeft als die van een onderzoeksjournalist of een wetenschapper. Dit is, om de wetenschappelijke term te gebruiken: levensgevaarlijk gelul van iemand die zoveel geld heeft dat hij naar helemaal niemand meer hoeft te luisteren. Behalve natuurlijk naar de stemmen in zijn hoofd, maar dat is satire. Denk ik.
Het afgelopen jaar, twee jaar wellicht, is zeker 80 en misschien wel 90 procent van wat ik aan reacties krijg lelijk, hard, nauwelijks op inhoud gebaseerd en zo onwaarschijnlijk eenzijdig en voorspelbaar dat de lol er echt af is. Ik ben geen antisemiet, ‘pallipijper’, Hamas-lover, kinderverkrachter, zure linkse hond, wandelend lijk, en ik heb nu wel voldoende kots-emoji’s en hoopjes stront gezien, dankuwel.
Ik ben wel iemand die gelooft in medemenselijkheid, in solidariteit met mensen die het minder hebben, in de kant van vrede als enige goede kant in een gewapend conflict (zoals in het Midden-Oosten), ik geloof in satire en ironie en poezie en journalistiek en feiten en het oprechte gesprek om (samen) verder te komen.
Voor al die zaken is op X eigenlijk geen plek meer.
Musk noemde zich sinds gisteren kortstondig Kekius Maximus, en gebruikte een bekend alt-right (en white supremacist) kikkertje als zijn foto. Voor zijn 210 miljoen volgers wereldwijd. Hondenfluitje, anyone…?
Ik geloof oprecht dat de man gevaarlijk is, voor politieke stabiliteit wereldwijd, voor vrije media, en het lijkt me altijd een goed idee ‘het grote geld’ niet meer macht te laten krijgen dan het toch al heeft. Het lijkt me, dus, verstandig voor mij verder op geen enkele manier met Musk te maken te hebben.
En ja, ik weet dat de luidruchtige hordes op X het vertrek van veel verstandige mensen vóór mij, en ook van mij, vieren als een soort overwinning, maar wat is die overwinning precies? Uiteindelijk blijven ze (zeker in de Nederlandse situatie) over met best veel (?!) mensen die allemaal dezelfde boosheid voelen, allemaal de schuld bij anderen (links, woke, D66, de NPO, de media, asielzoekers, moslims, kunstenaars die zich uitspreken, Adolf Jansen) leggen, allemaal blijven laveren tussen kortzichtigheid, woede en slachtofferschap, allemaal niet verder komen dan dat op hoge toon en vermengd met beledigingen en aantoonbare leugens spuien. Met als grootste probleem dat er straks (ik hoop over niet al te lange tijd) bijna niemand meer is om tegen te fulmineren, omdat velen al vertrokken zijn, en veel anderen dat overwegen. Of vandaag doen (smiley).
Ik geloof dat veel van de mensen die ik hierboven probeer te omschrijven net zo hard worden voorgelogen door Musk en de zijnen als door succesvolle populistische politici. De PVV maakt het echt niet beter voor de gewone/hardwerkende Nederlander, de BBB staat niet echt voor de hardwerkende Yvon Jaspers-agrarier, de VVD staat voor grote ondernemers, bedrijven en multinationals, en verschuilt dat achter HARD AANPAKKEN van criminaliteit, leugenachtige immigratiecijfers en schandalige moties.
De mensen die werden voorgelogen, en een groot deel van de verantwoordelijkheid/schuld van zo ongeveer alles buiten zichzelf leggen, zullen voorgelogen blijven worden. Dat vind ik erg.
En Musk zal dat mogelijk blijven maken, en daar juist ook op X nog heel veel leugens overheen draperen. En dat vind ik nog erger.
Ik ga met veel plezier verder waar ik (ook) al ben: Instagram, blue sky en threads.
En wens iedereen een mooi jaar. Met waarheid. Echt contact. En liefde en vrede, natuurlijk.