Ik begin vandaag met een regel die feitelijk kloppend, maar wellicht niet al te opzienbarend is: kinderen zijn kinderen zijn kinderen, waar ze ook wonen, waar ze ook zijn.

Maar dan Koningsdag. Ik zal alle festiviteiten missen, deze maandag, omdat ik elders vertoef. Ik gun mezelf een dag of 12 ‘vrij’ waarbij vrij tussen aanhalingstekens staat omdat ik vooral schrijvende ben, aan mijn komende oudejaarsvoorstelling en aan een bundel gedichten en liedteksten die kort na de zomer de bestsellerslijsten moet bestormen ik bedoel natuurlijk een selecte groep liefhebbers zal gaan bereiken.

Voor mij heeft Koningsdag vooral met herinneringen te maken, en dan gaat het bijna automatisch over Koninginnedag. 30 april. Waarbij ik me nu realiseer dat mijn vader (hij was van 1933) altijd volhield dat Koneginnedag (dat was de uitspraak) op 31 augustus was en altijd hoorde te zijn, omdat die traditie inclusief datum in zijn dorp in Overijssel gewoon werd volgehouden. Omdat de lang-geleden-Koningin, ons langstzittende staatshoofd ooit, Wilhelmina, op die dag verjaarde. Beter weer ook, vaak.

Wij, zijn vele kinderen, waren met de moderne tijd meegegaan, en vierden Koninginnedag, samen met steeds meer mensen leek het elk jaar, in Amsterdam en op die laatste dag van april. Veel van mijn oranje herinneringen komen ook uit die tijd. Eén beeld dat ik nooit vergeet: ik was, begin jaren tachtig denk ik, op de Lijnbaansgracht in Amsterdam. Het was druk, het liep vol, iedereen bewoog en niemand echt dezelfde kant op. Iets verderop zag ik een man, die een plant in een pot meetorste. Vermoedelijk een kamerplant, maar dan had de man minimaal één grote en best hoge kamer. De plant was zeker twee meter hoog. Het moet zo gegaan zijn: vroeg op de dag kwam deze in feloranje gehulde man een groenverkoper tegen, randje Amsterdam-West. Of op de Rozengracht, nog mooier. Hij zag die plant, precies wat hij zocht voor zijn grote hoge kamer, en vanwege de feestdag heel redelijk geprijsd. 15, misschien 20 gulden, denk ik. Die kón hij niet laten staan. Met als gevolg dat hij de rest van de dag, ik zag hem rond een uur of 11 ’s ochtends, met dat kleine stuk oerwoud door een steeds maar groeiende en dronken-wordende menigte ging laveren. Om uiteindelijk met die plant en die iets te zware pot in een veel te volle trein te stappen om….ik was zo blij dat ik niks hoefde en niks zou kopen. Mensen kijken en overleven, dat was voor mij voldoende. En blijven staan bij rammelende bandjes, waarvan je geregeld dacht dat ze maar 1 keer per jaar speelden, maar dat dat hun enthousiasme niet minder maakte.

Het mooist vond en vind ik altijd de kinderen, de twee meisjes met viool in het park, de vriendjes die zelf iets onduidelijks gebakken hebben en na elke succesvolle verkoop hun euro’s tellen, de broers die een behendigheidsspel bedacht hebben en steeds brutaler worden in het ronselen van deelnemers. De lol, het samen vooral. Je zou het vandaag de kinderen op de Westbank, in Soedan, in Beiroet, in Iran, in Myanmar, in Dnipro, in Gaza ook zo gunnen. De lol, het samen, de veiligheid vooral. Want kinderen zijn kinderen zijn kinderen, waar ze ook wonen, waar ze ook zijn.

Afgelopen woensdagavond was ik in de club van ComedyTrain in Amsterdam, waar ik dezer maanden veel vaker ben, om te spelen en een beetje in de gaten te houden hoe groot de concurrentie is van de jongste generatie comedians. Laat ik het zo zeggen: er komt een hoop goeds aan. En ik ga zelf vanaf juni weer met mijn oudejaars-circusje op pad, dus dan hebben ze in de club ook geen last meer van me.

De avond had het tv-programma Dit Was Het Nieuws als aanleiding, een aantal van de huidige makers/schrijvers ging (soms met knikkende knieen) het podium op, mij was gevraagd de avond af te sluiten. Als ‘maker van het eerste uur’, als iemand ‘die het allemaal heeft meegemaakt’ als ‘oud’ dus eigenlijk. Dat laatste had gelukkig (nog) geen enkele invloed op mijn energieniveau, dus nadat we al een hoop goeie grappen en wat dieppersoonlijk leed en aanpalende vunzigheden over ons heen gekregen hadden, plus een bloemlezing op bierviltjes van tientallen grappen die de uitzending niet gehaald hadden (en hoe onterecht dat was), hoefde ik alleen nog maar even de oude doos te openen – hoe Lebbis en ik samen de kranten lazen én koppen uitknipten én grappen schreven én alles (per fax!) met de hoofdredacteuren deelden en gewoon en vooral heel hard werkten – waarna ik de huidige tijd ook nog even meenam.

De misdadige oorlogen in het Midden-Oosten, ondermeer, en hoe de VVD ‘belangrijke bondgenoot’ Israel ondanks Gaza, ondanks Westbank, ondanks Iran en ondanks Libanon onverkort blijft steunen. Als je eenmaal ‘bondgenoot’ bent volgens de ooit-liberale partij, kun je bij hen thuis de voorgevel in de fik steken, een paar dochters in een geblindeerd busje gooien en meenemen naar onbekende bestemming en op de eettafel kakken, maar word je nog steeds uitgenodigd voor de jaarlijkse barbecue, want ja, van ‘bondgenoten’ kunnen ze net wat meer hebben.

Een avond later presenteerde ik de uitreiking van Managementboek van het Jaar, vanuit de Rode Hoed in Amsterdam, waar ik de zeker aanwezige Sonja Barend-vibes meenam terwijl ik mijn eerdergenoemde energie de zaal inpompte, ‘de mens achter de schrijver’ (maal 5) interviewde, een hoop grappen op het randje maakte, en netjes buiten het fotografenshot ging staan toen de prijswinnaars werden vastgelegd.

En, zoals ik wel vaker doe als ik eigenlijk geacht wordt comedy te bedrijven, maakte ik nog een statement over mijn vreugde dat we (nog) in een land leven waar de schrijver volledige vrijheid heeft, en waar we, denk ik, de schrijver en de denker en de uitgever en de leider met visie meer nodig hebben dan ooit, we hebben de journalist nodig die onderzoekt en publiceert, niet gehinderd door de eigenaar van zijn krant die soms heel andere belangen dient, we hebben de talkshowhost of presentator anderszins nodig die de soms pijnlijke vragen wél stelt, en die doorvraagt als de politicus zich eruit draait met zinnen als ‘ik ga natuurlijk niet op elke tweet reageren’ of ‘we gaan nader onderzoek instellen’.

En ja, de rol van de satiricus – DWHN, Lubach, Even tot hier, Klikbeet, de Speld, Spijkers met Koppen – is in het wat wankele medialandschap belangrijker dan ooit.

Stel, ik ben een man op (enige) leeftijd en ik zit geregeld op de fiets. Waarbij van belang is te vermelden dat het kort voor het weekend, ook in deze krant, vooral ging om mannen van boven de 70 – dat duurt bij mij nog even. Fietsen doe ik wel zo ongeveer elke dag en dan ook nog in een vrij hoog tempo. Ik haal al trappend geregeld elektrisch ondersteunden in, fatbikes ook, en zo nu en dan een in lycra gehulde racefietser. Dit doe ik allemaal niet omdat ik vreselijke haast heb, maar omdat ik mijn tijd graag goed en doeltreffend gebruik. En dan flits je, in mijn leven, al gauw met 28 per uur naar het station. Waar ik op het perron mijn fietsje in elkaar vouw en de trein neem naar een volgende plek waar ik geacht wordt met grappen en diep-filosofische gedachtes het leven van mijn opdrachtgevers en hun personeel op te vrolijken.

Stel dat bovengenoemde mannen lezen dat ze nogal veel gevaar lopen, in het verkeer, en dat een helm dragen om die reden een goed idee is (en dat is zo!), dan lijkt me dat toch goed om te weten? Dan lijkt me dat toch een stukje informatie dat je helpt, dat zelfs je leven kan redden? Zeker als je leest dat in 2025 een kleine 300 mensen overleed tijdens een verkeersongeluk, op de fiets. En dat mannen daar een trieste meerderheid van vormen.

En toch, als het gaat over ons gedrag, over onze vrijheid van handelen, is het uitermate lastig iets zo te omschrijven dat het invloed heeft, laat staan mensen iets te verplichten of op te leggen. Vanwege die vrijheid, vanwege ‘ik bepaal zelf wel wat ik doe’, vanwege de werkelijk tranentrekkende term ‘betutteling’. Ja, dat is bijna altijd een zwaktebod met een hoop gevoel en geen argumenten, en ja, het doet me meteen aan Mona Keijzer denken.

Waarmee de stap naar Caroline van der Plas snel gemaakt is. Het was te verwachten dat de voormalige voorvrouw van een voormalig-succesvolle politieke beweging ergens aan een talkshowtafel zou opduiken om haar mening te geven over het voedingsadvies dat ons allen bereikte via de nieuwe Schijf van Vijf. Belangrijkste boodschap, die sommige columnisten op een plek als deze al jaren en jaren overbrengen: eet meer plantaardig en minder vlees en zuivel. Omdat de manier waarop wij vlees en zuivel laten produceren de planeet uitput en vervuilt, omdat ons lichaam de hoeveelheden vlees die we eten vaak niet aankan (en dat levert weer diabetes op en hart/vaatziekten en darmkanker), en omdat we uit een meer-plantaardig dieet moeiteloos alles kunnen halen dat we nodig hebben om de fietshelmleeftijd (en veel ouder nog) te bereiken.

Van der Plas noemde de Nederlandse agrosector eerst ‘een van de meest duurzame’ en iets later ‘de meest duurzame ter wereld’, vertelde over het onrecht dat mensen die maar 1x per week vlees kunnen betalen ‘dat ook al niet meer mogen’, en behartigde dus zoals altijd vooral de belangen van de vlees- en de veevoersector, en wat minder van haar achterban. Die de Schijf hopelijk zien als wat het is: een belangrijk en goed onderbouwd advies. Eet smakelijk!

Welkom in onze studio, en laten we gelijk met de deur in huis vallen, Paashaas, hoe voelt u zich?
Ja, hoe voel ik me, ik ben kapot, als ik eerlijk mag zijn, ik ben gebroken man. Dat hele Pasen begon al eind maart, met Palmpasen, en daar moet ik toch acte de presence geven met mijn lange wapperende oren. Daar kreeg ik die zomertijd overheen, dus dat kost je nog een uur nachtrust, en die heb je echt nodig, als Paashaas zijnde. Want vanaf donderdag gaat het echt helemaal loesoe, zoals mijn kleinkinderen zeggen.

Wat gebeurt er op donderdag dan?
Dat is Witte Donderdag, en als jullie denken dat dat een lijntje coke is om de werkweek te breken zit je er echt helemaal naast.

Want…
Want ten eerste zit je op donderdag smack-bamm in het Paastriduüm, ten tweede moet je alles in huis halen voor het Laatste Avondmaal, en ten derde kan je ook nog in Luyksgestel verzeild raken, waar de traditie van het klepperen, of eigenlijk het KLEPPEREN, nog springlevend is. Dat allerlei misdienaarachtige jongetjes om kwart over zeven des ochtends een onwaarschijnlijke hoeveelheid kabaal komen maken voor je slaapkamerraam. En weet u waarom?

Ik heb geen idee, eerlijk gezegd..
Omdat het traditie is, meneer. En zal ik nog even quoten uit Trouw ook?

Ja, waarom ook niet?
Luister: ‘Niet meedoen is geen optie. Daar zorgen ze op school wel voor. Die heet De Klepper.’ Dit zijn toch gewoon maffia-praktijken, die kinderen móeten drie ochtenden achter elkaar gaan lopen klepperen, zodat ze op zaterdag snoep krijgen van de ondertussen bloedsjaggereinige Luyksgestelnaren. Stukje afpersing dus. En dan moeten wij ons allemaal druk maken om mevrouw Weski, terwijl dit gewoon open en bloot gebeurt, en élk jaar weer..

Nou, Paashaas, met alle respect, het lijkt ons toch niet dat..
Nee, ik ben nog niet klaar! Want nadat ik donderdagavond vastgebonden en met een balletje in mijn mond de hele uitzending van The Passion had gekeken, had ik vrijdagavond dus al die eters over de vloer, en daar moet je echt wat speciaals van maken, want de gasten verwachten er een hoop van en evengoed is het hun laatste maaltijd. Dus dan kom je niet weg met in een fabriek gevulde eieren, matige championnensoep, een kiloknaller-vleesschotel en een zogenaamde Paasstol uit een kartonnen doos. Mag ik daar nog wat over zeggen trouwens..?

Nou, u bent aan het woord en wij komen er eigenlijk niet t..
Precies, de Paashaas is aan het woord. Die Paasstol dus, dat daar amandelspijs inzit is tot daaraan toe, maar één supermarkt kwam met spijs met de kleur en de smaak van frambozen. Frambozen! Tuurlijk, het is knap wat onze chemische industrie allemaal kan, maar ik vraag de regering om maatregelen. Uitroepteken.

Ja, Paashaas, tot slot, u klinkt wat ontstemd?
Ja joh…? Moet u luisteren, ik heb me anderhalve week een slag in de rondte gewerkt, loop constant met een mand eitjes op mijn buik, als het een beetje warm wordt loopt de gesmolten chocolade door mijn kruis, en gisteren moest ik Heere-Jezus-in-den-Hemelen met mijn vrouwtje naar de meubelboulevard. Dan wil je toch dood?

En dat werkt niet, zegt u?
Nee, want drie dagen later…ach, laat ook maar. Op naar Pinksteren, jongens. Ik heb er zin in!

Ik kreeg de afgelopen week een aantal keer te maken met hardnekkig activisme. En dan mag ik nog blij zijn dat dat geen vervelende huidaandoening is waarvoor de enige remedie is het volledige lichaam insmeren met ingedikte uierzalf terwijl je het repertoire van Celine Dion integraal beluisterd op een trommelvliesverschroeiend audiovermogen, nee hoor, ik heb het gewoon over mensen die zich inzetten voor menselijke waarden, voor behoud van natuur en planeet, voor de toekomst van iedereen die nu zou kunnen luisteren plus de generaties na ons.

Via mijn tv-scherm zag ik de documentaire The System van Joris Postema, het verhaal van drie mensen die zich inzetten tegen onrecht, tegen voortdurende klimaatverandering, voor schoon water voor zoveel mogelijk mensen op aarde. Een waterdiplomaat van de VN, een Berlijnse klimaatactivist en antifascist, een mede-oprichter van Extinction Rebellion. Wat de film zo goed maakt is de persoonlijke betrokkenheid en energie van de drie – of het nou gaat om vergaderen en internationale conferenties opzetten, over bos fysiek beschermen tegen oprukkende bruinkoolgraafmachines, of over de XR-acties die we kennen van stukken snelweg aan de rand van Den Haag – maar ook de twijfel en zelfs wanhoop die ze soms voelen. Dat een wereldomvattende waterconferentie een groot succes is, maar dat er dan in de maanden en jaren erna heel erg weinig gebeurt, dat de bruinkoolmijn die verder reikt dan de camera kan vastleggen er toch komt, dat de fossiele sector ondanks volstrekt kloppende tegenargumenten nog steeds onwaarschijnlijke subsidies en belastingvoordelen binnentrekt, en alles dat duurzaam is moet vechten om overeind te blijven. Denk bijvoorbeeld aan recycling van plastic in ons land, waar het vorige wrakhoutkabinet niks mee had, omdat nieuw-geproduceerd plastic net zo makkelijk en net even goedkoper is. En of het huidige VVD-kabinet een andere, wel-duurzame weg in gaat slaan…? De vraag stellen is hem beantwoorden, ben ik bang.

Je voelt als kijker die twijfel, die wanhoop ook, de vraag of het wel zin heeft. Zeker ook als ‘gewone Nederlanders’ die langs de A12 de XR-actie becommentarieren letterlijk zeggen ‘ik wil gewoon een goede toekomst voor mijn kinderen’ en op geen enkele manier inzien dat al die activisten op die snelweg precies dat proberen te bewerkstelligen. Omdat doorgaan in het huidige systeem juist die goede toekomst onmogelijk zal maken.

Ook vorig weekend spraken Willemijn en ik bij Spijkers met Koppen met twee ‘activisten voor het leven’, Toni en Jim, beiden al meer dan 50 jaar wapperend met zelfbeschilderde spandoeken en vlaggen, onderweg van demo naar blokkade. Honderden demonstraties, meermalen opgepakt, maar met een nog steeds brandend vuur van gerechtigheid, een vuur dat moet leiden tot een beetje eerlijker verdeling van wat er is onder degenen die het nodig hebben. En ja, daar hoort de natuur ook bij, schone lucht, drinkwater zonder al teveel chemische toevoegingen, volksgezondheid. Ze brachten een zelfgemaakte versie mee van Picasso’s Guernica, als protest tegen de voortdurende genocide in Gaza en aanpalende gebieden, maar vertelden ook dat ze bij een demo stonden met de tekst (in grote losse letters) TOP FOSSIELE SUBSIDIES, maar dat was alleen omdat de man die de eerste S omhooghield even was gaan plassen.

En, nog een flard activisme, afgelopen dinsdag was ik, samen met ondermeer Koningin Maxima en minister Sjoerdsma, bij het 70 jarig jubileum van Oxfam-Novib. Vooral jongeren kregen daar het woord, en dat is terecht want die hoeven gewoon minder vaak te plassen dan mensen boven de zestig. De strijd tegen klimaatcrisis – en de samenhang met wereldwijde hoofdbrekers als voedselzekerheid, armoede, beschikbaarheid van drinkwater en vluchtelingenstromen – kwam ruim aan de orde. En omdat dat, denk ik, de grootste strijd is die we te voeren hebben, was het meer dan verheugend te horen en zien hoe de jongste generatie zich daarbij betrokken voelt. En mocht u feitelijk niet meer echt bij die jongste generatie horen, dat maakt dus helemaal niets uit. Grootouders voor het Klimaat verwelkomt u graag, XR ook, Oxfam-Novib net zo makkelijk, maar u kunt ook later vandaag nog wat insect-verwennende bloemen gaan planten.

Fijne zondag!