Terwijl ik dit schrijf krijgt Donald Trump de FIFA Peace Prize uitgereikt van Gianni Infantino. Ik had in plaats van uitgereikt liever ingebracht geschreven, maar ik ga het netjes houden. Trump is, dat weet u, de democratisch gekozen dictator van de VS, Infantino is de baas van de wereldvoetbalbond, een organisatie waar het vaker over corruptie, televisierechten, sponsordeals en foute leiders gaat dan over splijtende passes en onvergetelijke doelpunten. Helaas. Infantino is in zijn jeugd in een groot vat vloeibare zelfingenomenheid gevallen, waardoor hij de meest krankzinnige beslissingen kan nemen en ontmoetingen kan hebben, terwijl hij constant uitstraalt dat hij lekker bezig is (en het ook wel heel erg heeft getroffen, met zichzelf). In ons land noemen we dat het Syndroom van Yesilgöz.

De vredesprijs is een paar maanden geleden door Infantino bedacht (om aan Trump uit te kunnen reiken), omdat woke-elementen wereldwijd ervoor hadden gezorgd dat de Oranje Leider de Nobelprijs voor de Vrede niet kreeg. De vredes die Trump bewerkstelligd heeft zijn ondermeer in Gaza – waar het IDF donderdag nog twee Palestijnse broertjes van 9 en 10 vermoorde, Fadi en Goma Abu Assi, omdat ze ‘verdachten waren die een direct gevaar vormden voor Israelische soldaten’ – en tussen Rwanda en DCR, waar feitelijke vrede ongeveer even dichtbij lijkt als een nummer-1-notering voor Marco Borsato in de Top2000.

De FIFA is in mijn ogen een organisatie die van zoveel zelfverrijking en machtsmisbruik aan elkaar hangt dat zelfs de Siciliaanse maffia mompelt dat het allemaal wel wat minder kan, toch…? Maar ja, voetbal is een leuk spelletje en als je eerder al toernooien organiseerde in het Qatar van de dwangarbeiders en het Rusland van Putin, is er natuurlijk geen reden te bedenken de VS over te slaan, ondanks gewelddadigheden tegen Latijns-Amerikaanse buren en burgers in eigen land, het slopen van de democratie en het, ten faveure van genoemde leider in het Kremlin, serieus laten wankelen van de NAVO. Vijf weken, meer wedstrijden dan ooit, meer hitte en meer klimaatschade ook.

Ik denk niet de Infantino en zijn meelopers het bij deze prijs gaan laten. Ik denk dat Benjamin Nethanyahu een officiele FIFA-wedstrijdbal krijgt toegekend, wegens zijn jarenlange inzet voor het in beweging houden van Palestijnse kinderen. De EBU kan wellicht ruimte maken voor deze uitreiking net voordat Israel optreedt tijdens de finale van het Songfestival in Bazel.

De FIFA Healthy Food Award gaat naar Coca Cola, want zeker als het tijdens een belangrijke voetbalwedstrijd 37 graden is, is het van het grootste belang te blijven drinken, en dan het liefst iets uit een plastic flesje van een van de hoofdsponsors. En in samenwerking met een grote bandenfabrikant gaat een extra FIFA-Michelinster naar Burger King.
En mocht u sommige beelden in dit stukje beledigend of zelfs krankzinnig vinden, hou ik graag de lijn-Mona Keijzer aan. Zij zei na haar schandalige NOS-Hamas tweet dat ze ook 20 keer per dag een tweetje niet verstuurt. Dat is als een automobilist die een voetganger van het zebrapad schept omdat ze in haar auto zit te vapen, en dan roept maar die andere 20 mensen konden veilig oversteken! Zo werkt dat ook met columns die ik niet publiceer. Die zijn pas echt fel en beledigend.

Ik kreeg eerder deze week van een uitermate slimme vrouw een artikel doorgestuurd aangaande glyfosaat. Omdat het ook nog een heel erg leuke vrouw is stuurt ze me meestal lieve berichtjes, hartjes in verschillende soorten en maten, poezie zelfs en heel soms de vraag of ik nog gember en koriander mee wil nemen, maar in dit geval ging het dus over glyfosaat. Ingredient van landbouwgif, bestrijdingsmiddelen en volgens sommigen zelfs gewasbeschermingsmiddelen. Ik vind het best, ik bedoel, het maakt me niet uit hoe je het noemt, als we er maar niet ziek van worden. En daar ligt gelijk het probleem.

Allerlei soorten landbouwgif zijn toegestaan, in Europa, in ons land, omdat de gezondheidsrisico’s heel erg meevallen. De kans op Parkinson of een kankervariant is minimaal, en dat ‘blijkt natuurlijk uit wetenschappelijk onderzoek’. En iedereen, ook u, vroege luisteraar, weet hoe het werkt: je hebt een mespuntje wetenschappelijk onderzoek, voegt daar een heleboel lobby en economische belangen aan toe, krijgt de politiek mee en hey presto het product mag verkocht en gebruikt worden.

En nu blijkt dus dat het wetenschappelijke artikel waarop elke keer weer het toelaten en gebruiken van glyfosaat is gebaseerd, de glyfosaat-review uit 2000 van Williams, Kroes en Munro (getiteld Safety Evaluation and Risk Assessment of the Herbicide Roundup and Its Active Ingredient, Glyphosate, for Humans), is teruggetrokken. Het blijkt, 25 jaar na dato, niet te kloppen. Omdat, je verwacht het niet, Monsanto, het bedrijf dat miljarden verdient met ondermeer Round Up, de merknaam, grote invloed had op de inhoud van het onderzoek. Dat is niet een slager die zijn eigen vlees keurt, dat is een slager die zegt wetenschapper te zijn (kijk maar naar mijn witte jas uitroepteken) en heeft uitgevonden dat koeien, varkens en kippen het eigenlijk wel prettig vinden in een slachthuis-omgeving.

Het betreffende artikel werd zeer veelvuldig aangehaald: in andere toxicologische reviews over glyfosaat en Roundup, in rapporten van nationale gezondheids- en voedselveiligheidsinstanties, op allerlei plekken waar besloten werd over het al dan niet toelaten van Round Up en haar toxische broertjes en zusjes.

Ik word altijd zeer verontwaardig van dit soort gesjoemel, wetenschappelijk gesjoemel zelfs. Omdat het ten koste gaat van de gezondheid van velen en omdat het enige dat lijkt te tellen de economische en financiele belangen zijn. Wat ik zou verwachten is dat de Minister van Landbouw en de agrolobby-partij waar ze bijhoort, maar ook andere organisaties als LTO en zelfs Farmers Defence Force nu voluit op het orgel gaan. Niet tegen de regelgeving waar ze het altijd zo moeilijk mee hebben, niet tegen Brussel en andere ambtenarij, nee, tegen dit bedrijf en vergelijkbare bedrijven die natuurlijk hetzelfde doen, omdat de sector is voorgelogen en opgelicht, omdat ze goed geld hebben betaald voor gewasbescherming, maar doelbewust zijn blootgesteld aan grote gezondheidsgevolgen.

En ja, dat geldt ook voor ons, burgers in de omgeving van landbouwactiviteiten, langsfietsers, mensen met spelende kleinkinderen, wij allemaal.
Omdat met bijvoorbeeld pfas al jaren en jaren iets vergelijkbaars gebeurd, het is op teveel plekken aanwezig, het is niet goed voor ons, en er gebeurt heel weinig tegen. De genoemde minister, als Wiersma althans feitelijk die titel nog waard is, wil pesticiden die pfas naar ons grondwater lekken vooralsnog niet verbieden, maar eerst echt vernietigende Deense onderzoek toetsen. Toetsen…!

We zijn, als we niet in opstand komen, overgeleverd aan gewetenloze ondernemers, wetenschappers die het wel weten maar niet zeggen, en politici die alles doen behalve ons beschermen.

Ik begrijp dat de zondagochtend niet per definitie het tijdstip is om in opstand te komen, maar ik geloof echt dat we een manier moeten vinden. Want als de huidige Amerikaanse situatie ons voorland is, en dat is nogal eens het geval, komen we terecht in een situatie waarin de ondernemers nog meer vrijheden krijgen, de bescherming die er nog is wordt afgebroken, en als laatste stap vaccins worden verboden omdat ze daar een minister hebben, RFK jr, waarbij vergeleken Wiersma nog best coherent is.

Ik wens u een prettige zondag, met vooral veel meer slimme leuke vrouwen.

Later deze week is het 5 december. En of u nou gelooft in een Goedheiligman of niet, of u het nou een goed idee vindt dat mannen met een beroet gezicht alle kadootjes moeten dragen of niet, of u nou denkt dat een wit paard over een dak kan trippelen of echt helemaal niet, het is een dag met een glimlach, met warmte en plezier. Met herinneringen ook vaak. Mijn vader, die over het algemeen niet heel erg van de gezinsactiviteiten was (hij werkte hard, hij was de kostwinner, zijn vier kinderen waren vooral prettig als hij zo min mogelijk last van ze had, we spreken de jaren 60 en 70 van de vorige eeuw) heeft meermalen met een zwarte handschoen aan op de wankele deur van onze huiskamer in Amsterdam gebonkt, om aansluitend handen vol strooigoed met grote kracht die kamer in te slingeren. Alleen dat al leverde voor de vier broertjes-Jansen een krankzinnig geslaagde avond op. En omdat de Sint-moeder werkelijk alles (chocoladeletter, speculaas, taaitaai, borstplaat, kadootjes) apart inpakte hadden we elk jaar meer dan een wasmand vol pakjes.

Ik hoop dat u uw kinderen en/of kleinkinderen later deze week ook op vergelijkbare wijze kunt verrassen, verwennen zelfs. Waarbij het helemaal mooi zou zijn als er weinig (onnodige) meuk, Chinese webwinkel-producten en fast fashion-uitwassen worden gegeven, maar ik begrijp ook wel dat ik weer eens sta te schreeuwen tegen een bierkaai, of hoe heet dat ook alweer?

Vandaag, trouwens, is het 1 december. En soms lukt het me op deze plek niet om helemaal weg te blijven van grote emoties, en van wat sommigen moralisme zullen noemen. Vandaag is zo’n dag. Omdat er teveel kinderen zijn, in Gaza, op de bezette Westelijke Jordaanoever, die in bijna onbeschrijfelijk vreselijke omstandigheden leven. In Gaza omdat ze eerst twee jaar lang belegerd, gebombardeerd, verjaagd en uitgehongerd zijn, en nu (indien nog in leven, vanzelfsprekend) in een tent of ‘tent’ verblijven waar het koud is en kouder wordt, en waar elke volgende regenbui betekent dat het water over de eventuele matrassen stroomt. De term mensonterend is, denk ik, onvoldoende.

Op de Westbank is, al jaren en jaren, sprake van toenemend geweld tegen de rechtmatige Palestijnse bewoners, intimidatie door Zionistische kolonisten, en het IDF, het leger, staat erbij en kijkt ernaar. Als ze niet bezig zijn mensen te arresteren omdat ze lijken op iemand die wellicht iemand kent die terrorist zou kunnen zijn. De wandaden in gevangenissen waar Palestijnen verblijven bespaar ik u even, want ik had het over de kinderen. In Khan Younes, in Hebron, in de puinhopen van Gaza-Stad.
Dit zijn, daar ben ik van overtuigd, kinderen zoals de uwe, kinderen zoals uw kleinkinderen.

Vandaag, 1 december, kunt u zich door rood te dragen of rond 12 uur kort het werk neer te leggen, aansluiten bij de actie #wijdoenhiernietaanmee. Een manier om solidariteit uit te spreken met het Palestijnse volk, en, wie weet, zelfs onze ‘regering’ tot enige positieve actie te bewegen. In plaats van, in Trumps voetsporen, te doen alsof er nu vrede is, en alsof die vrede duurzaam is.

En mocht u de kinderen daar willen bijstaan: PAX, Plant een Olijfboom, The Rights Forum.

In1989, het jaar dat Lebbis en ik besloten ons als cabaretier te gaan profileren, met als einddoel ooit in ons leven in de Kleine Komedie te spelen, werd ik ondernemer. Hoe dat allemaal afliep kunt u lezen als, voorjaar 2027, onze (eerste) artistieke autobiografie Pissen tegen de Hemelpoort verschijnt.

Ondernemerschap is volgens mij met veel energie (passie, zelfs) een talent, een idee, een product proberen te verkopen, en in die zin is het iets heel moois. Je bedenkt een duurzaam regenhoesje voor poedels, en gaat daarmee de markt op, je hebt op satirische toon van alles te vertellen over de wereld, en beklimt de podia. En als het meezit kun je zelfs aardig geld verdienen, als ondernemer, want er zíjn veel theaterprogrammeurs met smaak, er zíjn veel poedels (en het regent hier best vaak).

Tijdens de meest recente verkiezingscampagne zette de VVD – een partij die ‘rust in de portemonnee’ belooft bij iedereen die al een goedgevuld exemplaar heeft, een partij waarvan de leider geregeld onwaarheden debiteert maar daar ga ik verder geen labeltje aanhangen, een partij die een stabiel midden-kabinet vooralsnog blokkeert maar wel met JA21 in zee wil (en desnoods met BBB en SGP) – geregeld in op het grote belang van ondernemerschap. Waarmee ik het dus zomaar eens was. De uitwerking was, en is, echter vooral: minder regels, meer vrijheid. Dat eerste omdat regels maar lastig zijn (controle, administratie, gedoe), het tweede omdat meer en vrijheid in één zin zo ongeveer iedereen blij maakt. En, het zal u niet verbazen, daar scheiden onze wegen. Want ondernemerschap kan heel mooi zijn, maar het idee dat ‘al die regels’ maar in de weg zitten, het idee dat meer vrijheid betekent dat ondernemers het nog beter gaan doen, en dat dat ons uiteindelijk allemaal ten goede komt, daar klopt volgens mij weinig van.

Een bedrijf dat zijn bollen of lelies alleen dankzij gifspuiten kan produceren is ondernemerschap.

Een uitstootrijke staalfabriek in Wijk aan Zee is ondernemerschap. Een energieslurpende kunstmestfabriek in Terneuzen is ondernemerschap.
Arbeidsmigranten uitbuiten is ondernemerschap.

Een luchthaven runnen zonder natuurvergunning en met elke keer weer opgepompte economische cijfers is ondernemerschap.
Grote fossiele bedrijven die klimaatafspraken weg-lobbyen en de plastic-recycling zo ongeveer om zeep helpen is ondernemerschap. Banken en pensioenfondsen die stevig door-investeren in planeetvernietigende bedrijven is ondernemerschap.

Het verhandelen van designer-medicijnen, opgevoerde E-bikes, suspect vuurwerk en vapes waarop je ook kunt gamen, is ondernemerschap.
Fast fashion is ondernemerschap.

De krankzinnige voedselmarkt die oplevert dat 80% van het aanbod in uw supermarkt feitelijk niet gezond is, met zo veel mogelijk producten met een licht-verslavende werking (door zout, suiker, vetten) is ondernemerschap. En de miljardenhandel in spuitjes met hormonen ‘om je te helpen afvallen’ is dat dus ook. Kijk in dezen zeker even Zembla van 9 november terug.

Veel ondernemers zweren bij vrijheid, en verwijzen graag naar het werk van schrijver en filosoof Ayn Rand. Een quote: egoisme is een deugd, zeker bij ondernemerschap.

Daar zit denk ik het probleem: als het steeds gaat om meer meer meer voor jezelf (geld, winst, macht) blijft er heel weinig ruimte, vrijheid, veiligheid en gezondheid over voor alle anderen.

Ik schrijf deze column met een aantal stevig gekneusde ribben, en een scheur in mijn voorhoofd. Maar verder natuurlijk gewoon op een toetsenbordje, en met twee vingers. Die zijn namelijk volledig ongedeerd.

Wat hieraan voorafging: een paar dagen geleden fietste ik op redelijk hoge snelheid door Utrecht, haakte mijn fietsstuur in een langswapperende jaszak, waarna ik kort door de lucht vloog en wat langer op de grond doorbracht. Laat ik het zo zeggen: er klonk geen gezang in de Nachtegaalstraat. Er drupte wel wat bloed op de stoep.

Ik werd door de allerliefste –altijd in de buurt! – en een aantal meer dan vriendelijk passanten geholpen, het bloeden werd gestelpt, een glaasje water genuttigd in een naastgelegen huidverzorgings-laserkliniek, en kort daarna werd een arts geraadpleegd. Ze verbond mijn hoofdwond, sprak eerlijke woorden over mijn ribben – gebroken of gekneusd maakt eigenlijk niet uit, het moet herstellen en dat zal pijnlijk zijn – en deed wat neurologische testjes met vingers en oren en ogen en kijkrichtingen, om te checken of mijn hersenen zich vooralsnog op de juiste plek bevonden. Dat bleek zo te zijn, gelukkig, want mijn eerste gedachte op die stoeprand, anderhalf uur eerder, was als ik maar geen voorstellingen af hoef te zeggen. Dat is, voor mij, in de periode dat ik mijn oudejaars kan spelen, het grootste angstbeeld namelijk.

Een assistente van de dokter had mij herkend en vroeg of ze me nog wat vragen mocht stellen, om te kijken of ik mijn mild-satirische werk wel écht weer aankon. Ik draag de medische wetenschap een warm hart toe, en stemde dus in.

De vragen die ze stelde:
Als een politica geregeld onwaarheden debiteert, omdat dat politiek goed uitkomt, of omdat ze graag wil zeggen wat de mensen thuis nou eenmaal willen horen, mag je haar dan een leugenaar noemen?

Geeft het feit dat het aantal lobbyisten van de fossiele industrie op de klimaattop in Belém hoger was dan het aantal vertegenwoordigers van ‘kwetsbare landen’ aan dat we van die industrie niets te verwachten hebben, behalve meer vernietiging en economisch cynisme?

Als je door omstandigheden in een gezin terechtkomt met een nogal losse seksuele moraal, blijft het dan volledig je eigen verantwoordelijkheid hoe je met die situatie, en eventueel aanwezige minderjarigen, omgaat?

Is de emotionele verdediging van de verdachte in het voorgaande, DAT BEN IK NIET!, ook bruikbaar voor een politicus die geregeld onwaarheden debiteert, en daarmee in nogal felle bewoordingen wordt geconfronteerd?

Is het erger dat JA21 de banden met Rusland wil herstellen en onze steun aan Oekraine wil heroverwegen, of dat JA21 de mogelijkheid van hernieuwde gasboringen in Groningen wil openhouden, óf dat de VVD toch liever met hen in een ‘stabiel kabinet’ stapt dan met de extremisten van GL-PvdA?

Wordt Ajax kampioen? En wanneer dan wel…?

Ik wist alle vragen duidelijk te beantwoorden, en mocht de wereld en het theater weer in. Maar wat me het meest bijbleef was de behulpzaamheid van mensen, toevallige passanten. Iemand die naast me bleef staan toen ik verdwaasd op de stoep zat, iemand die naar een apotheek holde voor verband, iemand die mijn hoofd zachtjes depte. Daar zal ik aan denken als ik weer wat boze capuchontypes WIJ ZIJN NEDERLAND! hoor scanderen.

Als allerlaatste van de lijsttrekkers wil ik op dit moment en op deze plek ook mijn persoonlijke reactie op de verkiezingsuitslag met u delen.

Ja, inderdaad, nu pas. Omdat ik denk dat het, juist in de politiek, soms goed is even afstand te nemen in plaats van gelijk in emotionele soundbites te gaan staan dealen, waar nog bijkomt dat ik al op dinsdagavond, toen bleek dat er in geen van de grote NOS-tv-debatten ruimte voor mij zou worden ingeruimd, besloot wat me time te nemen, temeer omdat het vooruitzicht een groot deel van de woensdagavond en –nacht door te moeten brengen in een horeca-etablissement, omringd door mijn aanhang, in de hoop dat een of andere verslaggever die niemand ooit op tv had gezien mijn tranentrekkende vragen zou gaan stellen over het feitelijke resultaat – althans eerste exitpoll, althans eerste officiele prognose op de feitelijke uitslag – terwijl die aanhang op mijn kosten bier stond te slempen en op hoge toon gesprekken stond te voeren over welke crypto het beste is om nu in te beleggen, en Feyenoord of PSV vraagteken uitroepteken, dat dat vooruitzicht mij echt even teveel werd.

Zeker ook omdat het resultaat niet was wat wij ervan verwachten, dat kan ik hier wel toegeven. Maar ik blijf erbij: juist een partij die in geen enkele peiling vooraf feitelijk genoemd werd (mean, lean en ongezien, fijne zin van ons socials-team), juist een partij die dacht en denkt in aantal stemmen en niet in aantallen zetels, juist een partij die niet links is, niet rechts, niet recht-door-zee, maar menselijke waardes als vriendelijkheid, drinkwater voor iedereen, postbezorging binnen twee dagen, betere weersvoorspellingen en natuurlijk (zoals elke VVD-stemmer) keihard eigenbelang voorop stelt, had het veel beter kunnen doen. Moeten doen, zelfs.

Waarna de vraag van verantwoordelijkheid voor de uitslag natuurlijk direct opkomt. Ik neem die verantwoordelijkheid, geachte kiezer, ik loop daar niet voor weg, ik ga u niet met tranen in mijn stem bedanken voor uw inzet en betrokkenheid, om daarna het democratische stokje over te geven aan een nog te benoemen opvolger, al was het maar omdat ik ook zo gauw geen idee zou hebben wie dat zou kunnen zijn. Ik sta voor deze partij, deze beweging, ik geloof in deze partij, ik bén deze beweging. En dat we afgelopen woensdag niet de grootste zijn geworden, sterker nog, dat we niet eens in de buurt van dat scherm van Albert Bos kwamen, betekent natuurlijk op geen enkele manier niet dat we dat niet wel zouden kunnen worden, want dat is zo, of niet zo, al naar gelang of iemand de moeite zou willen nemen te tellen hoe vaak ik niet heb gezegd….Het Kan Wél, zou ik willen roepen, maar zelfs die kreet, zo vaak door mijn wanhopige moedertje geuit in mijn jonge jaren, werd onlangs door een andere partijleider gekaapt. Die ik natuurlijk meteen had moeten feliciteren, maar ik heb nu echt even mijn handen vol aan mezelf.

Wij zijn en blijven als partij beschikbaar om aan te schuiven aan de onderhandelingstafel, ter informatie, formatie, of gewoon een moment van nieuwe inhoudelijke krankzinnigheid na anderhalf jaar BBB.

En nu op naar de gemeenteraadsverkiezingen in maart!

De afgelopen week zag ik heel veel herfstbos. Dat heeft natuurlijk te maken met de laatste dagen van oktober, maar ook met een verblijf ergens in de driehoek Velp, Rozendaal, Rheden, Warschau. Inderdaad, die laatste hoort er niet echt bij, want dan zou het een vierhoek zijn geweest, maar als je eenmaal dwaalt in (of is het door?) op het oog oneindige bossen, en dan ook nog in het oostn van het land, dan is de link met Polen snel gemaakt, althans in mijn hardwerkende hoofd.
En wat was het mooi, wat is het mooi, wat zijn de herfstkleuren mooi!

Op de dag dat iedereen met gevoel voor democratie haar of zijn stem uitbracht, om daarna tot een uur of 21 in spanning te zitten – Joris Luyendijk noemde de verkiezingen een paar weken geleden niet zomaar de belangrijkste die wij meemaken – besloot ik hardlopend een flink deel van genoemd bosgebied te doorkruisen. Net voordat ik het terrein verliet waar ons natuurhuisje zich bevond zag ik een ontroerend bord: de passant werd opgeroepen zo’n grijparmpje mee te nemen, en een vuilniszakje, zodat tijdens de boswandeling alles dat zich niet in de natuur behoort te vinden, afval in ruimste zin, kon worden opgeraapt en meegenomen. Om het allemaal nog aantrekkelijker te maken werd bij het inleveren van grijpertje en gevulde zak een lekkernij beloofd. Regionale lekkernij denk ik, Rozendaalse Rotsjes of Velpse Varianten of Poolse Plofdropjes (uit Warschau) zelfs, waarbij het eerste met pinda’s is, het tweede keiharde knabbelkoekjes, en het derde alleen maar door mij verzonnen omdat ik me in mijn tweede regel zojuist in het verre oosten van Europa heb gemanoeuvreerd.

Twee gedachtes vochten om voorrang: wat is het mooi dat mensen zoiets bedenken, en dat mensen dat dan ook doen. Hou je omgeving schoon, hou de natuur in stand, laat je op geen enkele manier leiden door het cynisme en het populisme die in koor beweren dat het eigenlijk best goed gaat met de natuur, dat je stikstof kunt bestrijden door de normen aan te passen, dat klimaatverandering een woke verzinsel is dat heel veel geld kost om op te lossen, terwijl het helemaal niet opgelost hoeft te worden, want ‘het klimaat verandert altijd’. Bijgedachte: ooit schreef ik op deze plek over een bord uit mijn jeugd dat ik nooit meer vergat: laat niet als dank / voor het aangenaam verpozen / de eigenaar van het bos / de schillen en de dozen.

Poetische variant van: ruim je rotzooi achter je op; van: zolang er genoeg mensen zijn die wél zien dat de natuur, de lucht, de bodem en ons water bedreigd worden, en daarnaar handelen (en stemmen ook), kunnen we winnen, kunnen we overleven op een prettige manier.

Mijn tweede gedachte was: ik kan onmogelijk mijn geplande tempo, over kronkelende bospaden en behoorlijk wat heuveltjes ook, combineren met het rapen en verwerken van stukjes plastic of verpakkingen anderszins, om over blikjes en flesjes nog maar te zwijgen. Geen Rozendaals Rotsje voor mij dus, maar wel een kilometer of 17, 18 over genoemde paden en heuvels, en met de kleuren waar ik al even aan raakte. Groenig en bruin en goud en rood in zoveel schakeringen dat het me bijna de adem benam. Bijna, gelukkig, want 18 kilometer lopen zonder regelmatige ademhaling is, zeker op mijn leeftijd, niet aan te raden.

Ergens bij een P aan de bosrand kwam ik trouwens nog een bord tegen met de aanprijzing Genoeg reden voor Rheden. Ja, dat deed me als soms-poetisch schrijver best even pijn, maar de tekst onder de aanprijzing, die voor tweederde ging over waar je hiervandaan naartoe kunt: Arnhem is vlakbij, Duitsland is maar een uurtje rijden, bracht dan wel weer een grote grijns op mijn afgetrainde smoeltje.

Des avonds kwam de verkiezingsuitslag over ons heen, en dit is mijn duiding, als het gaat over de thema’s waar we hier elke vroege zondagochtend zo bij betrokken zijn: het is vreselijk dat klimaatontkennende partijen als PVV, JA21 en Forum zo groot zijn geworden, en dat de VVD denkt dat ondernemerschap met zo min mogelijk regels en zonder je troep achter je op te ruimen een goed idee is, maar laten we alsjeblieft volhouden in wat we doen, beschermen, bomen planten, duurzaam leven en waar nodig met zo’n grijparmpje afval oprapen.

Fijne zondag!

Soms zijn dingen nog erger dan je al dacht. Ik heb het deze keer niet over uw relatie, de resultaten van uw favoriete voetbalclub, of welk seksistisch/racistisch tv-programma onlangs een ringvormige publieksprijs kreeg ingebracht, ik heb het deze keer (weer) over voeding. In mijn column vorige week raakte ik even aan de ongezondheid van nogal wat voeding die ons wordt aangeboden, en dat je met een combinatie van marketing en andere commercie-trucs best veel mensen zover kunt krijgen dat voedsel te nuttigen. Omdat het niet al te duur is, omdat het vol zit met ingredienten en stofjes waar het lichaam (in eerste instantie) blij van wordt, omdat het OVERAL is vooral. Ik bedoel: je moet echt diep in een nog niet helemaal verzuurd bos verdwijnen om níet lastig gevallen te worden met snacks, tussendoortjes en andere zoetige, zoutige of vettige ‘lekkernijen’. En ‘toegevoegde proteïnen…’.

Geheel los van mijn column startte het Voedingscentrum een campagne op over eetdrammen. Ja, dat heeft met het bovenstaande te maken, en ja, het woord drammen zal zeker bewust gekozen zijn. Er zijn nogal wat mensen die het meer dan vervelend vinden gewezen te worden op de grote gevolgen van ons (consumptie)gedrag, zeker als die gevolgen k l i m a a t c r i s i s spellen, en veel van die mensen denken dat ze met de term klimaatdrammer!! wel van die last af waren. Nou, nee dus, want aandacht voor klimaatverandering is van groter belang dan ooit. En, vind ik leuk, de term drammen mag dus ook andersom ingezet worden. Om te laten zien dat het continu en overal aanbieden van voedsel en ‘voedsel’ soms vervelend is, soms ergerlijk, en uiteindelijk (denk ik) zelfs gevaarlijk.

Het Voedingscentrum laat op haar site met best lieve plaatjes zien dat waar je ook bent de stukken pizza, de energiedrankjes, de zakken chips en de overdreven ijsjes je aanklampen, je roepen, je volgen, omdat ze door jou genuttigd willen worden. Wakker Dier, die vanuit hun inzet voor dierwaardig leven en (dus) minder vleesconsumptie wat feller mogen en moeten zijn, liet me op instagram wat plaatjes zien van de manier waarop de hamburgerpooiers, frituurschuivers en vleesfanaten ons weten te bereiken. Een bushalte waarvan de hele zijwand uit hamburger bestaat, met de capslock-aanprijzing ‘gigantisch lekker’. Ja, daar is zeker over te discussieren.

De Vomar en de Plus – succesvolle supermarkten waarvan zover ik weet geen enkele voormalige topman zijn zwarte geld in de koelkast goed hield – die prijs-stunten met vlees en vleeswaren. Het is zowel een manier om meer klanten te lokken, als een heel slecht idee, omdat dat goedkope vlees gemiddeld gesproken een niet al te fijne herkomst heeft, denk megastallen, ophokken, slachthuishel.

En dan de KFC. Ze adverteren met friet, burgers en plofkip-nuggets en het bijschrift ‘goedkoper dan je boodschappen’, omdat je dit voor 3,75 pp kunt nuttigen. In plaats van een normale maaltijd, ja.

Het is zo laag en lelijk en vernietigend voor de (volks)gezondheid, dat je alleen maar kunt hopen dat er een hel bestaat waar alle topmannen en marketeers van deze club tot het einde der tijden in extreem-hete omstandigheden door miljoenen kippen gepikt zullen worden.

Ik ben een optimistisch mens. Geregeld tref ik nog soortgenoten, maar wellicht heeft ook dat te maken met de bubbel waarin ik mij beweeg. Dat er, natuurlijk, een grote bubbel met realisten bestaat, die steeds meer overlapt met pessimisten (en hier en daar een egoist, die denkt: zolang Ik zoveel mogelijk voor MEZELF kies blijft er in elk geval genoeg over voor MIJ), en dat daarnaast of eigenlijk in de verre verte nog een bubbel optimisten is. Een bubbeltje. Velen van hen lazen onlangs het essay Optimisme zonder hoop van Tommy Wieringa, en dat kan ik u ook aanraden, eerlijk gezegd.
Optimist dus, waarna het tijd is voor de ‘maar..’ in deze column.

Als we toe blijven staan dat de vleeslobby het Europese vlees (en agro-) beleid grotendeels bepaalt, tot aan het werkelijk krankzinnige voorstel woorden als (veggie)burger en (soja)worst te verbieden, ‘omdat consumenten in de war zouden kunnen raken’ komt het niet goed. Het enige doel van genoemde lobby is namelijk: u moet vlees eten, dan weer vlees eten en dan nog meer vlees eten, en vooral geen idee hebben dat er goede en gezonde alternatieven zijn.

Als we toe blijven staan dat elke voedselproducent zo ongeveer elk soort voedsel (en dingen die daar op lijken) op de markt mag slingeren, om aansluitend met marketing, commercials en andere uitingen van ‘leugens met mooie plaatjes’ dat product bij zoveel mogelijk mensen onder de aandacht te brengen, komt het niet goed. Het enige doel van genoemde producenten is namelijk omzet draaien, dat de consument er dik of anderszins ongezond van wordt, met alle lange termijn-gevolgen van dien, zal hem/haar aan de spreekwoordelijke reet roesten.

Als we toe blijven staan dat het aanbod in uw supermarkt voor zo’n 80% ongezond is (bij aanbiedingen ligt dat percentage hoger), als we toe blijven staan dat voedsel werkelijk overal is, en dat bijvoorbeeld stationshallen zo ongeveer opgetrokken lijken uit bladerdeeg en energiedrankjes (met toegevoegde proteinen!), dan komt het niet goed. Zeker als er geregeld vertragingen en verstoringen optreden op momenten dat de gewone hardwerkende Nederlander zijn vaker optredende namiddag-hongergevoel voelt opkomen. De wachttijd wordt opgevuld met ongezond vaak vettig eten, de Schijf van Vijf verwaait ergens aan het eind van perron 13. Waar nog bijkomt dat ik geregeld in de namiddag, onderweg naar een volgend theater, in de trein zit, en ik het lastig vind 60 minuten ofzo in de lucht van die vettige snacks en bakjes opgeleukte aardappelstengels door te brengen. 60 Minuten, een frituur, inderdaad. Maar dat is puur voor de liefhebbers van woordgrapjes.

Als we toe blijven staan dat het luide deel van de agrosector al het bovenstaande in stand houdt, terwijl een ander deel van die sector, en werkelijk iedereen die iets met zorg, overgewicht en chronische aandoeningen van doen heeft weet dat we naar een veel plantaardiger dieet toe moeten (en kunnen) – uiteindelijk 80/20, waarbij 20% het niet-plantaardige beslaat – dan komt het niet goed.

Wat we nodig hebben, denk ik, is politici die wél durven in te grijpen, die wel richting geven, die ongemakkelijke ongezondheidswaarheden durven delen, die niet de markt laten bepalen, maar kiezen voor gezondheid en welzijn op lange termijn.
Ik ben een optimist, maar het wordt echt tijd voor realisme (durf, eerlijkheid) in de politiek.