‘Ze hadden jou er in Ierland toen goed bij kunnen hebben!’ is niet een zin die je verwacht, als je tien minuten na je voorstelling een stapel boeken zit weg te signeren. En toch, en toch..

Na elke voorstelling die ik speel van mijn oudejaars 2026 begeef ik mij in de foyer, om mijn bundel jij rijmt op mij te signeren. Omdat ik trots ben op die samenballing van 20 jaar gedichten en liedteksten en omdat een paar van de meest recente gedichten ook in die voorstelling langskomen, soms twee, soms wel vier. Mijn voorstelling heeft geen script, geen vaste volgorde, associatie en improvisatie zijn (mede) bepalend.

Die avond had ik het over mijn moeder gehad, om een aan haar opgedragen tekst te kunnen doen, en iets meer verteld dan anders. Over waar ze precies vandaan komt, county Clare aan de westkust, en over haar vader, mijn opa, James Dawson, die bijna 110 jaar geleden een stevige rol speelde in de vrijheidsstrijd van de Ieren tegen de Britten, die al een paar honderd jaar dachten enig recht te hebben op the emerald isle. Ik ben trots op die opa, ben op een paar plekken geweest waar hij woonde en streed (en gevangen zat, want de Britten bleven Ierland met harde hand regeren en onderdrukken), heb de kogelgaten gezien in het huis in Letterkenny, Donegal, waar zijn opa en vader woonden (terwijl ze om de hoek als stonemasons bezig waren een indrukwekkende kathedraal uit de grond te stampen), waar James zelf ook woonde als hij niet on the run was, zag zelfs de plek waar hij voor het eerste Clare Brennan zag, die mijn oma zou worden. En ik las brieven en gedichten die James schreef, juist ook vanuit de barracks waar hij en zijn kameraden opgesloten zaten, want als je in de gevangenis zit heb je tijd om te schrijven, dat weet iedereen.

De dame die me aansprak dacht dat mijn op het toneel ten toon gespreide activisme, en mijn snelle tong, de Irish Volunteers toen een stuk verder had kunnen helpen. Ik bedankte haar, maar twijfelde ook. Of mijn woorden verschil hadden kunnen maken, of ik woorden had kunnen vinden die de Britten aan het twijfelen zouden brengen, maar vooral of ik de durf zou hebben? En dat laatste is, vind ik, zo langzamerhand een vraag die we onszelf allemaal kunnen stellen, in het Nederland van najaar 2026.

Durf ik me uit te spreken als partijen de democratie uithollen, zoals al gebeurt? Durf ik me uit te spreken als partijen het Kremlin-narratief makkelijker ophoesten dan het belang van Europa en onze vrijheden beschermen? Durf ik me te verzetten op een moment dat er maatregelen komen die groepen in de samenleving tot zondebok maken? Durf ik me nog steeds uit te spreken als het gevaarlijk wordt me uit te spreken, als er wordt gedreigd, bedreigd, als de woorden die je uitspreekt of schrijft kunnen betekenen dat je tot zwijgen wordt gebracht, verdwijnt? Ik weet, dat laatste speelt nog helemaal niet, maar als het speelt zou je zomaar te laat kunnen zijn.

Op mijn shirt die avond stond Read Books Fight Fascists, want voorlopig durf ik wel.

Afgelopen dinsdag bevond ik me in een kerk, een christelijke kerk zelfs. In Kampen. Ik hoor u denken het moet niet gekker worden. Ik hoor u denken is hij vier weken weg geweest én bekeerd? Ik hoor u denken wat is het verhaal, Dolluf?!

Ga ik u vertellen. Nadat ik u nog even schets dat de kerk zich 2 kilometer buiten het bruisende centrum van Kampen bevindt en mijn voorprogramma een emeritus dominee was die psalmen of andere bijbelteksten zat te duiden, en een jongen van 13 uit Urk die orgel speelde als een soort kruising tussen een bevlogen muzikale voorganger en Sven Hammond. De reden dat zij er waren, dat ik er was, dat een paar honderd mensen op die avond naar de kerk kwam: het kerkasiel. Wellicht heeft u ervan gehoord, wellicht had u geen idee dat dat nog steeds gaande is.

Simpel gezegd: het asielbeleid, een woord dat eigenlijk tussen aanhalingstekens moet, betekent dat heel veel mensen, gezinnen vaak, heel lang in onzekerheid zitten over hun status, over hun toekomst, omdat procedures heel lang duren, omdat mensen via beroep en bezwaar vechten voor hun recht, en (vooral) omdat een vrij groot deel van de politiek helemaal niet bezig is met oplossingen. Voor een deel omdat mildheid en/of menselijkheid juist in deze kwesties direct keihard afgerekend zou worden aan talkshowtafels, en in aanpalende ochtendkranten ook, voor een deel omdat de chaos in de opvang, en alles wat daarmee samenhangt, voor zeker zes partijen in uw parlement een politiek verdienmodel is. Simpel gezegd: zolang systemen vastlopen, zolang mensen in het gras slapen, zolang wanhopige mensen proberen arrestatie en uitzetting met alle middelen pogen te verhinderen kunnen deze partijen harde taal uit blijven slaan, en daarmee scoren. Dat grenscontroles! en instroom naar nul! en remigratie! helemaal niks opleveren maakt niks uit, het lijkt op politieke daadkracht.

Hier praten we vooral over kinderen. Er was, in 2019, een (eenmalig!) kinderpardon, aansluitend zou het systeem zorgen dat de wantoestand van vóór die noodmaatregel nooit meer zou optreden. Waarna ik u moet vertellen dat op dit moment zeker 420 ‘gewortelde kinderen’ in angst leven dat ze kunnen worden uitgezet naar een land waar ze meestal nog nooit zijn geweest, en waar ze meestal geen enkele band mee hebben.

Het gezin Babayants – moeder, vader, Aram, Ariana, Amelia en Aleksia – zit sinds november 2024 in kerkasiel, in Kampen. Al ruim 21 maanden is de kerk in actie, al ruim 21 maanden is er continu een dienst, een preek, een verhaal, muziek, gesprek, samenzang, orgelklanken, samenzijn. En al ruim 21 maanden kunnen zes lieve zachte mensen niet naar buiten, want daar wachten donkere busjes met scherpe schuifdeuren, daar wacht uitzetting.

Ik mocht dinsdagavond een kleine bijdrage leveren aan het kerkasiel, ik mocht twee uur spreken en dichten, ik mocht grappen maken die eigenlijk nooit in een christelijke kerk gemaakt worden.

En kreeg, ik verzin dit niet, luid applaus toen ik verwees naar mijn column op deze plek.

De huidige asielcrisis is gecreëerd en oplosbaar, gewortelde gezinnen kunnen hier blijven, en empathie en naastenliefde kunnen het winnen van lelijke politiek. Dat geloof ik oprecht.

Het zal u niet ontgaan zijn dat het vandaag maandag is – maar dat komt vaker voor – en 6 juli ook. Dat zal voor u ook niet veel meer betekenen dan een datum op een kalender, voor mij is dat anders. 91 jaar geleden werd namelijk mijn moeder geboren, en het feit dat zij later vandaag samen met mijn jongste broer naar de supermarkt zal lopen om deze krant te kopen, het feit dat ze elke week mijn column op deze plek leest, het feit dat wij haar nog steeds elke dag bij ons hebben maakt me meer dan blij.

Ik denk vaak aan de plek waar ze vandaan komt, Cappagh, miniem dorpje dichtbij de Ierse westkust, aan alles wat ik zelf van mijn Ierse wortels heb meegekregen, en ook aan haar ouders, mijn granny en grampa. Zíj was een vrouw die een negental kinderen ter wereld bracht, in haar latere leven steeds kleiner leek te worden (mijn moeder zit in een vergelijkbare gewichtsklasse) en altijd bezig was. Ik heb haar eigenlijk nooit zien zitten, zelfs niet als iedereen in de extended family van eten en drinken en aandacht was voorzien. Ze bewoog, vloog, praatte, lachte en vulde de kamer met energie en liefde. Mijn moeder beweegt sinds kort wat minder, en minder intensief, maar de energie, de zin in (het) leven is er nog net zo hard.

Mijn opa, James Dawson, heb ik maar een jaar of tien gekend, maar heeft grote indruk op me gemaakt. Door zijn stem – loud and booming -, zijn fysiek, het feit dat hij ‘de baas van de politie’ was, maar vooral omdat hij, in zijn jonge jaren, vrijheidsstrijder was. Zich verzette tegen overheersing, bezetting en onrecht. En ik me later realiseerde hoe vaak heersende machten verzet, bijvoorbeeld tegen hun macht, weten om te vormen tot iets lelijks. Bijvoorbeeld omdat ze de luidste stem in de media zijn, bijvoorbeeld omdat alles dat zich tegen hun macht verzet wel fout móet zijn.

En zoals in bijna alles is de grote oranje kleuter in het Witte Huis ook hier weer de overtreffende trap (van), iedereen die hem niet likt en prijst en de ruimte geeft is misdadig en krankzinnig en rijp voor deportatie en …

James Dawson was lid van de Irish Volunteers, en later van de Irish Republican Army. Zij verzetten zich tegen de (eeuwenlange) Britse overheersing van Ierland, het onderdrukken en uitbuiten en uithongeren van een volk, het vernietigen van een cultuur en religie en taal en volksaard. En inderdaad, u kent de IRA uit de laatste decennia van de vorige eeuw, als terreurorganisatie, als tuig dat onschuldige mensen en politici aanviel. En dat komt, los van de wandaden die inderdaad gepleegd zijn, omdat de Britse overheerser bepaalde wíe de terroristen waren, en daarmee de aandacht weg wist te houden van vergelijkbare wandaden van UDA, UVF, en special forces van het Britse leger. En als u paralellen ziet met de macht van oorlogsstaat Israel, en het verzet van Palestijnen en anderen, dat is geen toeval.

Ik ben trots op mijn opa, en mijn moeder heeft zeker iets van zijn strijdlust aan mij weten door te geven.

Happy birthday, Enda!

Afgelopen weekend werden overal in ons land evenementen, bijeenkomsten en festivals afgelast wegens de gevolgen van de klimaatcrisis. Tuurlijk, het kwam in het nieuws als hittegolf, en later als daaruit voortkomende onweerssituaties, maar u en ik weten oorzaak en gevolg.

Twee politieke details: los van alle ellende vind ik het nogal grappig dat een partij die al decennia serieus klimaatbeleid tegenwerkt of traineert, de VVD inderdaad, zich nog steeds graag als vroemvroem-partij afficheert, om de Telegraaflezer en de autobezitter met struisvogelneigingen in de achterban te behouden, dat die partij te dealen kreeg met hitte die zo ernstig werd dat op vele plekken het asfalt van snelwegen smolt, waardoor ze alsnog de fiets moesten nemen.

Minder leuk, maar ook waar: een nog klimaatontkennender partij, – bekend van de lebbisenjansen-grap uit 2023 ‘heeft Joost Eerdmans werkende hersencellen?!’ ‘Ja, 21’ – wisten zaterdag wel bij elkaar te komen, waarbij als eis voor samenwerking met het kabinet-Yesilgoz sorry –Jetten ondermeer ‘lagere belasting op benzine en vliegen’ werd gesteld, en anders moesten Rob en de zijnen ‘maar in het reddingsbootje van Jesse stappen’. Dat je als partij middenin de uitwassen van genoemde crisis in een airco-zaal bij elkaar komt en dan dit weet uit te brengen – maak fossiel goedkoper uitroepteken – en niet eens door hebt dat dat bootje een nogal mislukt grapje is als je ook maar gewoon het smeltende ijs en de stijgende zeespiegel negeert, het is van een breinsplijtende domheid.

Maar goed, laat me ook wat positiefs te berde brengen. Wat namelijk ook gewoon doorging waren mijn voorstellingen, oudejaars 2026. In kleine zaaltjes in Den Haag en Holten en Blaricum zelfs. Ik ben activistischer dan ooit, en dat heeft te maken met het bovenstaande – een crisis die leven en overleven beinvloedt, een politieke macht die vooralsnog kiest voor economische groei en agrobelangen en angstvallig vasthouden aan fossiel – maar ook met bedreigingen van de democratie, in de VS natuurlijk, maar ook veel dichter bij huis, en de toenemende macht van techbedrijven, politiek, economisch, sociaal, menselijk. Ja, dat klinkt als heavy stuff, maar ondertussen wordt er ook dik anderhalf uur achter elkaar heel veel gelachen. Zelfs in zaaltjes waar de temperatuur rond de dertig graden leek te komen.

In Blaricum gebeurde iets opvallends. Een man achterin de zaal vroeg me letterlijk om oplossingen, een vrouw op rij drie zei ‘Dolf, hoe moet het met onze kinderen?’ Nadat ik eerst duidelijk had gekregen dat ze niet onze gezamenlijke kinderen bedoelde – ik heb ooit wat wilde nachten gehad in de regio Blaricum-Crailo, meen ik me te herinneren – kon ik bieden, en alle andere dappere cabaretliefhebbers, uitleggen dat ik spreek over wat me bezighoudt, wat me raakt, waar ik me zorgen om maak, en dat ik op al die podia sta voor de satire, de lichte toon waar mogelijk, de grap waar nodig.

Maar ook dat ik vind dat we allemaal wat te doen hebben, voor de democratie, bijvoorbeeld, tegen die klimaatcrisis zeker ook. Ik noemde dingen die voor de hand liggen, als niet of minder vliegen, minder meuk aanschaffen, geen of minder vlees en zuivel nuttigen, en veel minder nieuwe kleding aanschaffen. Allemaal niet al te grote offers, met in totaal een serieus grote impact. Waarbij ik een paar mensen op rij 1 de tip gaf nog een keer kleding te gaan kopen, maar dan samen met iemand mét smaak.

Toen ik thuiskwam trof ik de doos van No Waste Army, die we vier keer per jaar ontvangen. Simpel gezegd: heel veel groente en fruit, overproductie in een bepaalde periode, die anders doorgedraaid zou worden, wordt vermaakt tot fijne en onverwachte producten. Ditmaal bijvoorbeeld aardappelbasilicum-pasta, knolselderij crackers, limoen sprankeldrank en pastinaak chocospread. Een kleine 107.000 kilo groente en fruit werd op deze manier gered, en omgezet in lekker en onverwacht eten en drinken.

Ze verwerken bij genoemde Army te klein of te kromme groentes, snijafval, voedsel dat tegen de houdbaarheidsdatum aanzit en bijproducten uit een productieproces.

En eerder dit jaar werd de Nationale Aardappelweek bedacht, om een overproductie van 500 miljoen kilo aardappels een goed heenkomen te bezorgen.

Het is maar één voorbeeld van de vele honderden initiatieven en bedrijven die oprecht bezig zijn met duurzaamheid, minder verspilling, meer behoud. Dus ook daar zijn mogelijke acties, mogelijke oplossingen te vinden. Niet alleen voor iemand als ik die er zo vaak hongerig uitziet.

Fijne zondag!

Op een moment dat een aantal dagen met een graadje of 25 klinken als verkoeling, gooi ik graag even een beeldspraak tegen u aan. Stel, door een foutje in het afvoersysteem loopt uw bad eerst vol en dan over. De kraan klokt vrolijk door, u heeft de stop er echt uitgepeuterd, maar het water gutst over de rand. Wat gaat u doen? U legt badhanddoeken om het bad heen, dweilt water op, haalt zo’n serieuze vloerwisser uit de berging, maar het bad blijft overstromen. U waarschuwt iedereen in huis, dat ze rekening moeten houden met wateroverlast, regelt een paraplu en laarzen voor de benedenburen, en waarschuwt de hele straat via de buurtapp voor Code Blauw. Dat is een systeem dat een jaar of 15 geleden is bedacht om iedereen te waarschuwen dat er weer eens een bad overloopt, zodat iedereen zijn gedrag kan aanpassen.

Ondertussen klokt de kraan vrolijk verder en tot (bijna) ieders verbazing wordt het huis natter en natter. U realiseert zich dat nogal wat mensen in uw omgeving u al jaren waarschuwden voor een combinatie van hardspuitende kranen en matige afvoer, en alle schade die dat zou kunnen opleveren, maar dat heeft u toen weggelachen als ‘alarmisme’ of zelfs ‘woke gelul’, en u kunt zich nog steeds niet voorstellen dat u er toen naast zat.

Iedereen met meer dan 12 werkende hersencellen schreeuwt nu DRAAI DIE KRAAN DICHT!, maar dat dringt niet echt tot u door. Nee zeg, een kraan is er toch om water te geven, en als u zin heeft mag u toch zeker lekker badderen en al dat water dat nu via twee trappen naar de achtertuin stroomt is trouwens best goed voor de plantjes.

Dit, geachte maandagochtendlezer, is mijn beeld van het klimaatbeleid (of eigenlijk het volstrekt ontbreken daarvan) van het huidige en de vier vorige kabinetten. En inderdaad, er is een partij die in al die kabinetten leidend was, in het vorige kabinet was de toenmalige kroonprinses van die partij, Hermans, zelfs minister van Klimaat etcetera.

Het is werkelijk gekmakend dat zelfs de afgelopen week, en alle korte- en langere termijn voorspellingen, de economische schade die volstrekt duidelijk is, en alleen maar gaat verveelvoudigen, en de sociale en medische ontwrichting die nu al opdook (op een moment dat een land driehonderd kilometer naar het zuiden al deels onleefbaar werd) op geen enkele manier invloed lijkt te hebben op de politieke realiteit. En daarmee hoognodig beleid onmogelijk maakt. Er worden codes uitgerold, waarna blijkt dat scholen, werkgevers en vele anderen geen idee hebben wat ze er precies mee moeten, er is geen enkele urgentie om het meest bedreigende probleem van onze generatie aan te pakken. De krankzinnige fossiele subsidies blijven stromen, er wordt gekeken of er een miljard is om een Brabants dorp op te offeren aan verdere industrialisatie, en binnen de kortste keren zullen extreme hoeveelheden energie naar de tech- en AI-sector gaan stromen, naar datacentra een aanverwante, want economie, want vestigingsklimaat…

De klimaatcrisis is een sociaal, een medisch, een economisch en binnenkort zelfs een voedselprobleem. En het VVD-kabinet Jetten gaat nog wat droge handdoeken lenen. Hoewel de beeldspraak binnenkort onmogelijk wordt, als we ook een watertekort gaan krijgen.

Als je, zoals ik, de afgelopen 12 dagen op een eiland (Terschelling) en ondergedompeld als onderdeel van een festival (Oerol) bent, zou het zomaar kunnen dat het nieuws wat aan je voorbij gaat. Maar soms is er toch reden je door iets te laten raken, je in iets te verdiepen.

Ik las in deze krant het nieuws over de Eindhovense carnavalsmuzikanten De Kachelpijpen, die in een juridisch gevecht verzeild zijn geraakt met twee van de succesvolste liedjesschrijvers uit de geschiedenis van de popmuziek, Benny Andersson en Björn Ulvaeus, de twee B’s van Abba.

Waarom, hoor ik u vragen. Omdat de heren Kachelpijp een liedje van Bjorn&Benny hebben vervormd tot iets dat het juist in carnavalsmenigtes goed kan doen, en ook veel voorkomt, in casu een ‘dikke pens’. Het probleem is dat B&B het nooit goed vinden dat iemand ook maar iets van hun muziek gebruikt, of ook maar iets met hun muziek doet. Behalve natuurlijk laten uitvoeren door hologrammen, maar goed, dat zijn ze natuurlijk eigenlijk zelf. Samen met Agnetha en Annifrid.

Ik heb het betwiste nummer niet (bewust) gehoord, er zijn grenzen aan wat ik voor u overheb, maar dat de Kachelpijpers woordkunstenaars zijn lijkt me wel duidelijk, als je hun motto hoort: het enige wat ik nog doe is roken en uitgaan. Top! Er had wellicht ook nog iets ingezeten over hoe heet ze zijn als je in hun buurt komt. Maar goed, B&B hebben vernomen dat Dikke pens gebaseerd is op hun onvergetelijke Take a chance on me, en kunnen er gewoon niet mee leven dat een lied dat gaat over ‘verliefdheid, loyaliteit en onzekerheid’ nu wordt gebruikt als een soort eerbetoon aan de omvangrijke buikpartij van gastzanger René van Rooy.

Waarom juist dit nieuws me raakte? Terwijl ik deze column schreef, in de tuin van ons huisje buiten Midsland, werd mijn tuin en denken elke keer weer overspoeld en verstoord door de geluiden van het terras van een ‘feestcafe’ zeker twee kilometer verderop. Waar werkelijk zonder aanziens des artistieke waarde de ene na de andere afzichtelijke vernederlandste cover werd afgevuurd. Ik herkende mooie liedjes van Beach Boys en Beatles en Human League, natuurlijk afgewisseld met Engelbewaarder en Vamos a la playa (ook met een luidkeels meegebrulde Nederlandstalige tekst, die ik helaas niet kon verstaan, omdat ik toen al in foetushouding onder mijn dekbedovertrek lag). Het was hard, het was veel, het was vast heeel gezellig, maar ik zat voor mijn rust in mijn tuin, me voorbereidend op de twee voorstellingen van die dag.

IK WIL DIE HANDJES ZIEN hoorde ik de vocalist brullen. Ik antwoorde: weet je wat ik wil zien? Dat je je microfoon 15 meter onder de grond begraaft, mij nooit meer lastigvalt en de rest van je leven in de zorg gaat werken! Niemand luisterde naar mij, en bij het ‘feestcafe’ werd het alleen maar gezelliger.

De heren Kachelpijp hopen ondertussen op coulantie van Universal, de platenmaatschappij, en Bjorn en Benny, en proberen ondertussen hun juridische kosten betaald te krijgen met crowdfunding en speciale merchandise: Free Dikke Pens. Bij dat laatste sluit ik me zeker aan.

Gistermiddag speelde ik de allereerste voorstelling van mijn Oudejaars 2026, SCHAAMTELOOS. Dat deed ik in Club Haug in Rotterdam, want ik ben gek op tradities. Elk jaar een oudejaarsvoorstelling maken (nu al zo’n 36 jaar achter elkaar), de laatste week van het jaar een keer of zes in de Kleine Komedie staan, minimaal 80 voorstellingen afwerken en dus beginnen in die fijne comedyclub die zo dicht bij de Maas ligt dat hoog water elke show daar tot een doornat en hopelijk hilarisch einde kan brengen.

Hoe dat gisteren ging kan ik u natuurlijk niet onthullen, want mijn maandagcolumn wordt elke week weer op vrijdag bij elkaar getypt, maar op de een of ander manier voel ik, weet ik (bijna), dat er heel veel energie was, heel veel tekst, een bijna constante stroom van associaties, gesprekken met publiek uit (zeg) Spijkenisse of Charlois, momenten van en met poezie, en vooral een allereerste poging om uit te leggen hoe ik naar de wereld van dit moment kijk en waar de bedreigingen zich bevinden, van extreemrechtse politiek tot de macht van techbro’s, van klimaatcrisis tot een economisch model van groei (en dus vernietiging), van het belang van betrouwbaarheid in ons persoonlijk leven en de politiek, tot de vraag hoe dat te verenigen is met de aanwezigheid van Mona Keijzer.

Ik omschrijf mijn eerste paar voorstellingen, elk jaar weer, vaak als ‘blinde paniek’, omdat dat zo’n fijne term is. En ik er oprecht nooit last van heb, omdat ik geen last heb van stress of plankenkoorts, laat staan ‘straks raak ik mijn tekst kwijt’. Als ik over dat laatste zeg ‘ik kan mijn tekst niet kwijtraken, want ik héb geen tekst’, lijkt dat een grapje, maar is het de keiharde en volledige waarheid. Ook weleens mooi in het politieke krachtenspel waar ik hierboven al even naar verwees.

Ik heb ideeën, steekwoorden, een stapeltje nieuwe gedichten, ik heb heel veel dat ik graag wil vertellen, maar weet zeker dat maar een deel, of zelfs een fractie daarvan ook feitelijk verteld gaat worden. Omdat mijn hoofd me een andere kant op stuurt, omdat die meneer uit Schiedam of Katendrecht iets inbrengt waar ik het over móet hebben, omdat ik als (oorspronkelijk) Amsterdammer toch weer een zaal-vol-010 tegenover me tref, omdat het recente overlijden van twee prachtige, bevlogen, activistische én poetische vrouwen, Lieke Marsman en Marjan Minnesma, me ook op dat podium meer doet dan ik van tevoren misschien had verwacht.

Door Club Haug is de kop eraf, zoals dat zo mooi heet, en dankzij de uitzwaaiwedstrijd van Oranje (Algerije-thuis, altijd lastig) weten we ook dat het niet allemaal meteen hoeft te kloppen. Sterker nog, ik speel nog twee van deze paniek-versies in Amsterdam, en dan ben ik alweer op Oerol op Terschelling om daar een heel andere voorstelling te spelen. In het bos, op het strand, in de duinen, in de tuin van een restaurant, op een echt podium ook zo nu en dan. Met natuurgeluiden, hoognodig activisme, en een poging alles dat cultuur en menselijk gevoel en samenzijn zo mooi en belangrijk maakt, te vertalen en mee terug te nemen naar de rest van ons land.

Precies een week geleden begon ik op deze plek over vertrouwen, en hoe dat zomaar en ingrijpend geschaad kan worden. Deze plek is trouwens niet helemaal waar, want omdat verspreid over een lang weekend de Heilige Geest over ons werd uitgestort, verscheen er afgelopen maandag helemaal geen papieren krant. Alleen online. Genoemde Geest had logischerwijs geen tijd een krant te lezen, en redacteuren genoten dus van een (welverdiende!) vrije dag. Lekker even helemaal niks in de lucht van barbequende buren, of in een prachtig heuvel- of dijkenlandschap genietend van groepen luidronkende motorliefhebbers.

Even kort: ik werd twee weken geleden in vrij grote omvang befraudeerd. Mijn telefoon-uitbater eindigt op –dido, mijn bank (eindigt op -iodos) belde me (zo leek het) om fraude te melden en voor me op te lossen, een paar uur later was ik (vooralsnog) een hoop geld kwijt.

Kort daarna hadden we twee agenten over de vloer, om aangifte te doen. Een van hen keek wat langer naar me en sprak, nadat zijn collega hem had verteld wie ik ben, toen woorden die ik ga onthouden ‘ik vroeg me al af, heb ik hem nou laatst aangehouden, of ken ik hem ergens anders van?’ Ik heb hem maar niet verteld dat er genoeg collega-artiesten zijn voor wie dat allebei kan gelden, ik heb wel netjes verteld op welk moment het misgaat als je je niet realiseert dat alles dat je ziet en hoort (dát het je bank is die je belt, dat ze heel veel weten van je rekeningen, dat ze zeer behulpzaam en vriendelijk aan jouw kant staan) helemaal niet waar is. Dat het vertrouwen dat je hebt, in instanties, in andere mensen, in elk geval op dat moment op helemaal niets gebaseerd is.

Twee dingen nog: van genoemde telecommer had ik nooit iets gehoord, terwijl het zo bleek te zijn dat de bad guys al mijn gegevens hadden, inclusief bijvoorbeeld het adres van mijn manager die soms van dezelfde bankrekening gebruik maakt. En: iemand die ik goed ken is gisteren voor wetenschappelijk onderzoek naar het buitenland vertrokken, en kreeg vorige week een mailtje over een upgrade van de luchtvaartmaatschappij waarmee ze vliegt. Precies zoals je tegenwoordig online kunt inchecken. Maar dit was een poging tot fraude, en zij had het wel door..

Wat ik me afgelopen week realiseerde: het is zo fijn om uit te gaan van vertrouwen, ervan uit te gaan dat de meeste mensen het goed met je voor hebben, er zelfs van uit te gaan dat anderen jou ongeveer net zo leuk vinden als jij hen. En dat er dus geen reden is de ander te tillen, te liegen, te bedriegen, te befrauderen. Maar dat is dus net even te vaak niet zo.

Maar, volgende maar, ik wil niet leven in een constante staat van wantrouwen. Al was het maar omdat er al zoveel wantrouwen wordt verspreid, vaak met een politiek doel, tegen instanties, de overheid, de media of specifieke groepen mensen. En ik echt geloof dat dat wantrouwen een samenleving schaadt, dat het ons menszijn schaadt.

Eigenlijk heb ik een woord nodig dat betekent: blijf uitgaan van vertrouwen in de ander, maar wees heel erg oplettend waar dat helaas nodig blijkt.

Waar spreken we af als we elkaar kwijt zijn is, denk ik, het mooiste thema uit een voorstelling die ik afgelopen donderdag zag. Ik zat met 1700 anderen in een zaaltje langs de Amstel in Amsterdam – Carré, u heeft er vast weleens een kerstcircus gezien – om Jochem Myjer’s Net Alsof over me heen te laten komen. Jochem is een vriend van me, ik ken hem (in ons vak) als sinds zijn eerste voorstelling Gegabber uit 1998, we maakten soms samen radio (Leuk=Anders, Spijkers met Koppen) en als hij me een kaartje weet toe te schuiven voor zijn altijd uitverkochte voorstellingen zie ik hem ook graag in het theater. En zeker op het mooiste podium van dit land.

Een toch-wel-krankzinnig detail nog, ik zat naast Freek de Jonge, een man die zelf ruim 300 keer op dat Carre-podium stond. Reden voor mij om, toen ik na afloop een foto van ons drieen postte, er De Grote Twee en een Half onder te zetten.

Jochem is voor mij zonder twijfel de grootste komiek in ons theater, hij heeft een verbluffend hoge energie en (soms) tempo, hij stapelt grappen en stemmen en typetjes en verhalen uit zijn leven, hij weet in korte liedjes een geheel andere toon te vinden, en als je even denkt adem te halen knallen er weer snoeiharde beats door de zaal in een tempo dat je hartslag maar net aankan. En ondertussen is hij persoonlijker dan ooit, door te vertellen over zijn eigen leven dat anders liep dan gehoopt, over zijn ouders die een zwaar auto-ongeluk maar net overleefden, over een vriendinnetje van vroeger die hij als puber zo graag gezoend had en er nu niet meer is, over zijn kinderen, en daarmee vooral over de realisatie dat we elkaar, als geliefden en vrienden en familie en mensen die toevallig in dezelfde stad wonen (in zijn geval Leiden, maar dat kan natuurlijk ook Loosdrecht zijn, Den Haag, Apeldoorn, Amersfoort, Doetinchem, Ter Apel) zo nodig hebben.

Jochem raakt op geen enkele manier aan de politiek van nu, of aan wat er in de maatschappij gaande is. En ik weet ook heel zeker dat de meerderheid van de 1700 in Carre donderdag een andere politieke voorkeur hebben dan die twee magere bebrilde cabaretiers in Loge 5. Maar dat maakt helemaal niks uit, dat deed niks af aan de eenheid die ik voelde in die zaal. Allemaal mensen die hetzelfde meemaken als de man op het podium, liefde, hoop, verlies, verdriet, worsteling, vriendschap, allemaal mensen die ruim twee uur van de ene schaterlach naar de volgende worden geduwd, en zich ook na afloop afvroegen waarom ze tranen over hun wangen voelden.

Laat ik voor mezelf spreken: omdat we allemaal mensen zijn die de dingen meemaken waar Jochem over praat, omdat we allemaal willen lachen en soms even heel stil zijn. Omdat we willen dat menselijkheid het wint van hardheid, omdat we geen nog hardere politieke woorden willen en vuurwerkbommen en brandstichting, maar een poging het samen op te lossen, en een plek te vinden voor mensen die niet te bevatten ellende zijn ontvlucht.

We zoeken allemaal een plek om af te spreken als we elkaar kwijt zijn.