Bijna nooit schrijf ik op deze plek over financiën, belastingmaatregelen, macro-economische afwegingen of Eelco Heinen. Omdat geld en alles daaromheen op geen enkele manier mijn ding is, omdat ik (goddank) mensen heb die mijn ‘geldzaken’, belastingaangiftes, nota’s en betalingen voor me doen, en ik trouwens niet eens weet waar de Cayman Islands liggen.

Wel heb ik het op de maandag geregeld over ongelijkheid, over politieke beslissingen waar mensen en de planeet het slachtoffer van zijn (ja, dat is economie, althans, zolang we toestaan dat dat de manier is waarop we de economie leidend laten zijn), over menselijkheid en rechtvaardigheid ook.

En precies daarom moet ik nu toch raken aan wat ik (als leek, zie hierboven) al sinds de zomer zien gebeuren. De VVD, in de persoon die ik in mijn eerste regel al noemde, heeft zich vastgebeten in economisch beleid dat uitgaat van groei en lijkt alle schade die dat oplevert te negeren – daarin staat de VVD overigens lang niet alleen – én in belastingbeleid waar heel veel mensen die het goed hebben of heel goed of extreem goed veel baat bij gaan hebben. En, wat ook onverdiende medailles hebben natuurlijk twee kanten, die de belasting voor werkenden in ons land eerst met 4 en later met zo’n 8 miljard zou verhogen.

Twee dingen hierover: het kan zijn dat de bedragen ondertussen weer wat anders liggen, want het kabinet onderhandelt over deze shizzle zowel met progressieve partijen als met de bruinrechtse gelegenheidscoalitie SGP-BBB-Ja21. En: voor een partij die de vorige verkiezingen wederom niet echt verloor omdat ze zich in zou zetten vor de ‘hardwerkende Nederlander’ is dat best een krankzinnige belasting-afslag.

Maar, grote maar, op de een of andere manier móet de VVD altijd de rijken en extreemrijken te vriend houden. En dat zijn er best veel. In 2024 meer dan 200.000 huishoudens met een bezit van meer dan een miljoen, exclusief de waarde van huis (of huizen). Mirjam de Rijk in de Groene rekende (me) laatst voor dat 1% vermogensbelasting voor deze groep diezelfde 8 miljard op zou leveren die Eelco weer een goede nachtrust zou bezorgen, en geen sneertjes van de –mannetjes in hun BroMans-podcast. Dat gaat om 10.000 euro per jaar. Voor mensen, ik herhaal het maar, die een miljoen hebben, of vele miljoenen, of in de top 500 staan van een glossy met een Q.

Hoe is het mogelijk dat zo’n kleine bijdrage op allerlei manieren tot een probleem wordt gemaakt, terwijl er ondertussen wel veel hardwerkende mensen zijn – zorg, politie, onderwijs, blue collar in ruimste zin – die bijna ten onder gaan aan hun woonlasten, hun energierekening, hun kassabon bij de zelfscan. Hoe is het mogelijk dat gedaan wordt alsof dat grote geld voor de economie en dit land van belang zijn, terwijl het grotendeels gebruikt wordt voor handel in financiële producten, aandelenhandel, geld met geld maken. Hoe is het mogelijk dat we toestaan dat al die rijken meer toevoegen aan de klimaatcrisis dan we met zijn allen ooit nog kunnen compenseren.

Het belasten van vermogenden en extreemvermogenden is geen socialisme, geachte lezer, het is sociaal en menselijk en (economisch) verstandig. En nog belangrijker: het is rechtvaardigheid.

Geregeld ontvang ik via hardwerkende Trouw-opinie-collega’s, reacties op mijn wekelijkse bijdrage aan uw maandagochtend-geluk. Ik ben er altijd blij mee, als ik in mooie woorden lees dat ik iets deelde waar de lezer blij van werd, door geraakt werd, door ging nadenken, maar ook als hij het volstrekt met me oneens was. Of zij, zelfs.

Afgelopen week schreef ik over het songfestival, en mijn gevoel dat we als land en als NPO daar niks mee te maken moeten willen hebben, zolang Israel daar feestelijk mag zingen en dansen, terwijl de genocide en ethnische zuivering in hoge versnelling doorgaat. Lezer E vond dat ‘raak’, maar vraagt zich ook af hoe het dan zit met bijvoorbeeld de Russen in de sport. Zoals u wellicht weet komen zij steeds vaker terug in de topsport en grote toernooien, vaak nog onder ‘neutrale vlag’ of met een niet helemaal Russische omschrijving achter de naam van de atleet, maar van een volledige boycot is allang geen sprake meer. Terwijl ondertussen, althans op het moment dat ik dit schrijf, de oranje kleuter in het grote Witte Huis, op allerlei manieren bezig is Putin te paaien, Oekraine te verraden, alles in een poging zijn absolute wanbeleid van de afgelopen bijna twee jaar (hogere prijzen, duurder autorijden, onnodige oorlogen, extreme zelfverrijking) te verdoezelen. Omdat het ernaar uitziet dat de komende midterms, ondanks alle pogingen het democratisch proces te ontwrichten, klinkende nederlagen gaan opleveren.

Kun je, in zo’n tijd, en een tijd van toenemende aanvallen op burgerdoelen in Oekraïne, op een voetbalveld of in een turnhal of op een schaatsbaan doen alsof er niks aan de hand is vraagteken uitroepteken. Ik ken de tegenargumenten kwa boycot: die sporters hebben er niks mee te maken, je mag atleten niet straffen voor het politieke wanbeleid van hun leider(s), we moeten sport en politiek gescheiden houden. Om die laatste moet ik al jaren nogal grimlachen, want sport en politiek zijn natuurlijk op allerlei manieren verweven. Ik noem in mijn oudejaars 2026 de FIFA ‘een wereldwijde vredesorganisatie die probeert vrede te bewerkstelligen door voetbaltoernooien toe te wijzen aan dictaturen’. (Cynisch) grapje, natuurlijk, maar het klopt bijna elke vier jaar. En als de naam Gianni Infantino u een beetje aan een langlopende Italiaanse criminele organisatie met extreem sterke familiebanden doet denken, kan ik daar natuurlijk helemaal niks aan doen.

Wat ik denk dat ik vind (ja, ook een columnist weet het echt niet altijd zeker): we moeten proberen op allerlei manieren vrede en gerechtigheid te bereiken, en alles in het werk stellen om de politiek daarin mee te krijgen. We moeten meer doen dan ‘stille diplomatie’, zeker als we ondertussen handelscontacten en investeringen weinig in de weg leggen. We kunnen zelf onze betrokkenheid tonen, door niet (indirect) te investeren of te profiteren van handel met de bad guys, door Protect Ukraine of een andere organisatie te steunen, door de Rode Lijn te lopen en Jetten en de zijnen maar weer eens serieus aan te spreken. En door een boycot als laatste middel te zien. En ja, dan zíjn er plekken en momenten waar in de huidige tijd het dundoek van Israel of van Rusland niet mag wapperen. Eerst vrede, dan weer een vlag.

Kleuter

Met plezier lees ik meestal de column van Dolf Jansen op de achterkant van de maandagkrant. Deze week verbaasde ik me echter over de kop van zijn column, waarin hij het heeft over ‘de oranje kleuter in het grote Witte Huis’ (Trouw, 26 oktober). Hieruit spreekt voor mij een grote minachting voor het eigene van de kleuter. Na meer dan 25 jaar ervaring in het onderwijs aan kleuters heb ik veruit de meeste kinderen in deze leeftijdsgroep leren kennen als eerlijk, openhartig, onbevangen, nieuwsgierig, spontaan en leergierig. Dolf kan toch niet menen dat die ‘oranje man’, die zo onbetrouwbaar en onvoorspelbaar is en zo’n grote, negatieve impact heeft op wat er in de wereld gebeurt, vergelijkbaar is met een kleuter? Misschien moet Dolf wat meer ervaring opdoen met kleuters om respect voor deze leeftijdsgroep te krijgen?

Els van Meer, Deurne

Ik heb maar één keer gehuild tijdens het Eurovisie Songfestival. Dat was niet dankzij Ding-a-dong, Calm before the storm, Arcade of Europapa, dat was ook niet door die zangeres die met een indianentooi op haar hoofd de hele Nederlandse cultuur 50 jaar terug wist te schoppen, nee, het was in 1980 toen Johnny Logan won met het tranentrekkend mooie What’s another year. Ik denk zelfs dat ik, rond middernacht, mijn moeder heb gebeld om mijn diepe emotie met haar te delen. Mijn moeder is Iers, Johnny is Iers, ik voel me vaak Iers. Zeven jaar en een hoop lager wal later won hij trouwens weer, met Hold me now, maar toen was ik een volwassen man, en die huilen natuurlijk niet.

Ik kom hierop omdat dat hele songfestival me verder weinig zegt, maar het onderdeel is geworden van een discussie die op steeds meer plekken opduikt. Vele honderden medewerkers van omroepen en de NPO hebben die organisatie aangesproken op hun beslissing komend jaar toch mee te doen, in Boergas, ondanks het feit dat de omroepen dat niet willen, ondanks het feit vooral dat een genocideplegend land gewoon feestelijk deelnemer mag zijn. Ik vraag me af wat er in de (top van de) NPO gevaren is om deze beslissing te nemen, wat voor druk er op hen is uitgeoefend, en door wie? We leven in tijden dat de politiek veel invloed uitoefent op die NPO, en op omroepen, om bepaalde (politieke) geluiden een stuk minder te laten horen, tijden dat Israel er niet voor terugschrikt agenten naar ons land te sturen om een hen niet welgevallige documentaire-vertoning te verstoren (die agenten werden door Wilders natuurlijk met groot respect ontvangen), maar ook tijden dat Nederland nog steeds de grootste investeerder in Israel is, en kwa wapens en systemen van surveillance/persoonsherkenning ook geen enkel probleem heeft in handel(en) met hen. Verwarrende tijden, zacht uitgedrukt.

Ondertussen, want de wereld is groter dan Nederland, spreken veel artiesten zich luid en duidelijk uit – Massive Attack, Damon Albarn, Macklemore – waarop anderen – Ed Sheeran, James Hetfield van Metallica – juist proberen terug te gaan naar een situatie waar je gewoon je liedjes kon spelen ‘zonder een kant te kiezen’. Het probleem is alleen: als je in de huidige situatie géén kant kiest, laat je op zijn beloop wat er gebeurt – bombardementen ondanks een staakt het vuren, misdaden tegen de menselijkheid, genocide, etnische zuivering. Terwijl de politiek natuurlijk heel druk is met stille diplomatie – al jaren doodstil – en het tegenhouden van door landrovende kolonisten geoogste dadels.

Ik mocht, als ondersteuner van de actie #nietmijnsongfestival, in een aanpalende ochtendkrant mijn betrokkenheid duiden. Omdat ik vind dat we niet mee zouden moeten doen, dat de NPO ook die durf zou moeten hebben, omdat het ‘festival van verbinding’ waar ze over spreken in huidige omstandigheden onmogelijk is. Maar vooral zei ik dit: ‘het gaat niet over de NPO, niet over het songfestival, zeker niet over mij, het gaat over genocide, het gaat over onwaarschijnlijk geweld tegen onschuldige burgers. Het gaat over niet stil kunnen blijven zolang dat gebeurt. En al het andere is wat mij betreft niet meer dan ruis’. En tranen over onze wangen als we denken aan de tienduizenden slachtoffers.

Geregeld zoek ik op deze plek naar woorden om mijn verbazing, mijn verbijstering zelfs, met u te delen. Een paar weken geleden deed ik dat onder het kopje omgekeerde wereld. Bijvoorbeeld omdat protesteren tegen genocide je een activist in overtreding maakt, die hardhandig opgepakt kan worden, terwijl genocide plegen betekent dat je voor de VN mag spreken, en daarna terug mag reizen naar je verscheurde land om de bevolking verder voor te liegen over oorzaak en gevolg van al het afschuwelijke geweld van de afgelopen drie jaar, en acht decennia ook.

Vandaag probeer ik woorden te vinden voor eerstgenoemde emoties aangaande de nadeelcompensatie vuurwerkbranche. Dit is de officiele regeringsterminologie. U vernam wellicht, net als ik, dat er 100 miljoen compensatie naar die branche gaat, omdat er (eindelijk, eindelijk) iets is dat op een vuurwerkverbod lijkt.

Mijn beeld is dit: je verkoopt, legaal, elk jaar weer spul dat knalt, sist, vuuregent en explodeert, spul dat stevige klimaat- en milieuschade veroorzaakt, spul dat menig angstig huisdier naar de EMDR jaagt, spul dat vele duizenden mensen, afstekers zowel als omstanders, zwaar verwondde, invalide maakte, om het leven bracht zelfs. En daarnaast is vuurwerk natuurlijk ook nog het weapon of choice van doorgesnoven voetbalhooligans en WIJ ZIJN NEDERLAND!-capuchonfascisten.

En ja, natuurlijk, oudejaarsavond, gezellig halfdronken met zijn allen op straat wat vuurpijlen het firmament injagen, of zelfs al knallend de boze geesten pogen te verjagen, ik begrijp het, ik hoef er niet aan mee te doen, maar er komt toch een moment dat die traditie niet meer opweegt tegen de onwaarschijnlijke schade die ze oplevert, om over overvolle oogziekenhuizen nog maar te zwijgen.

Dus verbod. Hier en daar een professionele vuurwerkshow, en hopen dat het illegale spul niet net zo makkelijk binnenkomt als de pilletjes vanuit het platteland Europa inrollen.

En toen kwam natuurlijk het woord dat zo langzamerhand elke Nederlandse ondernemer voor in de mond heeft liggen: compensatie. Op de Landbouwhogeschool is het een apart vak (Dit was een grapje. Hoop ik.), maar elke branche die met veranderingen te maken krijgt begint er gelijk over. Zo ook de vuurwerkbranche. Die trouwens in eerste instantie inzette op 900 miljoen. Dat is als een alimentatieadvocaat die niet alleen al jouw verdiensten wil, maar ook van de drie generaties na jou. En je huis.

Twee dingen vind ik best opvallend. De vuurwerkbranche heeft voor zover ik weet nooit betaald voor de schade die ze met haar producten heeft aangericht (afval, milieu, volksgezondheid), waarbij ik het gedrag van de ‘boze Nederlanders’ en dito hooligans natuurlijk buiten beschouwing laat, want dat ligt niet aan het vuurwerk. Dat ligt aan een gebrek aan hersencellen en vatbaar zijn voor populistische leugenretoriek.

Ook opvallend: de 100 miljoen wordt door het kabinet weggehaald uit de pot die er, middels ProRail, voor moet zorgen dat rails blijft liggen, dat treinen blijven rijden, en uit het klimaatfonds. U begrijpt waar dat geld voor bedoeld is.

Ik ben zo bang dat bepaald (VVD)bewindslieden het eigenlijk ‘wel lachen vinden, joh’, dat je ondernemers onterecht geld geeft, en dat wegtrekt bij het openbaar vervoer (paupers zonder auto) en groene drammers (die geen idee hebben van economische groei). De woorden die ik er wel voor heb ga ik niet in onze krant laten plaatsen.

Soms komt een zin, een uitspraak, zomaar keihard binnen. Deze krant schreef ruim een week geleden over de volstrekt tekortschietende opvang voor vele duizenden kinderen in ons land, kinderen van asielzoekers of vluchtelingen of ‘illegalen’, kinderen die na duizenden kilometers en bijna-fatale golven en ongekende angst, om over mensensmokkelaars en ander tuig nog maar te zwijgen, hier terecht zijn gekomen. In het artikel werd duidelijk dat ons beschaafde welvarende land – met die Joods-Christelijke cultuur, weet u wel, en al die prachtige eigenschappen die vooral beschermd moeten worden tegen invloeden van buitenaf – deze kinderen vreselijk behandelt. Ze verblijven op plekken die noodopvang genoemd worden, dat kan zijn met een gezin op een hotelkamer, dat kan ook zijn in een sporthal of evenementenhal.

Waar met behulp van kabels en stukken plastic of stof een soort ruimtes zijn gecreëerd, waar plekken zijn om te slapen, waar tekortschietend sanitair is, waar heel veel mensen langdurig dicht bij elkaar zitten. En liggen. En zijn. Waar eten is en een dak boven het hoofd, en soms een lauwe douche, en verder helemaal niks. Behalve natuurlijk wanhoop en onzekerheid. En dat maandenlang, jarenlang zelfs

De zin die me zo raakte kwam van Sara. Ze zei: ‘Ik wil een kamer hebben met muren en een plafond waar niemand mij kan horen huilen’.

Mijn enige vraag aan u: denk even aan uw eigen kind, of kleinkind, en probeert u zich de wanhoop, het leed, de angst, voor te stellen die achter die ene zin van Sara schuilgaat.

Afgelopen week, want er komt nog meer, las ik Oorlog overleef je nooit alleen, van Marjolein Visser. De afgelopen twee jaar was ze heel vaak in Ter Apel, en u begrijpt dat ik niet het dorp bedoel. Ze zou er één keer heengaan, om wat creatieve dingen te doen, maar kon zich niet losrukken. Wílde zich niet losrukken. Ze ging, eerst met vrouwen, later ook met kinderen, schrijven, tekenen, kleuren en theedrinken. Ze ging luisteren, en praten. Niet dat ze Farsi, Dari, Russisch, Turks en alle vormen Arabisch allemaal machtig is, nee, alles ging via vertaalfuncties op phones, soms langs drie of vier verschillende talen, omdat de vrouwen in ‘de opvang’ elkaar heel vaak helpen en steunen, omdat bijna alle kinderen een soort volwassenheid tonen die hun kracht weergeeft, maar ook laat zien dat ze nooit kind konden zijn, nooit kind zullen zijn. Omdat ze dood en geweld hebben meegemaakt, vreselijke vluchtverhalen hebben, omdat ze zelf geslagen of gemarteld zijn, omdat ze verantwoordelijk zijn voor een broertje of zusje.

De vrouwen schrijven brieven aan een geliefde, vaak niet meer in leven of op onbekende plek. De kinderen tekenen, krijgen handvatten om met hun nachtmerries om te gaan, en laten uiteindelijk hun fantasie de vrije loop. Milo van 12 die een machine wil bouwen om de tranen van zijn ouders weg te toveren, Mahmoud van 10 die een kleurrijk paard fantaseert dat hem redt als de slechte mannen komen.

Als het, in de politiek, weer gaat, over ‘de instroom’ en ‘de asielcrisis’ en de aantallen, bedenk dan dat we praten over mensen, over kinderen. Dat we praten over beschaving, en hoe hard we die nodig hebben.

Ik zag op BlueSky beelden van actrice Susan Sarandon die gearresteerd werd omdat ze protesteerde tegen de aanwezigheid en speech van Benjamin Nethanyahu bij de VN in New York. Het commentaar bij de beelden was volgens mij een perfecte samenvatting van de realiteit waarin we verzeild zijn geraakt: iemand die genocide pleegt mag in vrijheid spreken, iemand die zijn stem verheft tegen genocide wordt opgepakt en gearresteerd.

Even ter herinnering: Nethanyahu is onderdeel van de Drie-eenheid van het Kwaad, samen met andere plegers van misdaden tegen de menselijkheid Smotrich en Ben Gvir. En Nethanyahu zei in zijn VN-speech ondermeer dat de term genocide voor wat Israel al jaren (of decennia) tegen de Palestijnen doet ‘de grootste leugen van de eeuw is’, en dat Israel ‘steeds weer maatregelen neemt om de Palestijnse bevolking te beschermen’. Nog even ter herinnering: dit is de man die alle waarschuwingen voorafgaand aan 7 oktober negeerde, de man die sindsdien een voortdurende campagne van bombardementen, massamoord en etnische zuivering uitvoert, een man voor wie burgerbevolking (inclusief kinderen) een militair doel is, de man die iedereen die kritiek op hem en het moorddadige IDF heeft op hoge toon antisemieten noemt.

Enig protest tegen zo iemand lijkt me niet geheel onredelijk. Zoals het me ook niet onredelijk zou lijken om Nethanyahu en zijn medeplichtigen voor het ICC te slepen, én het me ook een goed idee lijkt om geen onderdeel te willen zijn van een matige liedjes festijn waar zijn land aan deelneemt. (Schaam je, NPO, met je geneuzel over het belang van verbinding in moeilijke tijden!).

Maar nee, de mensen die protesteren tegen racistisch geweld en oorlogsmisdaden werden gearresteerd, en Nethanyahu vloog na zijn speech terug naar Israel om zijn moordcampagne voort te zetten.

Ik doe nog een paar voorbeelden. De Nederlandse politiek besteed beduidend meer tijd aan delibereren of en hoe klimaatactivisten als XR buiten de rechtsorde kunnen worden geplaatst, omdat bijvoorbeeld snelwegbezettingen echt heel erg verstorend zijn voor vrachtwagens vol met spulletjes, of mensen die naar Duitsland rijden om te shoppen en/of wat goedkoper te tanken. Dus: je laat de klimaatcrisis voortwoekeren, en mensen die zich met alle middelen die ze hebben daartegen verzetten pak je op, en veroordeel je.

Als CEO of CFO van een bedrijf mag je uitstoten, vervuilen, vergiftigen en het leven van omwonenden aantoonbaar verkorten, als je daartegen te hard of ingrijpend protesteert verdwijn je in een geblindeerd busje.

Je mag miljoenen levende wezens per week vermoorden om aansluitend onder cellofaan te (kilo)knallen, maar als je veetransporten saboteert of filmt achter de hoge hekken van het slachthuis ben je in overtreding. En wat een, gelukkig langzamerhand zieltogende, agrolobby-partij betreft zelfs ‘terrorist’.

Ja mag, laatste voorbeeld (voor nu) tegen de bewapeningswedloop zijn, en dus vóór vrede, en daarmee tegelijkertijd behoorlijk in de kaart spelen van de agressor aan de Europese oostgrens. Oftewel: vóór vrede zijn, en daarmee Oekraine, dat strijdt voor eigen overleven maar net zo hard voor Europa, en voor alle democratische vrijheden die we hier hebben, een mes in de rug draaien. Zonder je af te vragen wat die ‘vrede’ betekent als we een groot deel van onze vrijheden kwijtraken.

Lijkt mij de omgekeerde wereld.

Er zijn, denk ik, allerlei manieren om verandering te bewerkstelligen. Echte verandering.

Revolutie is een mogelijkheid, maar dat gaat toch best vaak gepaard met bloedvergieten, gesneuvelde ruiten en ander gedoe.

Plannen maken en daar een democratische meerderheid voor zien te verkrijgen is een optie, maar voor je het weet sta je in november 2025 als leiders van twee middenpartijen met ideeën en plannen en optimisme en hoop en de wens tot samenwerking, en verzand je daarna in een minderheidscoalitie afgedwongen door de derde leider die je erbij trok. En sta je tien maanden na dat moment van hoop en optimisme (verandering!) nog steeds te debatteren van gaan we over links of gaan we over rechts of gaan we wanhopig rechtdoor en hoe groot is nou eigenlijk de kans dat we daar een blinde muur of een zinkgat gaan treffen?!

Verandering is ook te bereiken door dingen te bedenken die voor vermogenden en grootverdieners echt lekker zijn, waarna de kans groot is dat vermogenden en grootverdieners er wel wat voor over hebben om dat te bereiken, waarna dat lukt en de grootverdieners nog groter gaan verdienen, en de vermogens over de plinten gaan klotsen. Dat lijkt corruptie, maar heet in ons land geloof ik lobby of belangenbehartiging.

Ik pleit, kwa verandering, voor iets anders. Soms is het goed gewoon in te zien dat wat we doen – vaak omdat we het al heel lang zo deden – in zichzelf een slecht idee is. Iets dat we gewoon niet meer moeten doen. Iets waarmee we, eindelijk, moeten ophouden. Zo kwam aan transatlantische slavenhandel een eind, zo kregen vrouwen kies- en andere rechten, zo werd de kinderarbeid (in best veel landen) afgeschaft. De realisatie dit is niet goed, dit gaat tegen menselijke waarden in, dit past niet in of bij een beschaving, kan voldoende zijn voor echte verandering. En terecht uitroepteken.

En dat brengt me op staatssecretaris Erkens en zijn plannen aangaande het fokken en houden en slachten van vee in ons land. Een paar punten: het afknippen van staartjes van biggen is verboden maar wordt niet gehandhaafd; dieren krijgen niet meer ruimte, want het moet wel ‘realistisch, uitvoerbaar en betaalbaar blijven’; er komt geen verbod op (extreem snelgroeiende) plofkippen, en ook de vleeskuikenouderdieren vinden de staatssecretaris niet aan hun kant, ‘omdat pluimveebedrijven mogelijk naar het buitenland vertrekken als de regels strenger worden’; het stimuleren van weidegang wordt niet eens meer geprobeerd. De staatssecretaris wil graag ‘natuurlijk gedrag bij dieren’ zien, maar doet er hoegenaamd niets aan dat te bewerkstelligen. En de agro-lobby is tevreden.

Ik denk: de sector gaat niet veranderen, de financiële belangen zijn te groot, en dit is wat ze al heel lang zo doen. Verandering kan alleen komen als wij ons realiseren: het is niet normaal, strookt niet met menselijke waarden om (miljoenen) dieren zo te behandelen, te mishandelen, te onderdrukken (en aansluitend te doden).

Dus: we moeten stoppen met opfokken en ophokken en kip-ploffen en kalvermesten, we moeten inzien dat het een schandvlek op de menselijke beschaving is dát we dit doen, en denken dat het normaal is. Omdat we een stukje vlees op ons bord willen.

Ik pleit, dat begrijpt u, voor verandering.

[Strategiedocument Mona Keijzer / Project2029; sept. 2026] *

Laat ik beginnen met te zeggen dat MK onwaarschijnlijk lekker bezig is. Bijna niemand weet nog dat ze, als enige bewindspersoon ooit, op staande voet uit een kabinet is ontslagen, omdat ze haar coalitiegenoten een roestig mes in de rug stak, of, zoals wij het zouden benoemen: omdat zij wél door had dat het hele coronabeleid op aannames, milde paniek, vage wetenschap en Hugo de Jonge was gebaseerd, en dan kun je daar later maanden enquetecomissie overheen laten walsen, maar MK had daar gewoon een heel goed punt. Plus het CDA gaf haar niet voldoende respect, dus dan ga je verder kijken. (Dappere keuze).

Daarover gesproken: de periode MK-BBB kunnen wij als een succes kenschetsen. Waarbij opgemerkt dat geen van de B’s van de BBB voor betrouwbaar staat.

Door MK als mogelijke premierskandidaat te positioneren kwam er prachtige nieuwe energie en dynamiek in die Big Agro belangenclub, en als we (ze!) de resultaten van de laatste Provinciale Staten verkiezingen gewoon hadden geëxtrapoleerd (lees: als ze van der Plas een balletje in haar mond hadden gepropt en Henk Vermeer burgemeester hadden gemaakt van een gemeente voorbij Delfzijl) was de BBB gewoon de grootste partij van Nederland geworden uitroepteken. MK als MP, de broertjes Oplaat runnen Landbouw, Yvon Jaspers op cultuur, Joost Niemöller ambassadeur in Berlijn, het had zo mooi kunnen zijn… (note: gebruik in communicatie naar buiten het woord extrapoleren niet, teveel lettergrepen en het klinkt elitair).

De meest recente stap is alleen maar briljant te noemen: op het moment dat de BBB in de peilingen nog maar 1 zetel toevalt, maakt MK in het openbaar ruzie, rolt zich in de slachtofferrol, beschuldigt CvdP en HV van onbetrouwbaarheid (ik verslikte me in mijn havercappucino, dat mogen jullie best weten (note: havercappucino was natuurlijk een grapje!)). De kop in de Telegraaf ‘BBB-prominenten willen MK terug’ heb ik ingelijst boven mijn desk hangen, BBB en prominent is een volstrekt onmogelijke combinatie, dat is een tinderdate met Lil’ Kleine, dat is een kritische vraag van Thomas van Groningen.

En toen, na de onzekerheid en anticipatie (niet gebruiken in de communicatie!) tot een maximum opgevoerd te hebben kwam, ka-tsjing!!, Project 2029. Een beweging, nog geen partij. Maar je voelde direct de politieke buzz, de talkshows hadden het dagenlang meer over MK dan over echte problemen als de IMMENSE ASIELINSTROOM en regenboogzebrapaden, en zeker toen ze haar eerste intellectuele zwaargewicht aankondigde – Gauke Moes, wandelende denktank, filosoof, minister van Onderwijs geweest, sinds Boer Koekoek (1912-1987) heeft het platteland niet zo’n helder licht voortgebracht – leek de race al bijna gewonnen.

MK kan blijven spreken op de zo is het toch gewoon-toon, over de manosphere (‘we hebben gewoon stoere sterke mannen nodig’), over PFAS en ander gif (‘het water is nog nooit zo schoon geweest!’), en over de nog immer kelderende leesvaardigheid op onze scholen (‘Stoppen met het onderwijs als afvoerputje gebruiken voor elk maatschappelijk probleem. Die lespakketjes kunnen dan prima op vrijdagmiddag.’)

Dat is volstrekte ongeinformeerdheid combineren met dedain, en het werkt! Oftewel: we gaan door op de ingeslagen weg. Go Mona Go!

DJ, hoofd communicatie Project2029;
mail:dirkjan@visafslagvolendam.nl

*gelekt, niet geverifieerd