Afgelopen woensdagavond was ik in de club van ComedyTrain in Amsterdam, waar ik dezer maanden veel vaker ben, om te spelen en een beetje in de gaten te houden hoe groot de concurrentie is van de jongste generatie comedians. Laat ik het zo zeggen: er komt een hoop goeds aan. En ik ga zelf vanaf juni weer met mijn oudejaars-circusje op pad, dus dan hebben ze in de club ook geen last meer van me.

De avond had het tv-programma Dit Was Het Nieuws als aanleiding, een aantal van de huidige makers/schrijvers ging (soms met knikkende knieen) het podium op, mij was gevraagd de avond af te sluiten. Als ‘maker van het eerste uur’, als iemand ‘die het allemaal heeft meegemaakt’ als ‘oud’ dus eigenlijk. Dat laatste had gelukkig (nog) geen enkele invloed op mijn energieniveau, dus nadat we al een hoop goeie grappen en wat dieppersoonlijk leed en aanpalende vunzigheden over ons heen gekregen hadden, plus een bloemlezing op bierviltjes van tientallen grappen die de uitzending niet gehaald hadden (en hoe onterecht dat was), hoefde ik alleen nog maar even de oude doos te openen – hoe Lebbis en ik samen de kranten lazen én koppen uitknipten én grappen schreven én alles (per fax!) met de hoofdredacteuren deelden en gewoon en vooral heel hard werkten – waarna ik de huidige tijd ook nog even meenam.

De misdadige oorlogen in het Midden-Oosten, ondermeer, en hoe de VVD ‘belangrijke bondgenoot’ Israel ondanks Gaza, ondanks Westbank, ondanks Iran en ondanks Libanon onverkort blijft steunen. Als je eenmaal ‘bondgenoot’ bent volgens de ooit-liberale partij, kun je bij hen thuis de voorgevel in de fik steken, een paar dochters in een geblindeerd busje gooien en meenemen naar onbekende bestemming en op de eettafel kakken, maar word je nog steeds uitgenodigd voor de jaarlijkse barbecue, want ja, van ‘bondgenoten’ kunnen ze net wat meer hebben.

Een avond later presenteerde ik de uitreiking van Managementboek van het Jaar, vanuit de Rode Hoed in Amsterdam, waar ik de zeker aanwezige Sonja Barend-vibes meenam terwijl ik mijn eerdergenoemde energie de zaal inpompte, ‘de mens achter de schrijver’ (maal 5) interviewde, een hoop grappen op het randje maakte, en netjes buiten het fotografenshot ging staan toen de prijswinnaars werden vastgelegd.

En, zoals ik wel vaker doe als ik eigenlijk geacht wordt comedy te bedrijven, maakte ik nog een statement over mijn vreugde dat we (nog) in een land leven waar de schrijver volledige vrijheid heeft, en waar we, denk ik, de schrijver en de denker en de uitgever en de leider met visie meer nodig hebben dan ooit, we hebben de journalist nodig die onderzoekt en publiceert, niet gehinderd door de eigenaar van zijn krant die soms heel andere belangen dient, we hebben de talkshowhost of presentator anderszins nodig die de soms pijnlijke vragen wél stelt, en die doorvraagt als de politicus zich eruit draait met zinnen als ‘ik ga natuurlijk niet op elke tweet reageren’ of ‘we gaan nader onderzoek instellen’.

En ja, de rol van de satiricus – DWHN, Lubach, Even tot hier, Klikbeet, de Speld, Spijkers met Koppen – is in het wat wankele medialandschap belangrijker dan ooit.

Stel, ik ben een man op (enige) leeftijd en ik zit geregeld op de fiets. Waarbij van belang is te vermelden dat het kort voor het weekend, ook in deze krant, vooral ging om mannen van boven de 70 – dat duurt bij mij nog even. Fietsen doe ik wel zo ongeveer elke dag en dan ook nog in een vrij hoog tempo. Ik haal al trappend geregeld elektrisch ondersteunden in, fatbikes ook, en zo nu en dan een in lycra gehulde racefietser. Dit doe ik allemaal niet omdat ik vreselijke haast heb, maar omdat ik mijn tijd graag goed en doeltreffend gebruik. En dan flits je, in mijn leven, al gauw met 28 per uur naar het station. Waar ik op het perron mijn fietsje in elkaar vouw en de trein neem naar een volgende plek waar ik geacht wordt met grappen en diep-filosofische gedachtes het leven van mijn opdrachtgevers en hun personeel op te vrolijken.

Stel dat bovengenoemde mannen lezen dat ze nogal veel gevaar lopen, in het verkeer, en dat een helm dragen om die reden een goed idee is (en dat is zo!), dan lijkt me dat toch goed om te weten? Dan lijkt me dat toch een stukje informatie dat je helpt, dat zelfs je leven kan redden? Zeker als je leest dat in 2025 een kleine 300 mensen overleed tijdens een verkeersongeluk, op de fiets. En dat mannen daar een trieste meerderheid van vormen.

En toch, als het gaat over ons gedrag, over onze vrijheid van handelen, is het uitermate lastig iets zo te omschrijven dat het invloed heeft, laat staan mensen iets te verplichten of op te leggen. Vanwege die vrijheid, vanwege ‘ik bepaal zelf wel wat ik doe’, vanwege de werkelijk tranentrekkende term ‘betutteling’. Ja, dat is bijna altijd een zwaktebod met een hoop gevoel en geen argumenten, en ja, het doet me meteen aan Mona Keijzer denken.

Waarmee de stap naar Caroline van der Plas snel gemaakt is. Het was te verwachten dat de voormalige voorvrouw van een voormalig-succesvolle politieke beweging ergens aan een talkshowtafel zou opduiken om haar mening te geven over het voedingsadvies dat ons allen bereikte via de nieuwe Schijf van Vijf. Belangrijkste boodschap, die sommige columnisten op een plek als deze al jaren en jaren overbrengen: eet meer plantaardig en minder vlees en zuivel. Omdat de manier waarop wij vlees en zuivel laten produceren de planeet uitput en vervuilt, omdat ons lichaam de hoeveelheden vlees die we eten vaak niet aankan (en dat levert weer diabetes op en hart/vaatziekten en darmkanker), en omdat we uit een meer-plantaardig dieet moeiteloos alles kunnen halen dat we nodig hebben om de fietshelmleeftijd (en veel ouder nog) te bereiken.

Van der Plas noemde de Nederlandse agrosector eerst ‘een van de meest duurzame’ en iets later ‘de meest duurzame ter wereld’, vertelde over het onrecht dat mensen die maar 1x per week vlees kunnen betalen ‘dat ook al niet meer mogen’, en behartigde dus zoals altijd vooral de belangen van de vlees- en de veevoersector, en wat minder van haar achterban. Die de Schijf hopelijk zien als wat het is: een belangrijk en goed onderbouwd advies. Eet smakelijk!

Welkom in onze studio, en laten we gelijk met de deur in huis vallen, Paashaas, hoe voelt u zich?
Ja, hoe voel ik me, ik ben kapot, als ik eerlijk mag zijn, ik ben gebroken man. Dat hele Pasen begon al eind maart, met Palmpasen, en daar moet ik toch acte de presence geven met mijn lange wapperende oren. Daar kreeg ik die zomertijd overheen, dus dat kost je nog een uur nachtrust, en die heb je echt nodig, als Paashaas zijnde. Want vanaf donderdag gaat het echt helemaal loesoe, zoals mijn kleinkinderen zeggen.

Wat gebeurt er op donderdag dan?
Dat is Witte Donderdag, en als jullie denken dat dat een lijntje coke is om de werkweek te breken zit je er echt helemaal naast.

Want…
Want ten eerste zit je op donderdag smack-bamm in het Paastriduüm, ten tweede moet je alles in huis halen voor het Laatste Avondmaal, en ten derde kan je ook nog in Luyksgestel verzeild raken, waar de traditie van het klepperen, of eigenlijk het KLEPPEREN, nog springlevend is. Dat allerlei misdienaarachtige jongetjes om kwart over zeven des ochtends een onwaarschijnlijke hoeveelheid kabaal komen maken voor je slaapkamerraam. En weet u waarom?

Ik heb geen idee, eerlijk gezegd..
Omdat het traditie is, meneer. En zal ik nog even quoten uit Trouw ook?

Ja, waarom ook niet?
Luister: ‘Niet meedoen is geen optie. Daar zorgen ze op school wel voor. Die heet De Klepper.’ Dit zijn toch gewoon maffia-praktijken, die kinderen móeten drie ochtenden achter elkaar gaan lopen klepperen, zodat ze op zaterdag snoep krijgen van de ondertussen bloedsjaggereinige Luyksgestelnaren. Stukje afpersing dus. En dan moeten wij ons allemaal druk maken om mevrouw Weski, terwijl dit gewoon open en bloot gebeurt, en élk jaar weer..

Nou, Paashaas, met alle respect, het lijkt ons toch niet dat..
Nee, ik ben nog niet klaar! Want nadat ik donderdagavond vastgebonden en met een balletje in mijn mond de hele uitzending van The Passion had gekeken, had ik vrijdagavond dus al die eters over de vloer, en daar moet je echt wat speciaals van maken, want de gasten verwachten er een hoop van en evengoed is het hun laatste maaltijd. Dus dan kom je niet weg met in een fabriek gevulde eieren, matige championnensoep, een kiloknaller-vleesschotel en een zogenaamde Paasstol uit een kartonnen doos. Mag ik daar nog wat over zeggen trouwens..?

Nou, u bent aan het woord en wij komen er eigenlijk niet t..
Precies, de Paashaas is aan het woord. Die Paasstol dus, dat daar amandelspijs inzit is tot daaraan toe, maar één supermarkt kwam met spijs met de kleur en de smaak van frambozen. Frambozen! Tuurlijk, het is knap wat onze chemische industrie allemaal kan, maar ik vraag de regering om maatregelen. Uitroepteken.

Ja, Paashaas, tot slot, u klinkt wat ontstemd?
Ja joh…? Moet u luisteren, ik heb me anderhalve week een slag in de rondte gewerkt, loop constant met een mand eitjes op mijn buik, als het een beetje warm wordt loopt de gesmolten chocolade door mijn kruis, en gisteren moest ik Heere-Jezus-in-den-Hemelen met mijn vrouwtje naar de meubelboulevard. Dan wil je toch dood?

En dat werkt niet, zegt u?
Nee, want drie dagen later…ach, laat ook maar. Op naar Pinksteren, jongens. Ik heb er zin in!

Ik kreeg de afgelopen week een aantal keer te maken met hardnekkig activisme. En dan mag ik nog blij zijn dat dat geen vervelende huidaandoening is waarvoor de enige remedie is het volledige lichaam insmeren met ingedikte uierzalf terwijl je het repertoire van Celine Dion integraal beluisterd op een trommelvliesverschroeiend audiovermogen, nee hoor, ik heb het gewoon over mensen die zich inzetten voor menselijke waarden, voor behoud van natuur en planeet, voor de toekomst van iedereen die nu zou kunnen luisteren plus de generaties na ons.

Via mijn tv-scherm zag ik de documentaire The System van Joris Postema, het verhaal van drie mensen die zich inzetten tegen onrecht, tegen voortdurende klimaatverandering, voor schoon water voor zoveel mogelijk mensen op aarde. Een waterdiplomaat van de VN, een Berlijnse klimaatactivist en antifascist, een mede-oprichter van Extinction Rebellion. Wat de film zo goed maakt is de persoonlijke betrokkenheid en energie van de drie – of het nou gaat om vergaderen en internationale conferenties opzetten, over bos fysiek beschermen tegen oprukkende bruinkoolgraafmachines, of over de XR-acties die we kennen van stukken snelweg aan de rand van Den Haag – maar ook de twijfel en zelfs wanhoop die ze soms voelen. Dat een wereldomvattende waterconferentie een groot succes is, maar dat er dan in de maanden en jaren erna heel erg weinig gebeurt, dat de bruinkoolmijn die verder reikt dan de camera kan vastleggen er toch komt, dat de fossiele sector ondanks volstrekt kloppende tegenargumenten nog steeds onwaarschijnlijke subsidies en belastingvoordelen binnentrekt, en alles dat duurzaam is moet vechten om overeind te blijven. Denk bijvoorbeeld aan recycling van plastic in ons land, waar het vorige wrakhoutkabinet niks mee had, omdat nieuw-geproduceerd plastic net zo makkelijk en net even goedkoper is. En of het huidige VVD-kabinet een andere, wel-duurzame weg in gaat slaan…? De vraag stellen is hem beantwoorden, ben ik bang.

Je voelt als kijker die twijfel, die wanhoop ook, de vraag of het wel zin heeft. Zeker ook als ‘gewone Nederlanders’ die langs de A12 de XR-actie becommentarieren letterlijk zeggen ‘ik wil gewoon een goede toekomst voor mijn kinderen’ en op geen enkele manier inzien dat al die activisten op die snelweg precies dat proberen te bewerkstelligen. Omdat doorgaan in het huidige systeem juist die goede toekomst onmogelijk zal maken.

Ook vorig weekend spraken Willemijn en ik bij Spijkers met Koppen met twee ‘activisten voor het leven’, Toni en Jim, beiden al meer dan 50 jaar wapperend met zelfbeschilderde spandoeken en vlaggen, onderweg van demo naar blokkade. Honderden demonstraties, meermalen opgepakt, maar met een nog steeds brandend vuur van gerechtigheid, een vuur dat moet leiden tot een beetje eerlijker verdeling van wat er is onder degenen die het nodig hebben. En ja, daar hoort de natuur ook bij, schone lucht, drinkwater zonder al teveel chemische toevoegingen, volksgezondheid. Ze brachten een zelfgemaakte versie mee van Picasso’s Guernica, als protest tegen de voortdurende genocide in Gaza en aanpalende gebieden, maar vertelden ook dat ze bij een demo stonden met de tekst (in grote losse letters) TOP FOSSIELE SUBSIDIES, maar dat was alleen omdat de man die de eerste S omhooghield even was gaan plassen.

En, nog een flard activisme, afgelopen dinsdag was ik, samen met ondermeer Koningin Maxima en minister Sjoerdsma, bij het 70 jarig jubileum van Oxfam-Novib. Vooral jongeren kregen daar het woord, en dat is terecht want die hoeven gewoon minder vaak te plassen dan mensen boven de zestig. De strijd tegen klimaatcrisis – en de samenhang met wereldwijde hoofdbrekers als voedselzekerheid, armoede, beschikbaarheid van drinkwater en vluchtelingenstromen – kwam ruim aan de orde. En omdat dat, denk ik, de grootste strijd is die we te voeren hebben, was het meer dan verheugend te horen en zien hoe de jongste generatie zich daarbij betrokken voelt. En mocht u feitelijk niet meer echt bij die jongste generatie horen, dat maakt dus helemaal niets uit. Grootouders voor het Klimaat verwelkomt u graag, XR ook, Oxfam-Novib net zo makkelijk, maar u kunt ook later vandaag nog wat insect-verwennende bloemen gaan planten.

Fijne zondag!

Omdat de oorlogsmisdadigers in Washington en Jeruzalem doorgaan met wat ze doen – bombarderen van ‘militaire doelen’ waar door een speling van het lot ook erg veel gewone burgers in de buurt wonen – stijgen wereldwijd de energieprijzen en staan allerlei economiën op wankelen. In ons land gaat het vooralsnog vooral over ‘de prijs aan de pomp’, wat natuurlijk een feitelijk en fluctuerend gegeven is, maar ook een grote symboliek kent. Vrijheid in ons land lijkt vooral te bestaan uit lekker je auto vol kunnen tanken om daarna, knagend aan een gehaktstaaf, net iets boven de maximumsnelheid naar huis te zoeven om te kijken wat Derksen nu weer voor domme lelijkheid gaat debiteren.

Sorry, ik zal mijn cynismefilter weer aanzetten nu.

Er werd gedebatteerd in de Kamer, over energieprijzen, over mogelijke compensatie. Opvallend was dat het idee stop alle steun aan de oorlogshandelingen van Israel en de VS, en probeer met het nog wel-denkende deel van de wereld – Europa, Canada, India, Australie, het mondiale zuiden – een coalitie te vormen die gaat opereren vanuit samenwerking, solidariteit, energietransitie en behoud van wat we nog hebben niet heel uitgebreid aan de orde kwam. Een Coalition of the Willing, zoiets.

Oke, op een bepaald moment sprak Christine Teunissen (PvdD), ondermeer over het idee (stond een paar weken geleden ook op deze plek) dat een serieuze overgang naar duurzame energievormen ons land minder afhankelijk zou maken van fossiele stromen vanuit onbetrouwbare landen, laat staan vanuit oorlogsgebieden, met als extra bonus dat het de strijd tegen de voortsnellende klimaatcrisis positief zou beinvloeden. Ze werd geinterrumpeerd door Hidde Heutink, een backbencher van de PVV, maar goed, dat zijn ze zijn bij de PVV natuurlijk allemaal, als ze nog niet afgesplitst zijn. Ik zag een felle blik, en dacht als de man ooit een acteursopleiding had gedaan had ie in een hoop Nederlandse oorlogsfilms een dragende bijrol kunnen spelen.

Hij zei ‘op welke planeet leeft mevrouw Teunissen?!’

Hij dacht daarmee een punt gemaakt te hebben, want het was in het Heutink-hoofd natuurlijk een absolute onmogelijkheid, een planeet met minder fossiele brandstoffen, laat staan een planeet met minder productie en consumptie. Het zou zomaar kunnen dat nogal wat mensen die de woorden van Heutink serieus nemen geregeld de smaak van bovengenoemde gehaktstaaf in de mond hebben.

Ik moest denken aan een motto van de Partij voor de Dieren: er is geen planeet-B. We leven met zijn allen op dezelfde planeet, op deze planeet, en hebben dus ook de plicht haar te beschermen.

De oorlog of eigenlijk oorlogen waarnaar ik net verwees zijn al verschrikkelijk vanwege oorlogshandelingen, doden, vluchtelingen, maar de klimaatschade door bombardementen en brandende olievoorraden is ook nog eens bijna niet te bevatten. En ja, meneer Heutink, dat gebeurt op ónze planeet, en ja, we moeten er alles aan doen om dat te stoppen.

En dat FvD in hetzelfde debat opperde dat we weer Russisch gas moeten gaan kopen, ‘want we moeten met iedereen handel kunnen drijven’ en ‘het beeld van de oorlog dat wij hebben klopt echt niet’ geeft alleen maar aan dat de Kremlinpropaganda zich diep in onze democratie ophoudt.

De vraag moet trouwens zijn: welke planeet zou u willen leven? En ons daarvoor inzetten, voor onszelf en de generaties na ons.

Zijn er nou komende woensdag weer verkiezingen…?

Ja, er zijn wéér verkiezingen, maar dit keer niet omdat er een van onkunde&onwil aan elkaar gespijkerd kabinet is gevallen, en ook niet omdat een partijleider leugens ten faveure van de ‘hardwerkende Nederlander’ verkoos boven feiten ten faveure van iedereen in dit land – niet te verwarren met de ‘inheemse bevolking’, alsjeblieft zeg… – nee hoor, het zijn gewoon de vierjaarlijkse Gemeenteraadsverkiezingen. De minst populaire verkiezingen van onze nog steeds overeind staande democratie, terwijl de directe invloed van de plaatselijke politiek op ons leven echt groot is. En volgens mij heeft uw stem woensdag ook te maken met wat er in de grote wereld gebeurt, zelfs met de voortgaande illegale oorlog die twee militaire wereldmachten voeren met een land met een afzichtelijk en gewelddadig bewind. Op het moment dat ik schrijf heeft de regering-Jetten nog steeds ‘begrip’ voor die oorlogsdaden, iets waar ik op geen enkele manier begrip voor op kan brengen. We spreken toch echt over het bombarderen van een school vol kinderen, over het continu bestoken van miljoenenstad Teheran, over een Minister van Oorlog die met Kruisvaarderssymbolen op zijn lijf beweert dat de ‘rules of engagement’ voor zijn leger niet gelden, en over Israel dat in Libanon hetzelfde doet als in Gaza, bombarderen, verjagen, het leven onmogelijk maken, alles onder de vlag van strijd tegen terroristen. Terwijl de etnische zuivering van de Westbank voortgaat.

Harder dan oorlog (voeren) wordt het niet in dit leven, dat lijkt me duidelijk. Maar het lijkt me een gevolg van een wereldbeeld, een gevolg van hoe je in de wereld staat, hoe je je verhoudt tot anderen. De filosofie achter het Trumpregime wordt steeds duidelijker: empathie is een zonde, over sociaal gevoel wordt negatief gedacht, woke en alles dat zo genoemd wordt dient bestreden en uitgeschakeld te worden, democratie en echte vrijheid gaan niet samen. Dat wat mij betreft al behoorlijk donkere wereld- en mensbeeld, wordt gecombineerd met een volledig inzetten op (economische) groei, volledige vrijheid voor bedrijven en ondernemers en daarmee vernietiging van zo ongeveer alles dat onze planeet mooi, en leefbaar, maakt.

Dat gedachtengoed is leidend in de VS en rukt dichter bij huis ook op, zeker bij (extreem)rechtse en nationalistische partijen.

En daarmee heeft het, denk ik, met uw stem aanstaande woensdag te maken. Stem juist voor samenwerking en sociale verbanden voor behoud van natuur (of voor rewilding, als u echt durft..), stem juist voor muziekscholen en theaters en buurthuizen en jeugdzorg en vluchtelingenopvang en duurzame energie-cooperaties en en en…

En ja, soms betekent dat een stem tegen een bedrijventerrein, een datacentrum, een ringweg, maar u mag ervan uitgaan dat vooralsnog in de ‘grote politiek’ de stem van de ondernemers en de grote bedrijven en hun lobby al meer dan genoeg weerklank vindt, wellicht kunnen we hier en daar in de kleinere politiek wat weerstand bieden.

En mocht iemand zeggen dat dit een links verhaal is: het lijkt mij niet. Dat zou alleen kunnen kloppen als welzijn, sociaal gevoel, volksgezondheid, samenwerking en behoud van je leefomgeving links zijn, en dan is iemand ietwat krankzinnig. Of VVD-er in campagnestand, dat kan natuurlijk ook.

Eigenlijk is het heel verdrietigmakend: constant mannen op tv zien, in uniform of in pak+stropdas, die praten over doelen die geraakt zijn, over succesvolle bombardementen, over de vijand die op alle mogelijke manieren uitgeschakeld dient te worden. Het is oorlog, waarbij de ene leider, Nethanyahu, gewoon doorgaat met schenden van internationaal recht en, na Gaza, nu ook in Libanon de volledige bevolking als terrorist beschouwt, hetgeen hem de vrijheid geeft elke vorm van geweld te gebruiken. En de andere oorlogsleiders, Trump, Vance, Hegseth en Rubio, erin slaagden om vier verschillende verhalen te hebben over de reden van de oorlog, over wat ze willen bereiken. Ik hoorde Dick Schoof mompelen ‘als je dat ziet had mijn kabinet het nog behoorlijk goed voor elkaar’. Als Trump, Vance, Hegseth en Rubio ooit bij u in de straat de buurt-BBQ gaan organiseren heb ik maar 1 tip: zo snel mogelijk verhuizen.

De oorlogsgevolgen voor ons land werden snel duidelijk: vele landgenoten zaten vast in een golfstaat, en dieselbusjes staan huilend bij de pomp.

Wat het eerste betreft: alle influence-youtube-hiphop-types die in Dubai zitten omdat ze de belastingmoraal hebben van een Limburgse VVD-er, mogen wat mij betreft zelf betalen voor hun evacuatie. Twee Hermès-tassen en een Patek Philippe horloge per ticket lijkt me redelijk. En anders roeien ze zelf maar terug, door de Straat van Hormuz.

Maar wat de energieprijzen betreft doe ik u, met een omweg, een stukje inhoud.

Eva Jinek opende donderdag haar programma met: opvallende actie in Amsterdam, Exctinction Rebellion lijmt deuren dicht van 35 middelbare scholen. De beelden die ze toont komen van Telegraaf-TV, de kids voor de camera zeggen dingen als je komt op tijd op school, zijn de deuren opeens dicht en het had ook op een andere manier gekund en ze moeten iets anders doen dan mij irriteren…

Eva vraagt, ironisch: Wouter, dit vind jij natuurlijk een geweldige actie…? Waarna Wouter de Winther, journalist van diezelfde Telegraaf, mag duiden dat XR er naast zit: als je deze jonge Nederlanders al kwijt aan het raken bent, dan hoeven we nog niet eens na te denken wat de oudere generatie ervan vindt. Die vinden dat scholen open moeten en dat je ook niet op de snelweg moet gaan zitten met je lijm. Ik denk dat ze bezig zijn hun draagvlak in de samenleving, zelfs onder jongeren, behoorlijk te ondergraven nu.

Dus: de T knipt 5 jongeren achter elkaar die vinden wat die krant ook vindt, de journalist van de T trekt daar een zelfbedachte conclusie uit, en niemand (niemand!) aan tafel zegt: laten we als Nederland klimaatneutraal én energie-onafhankelijk worden, laten we onze eigen duurzame energie opwekken. Want Russisch gas is oorlogs-gas, de VS zijn zo betrouwbaar als Mona Keijzer, en de Straat van Hormuz is opgebroken. En laten we vooral niet luisteren naar Eerdmans en Markuszower en de resten van de PVV, die de Groningse gasputten weer willen openen. Partijen die in alle toonaarden tegen klimaatbeleid zijn, willen wel de Groningers weer een bot mes in de rug planten.

Kijk nou één keer wat verder dan je volgende post op de socials, kies voor klimaatbeleid én duurzame energie, juist ook voor al die arme kids bij hun dichtgelijmde schooldeur.

Politiek gezien is vandaag een feestelijke dag. Niet dat ik grote blijdschap voel bij het nieuwe kabinet, en wat er tot nu toe aan beleidsvoornemens naar buiten kwam – hogere bonussen in de financiele sector, het al heel lang slechte idee van hypotheekrente-aftrek in stand houden, de zogenaamde vrijheidsbijdrage door fiscale slimheden vooral laten betalen door ‘hardwerkende Nederlanders’ (en veel minder door bedrijven en hoge inkomens), en het onnodig hard aanpakken van uitkeringen en andere sociale vangnetten – maar wél dat het een voorgoed tot-nooit-ziens! is tegen het wrakhoutkabinet Schoof. Quote uit zijn afscheidsinterview, vrijdag in deze krant: ‘Je kunt niet zeggen: het was een succes’. Klopt. Vergelijkbaar met de vrouw die voor de crematie van haar man verklaart ‘Je kunt niet zeggen: ik heb er zin in’ of voormalig-prins Andrew die afgelopen donderdagavond mompelde ‘You cannot say: this was a happy birthday…’.

Schoof of eigenlijk degenen die de dienst echt uitmaakten wisten een krankzinnige hoeveelheid onbetrouwbare talentlozen bij elkaar te vegen, Wiersma, Klever, Keijzer, Faber, Agema, en dan kom ik aan de mannen niet eens toe, vooral omdat niemand erin slaagde kwa lafheid en nietszeggendheid over ‘leider’ Schoof te komen. Hoewel van Weel, met werkelijk al zijn in slechtzittende pakken gedane uitspraken over de voortdurende Israelische genocide in Gaza, aardig in de buurt kwam. Hoera, dus.
Vandaag: het bordes uitroepteken. Als bewindspersoon met feitelijk afgeronde opleidingen die ook als zodanig op je LinkedIn staan vraag je je dan natuurlijk af wat trek ik aan, waar mag ik staan, hoe kijk ik als de flitsen flitsen?

Die bordesfoto verdwijnt namelijk nooit meer. Kijk nog maar n keer naar de foto op 2 juli 2024, waar de bende van Schoof gezellie samen om de koning heen op de trappetjes staan. Als het in uw eigen leven een keer wat tegenzit is dat echt een foto die je laat zien dat het altijd veel erger kan. En is de zalmkleurige outfit van mevrouw Agema slechts door intensieve EMDR uit je visuele geheugen te wissen, weet ik uit ervaring.

Toch is mijn punt in deze column: het gaat er niet om hoe je erop staat, maar waar je voor staat.

En dus roep ik vanaf deze invloedrijke plek toch maar naar Jetten en zijn kompanen: wees sociaal! Wees sociaal voor genoemde mensen met een uitkering, die bijna altijd tegen hun wil in die situatie terecht kwamen. Wees sociaal voor alle slachtoffers van toeslagenaffaire, voor iedereen die nog steeds met u, de overheid in de slag is, om (financiele) genoegdoening te krijgen. En ja, dat geldt voor veel mensen in Groningen net zo hard. Wees sociaal voor landen en organisaties die (onze) ontwikkelingssamenwerking nodig hebben.

En, CDA: ga niet terug naar het superschadelijke agrobeleid dat jullie decennialang voerden. Beloof de boeren niet weer geitenpaadjes die nergens heen leiden, en oplossingen die dat niet zijn. Kom met een eerlijk verhaal van grote verandering, minder vee, minder mest, minder stikstof, minder gif, meer natuur en nog steeds een heel belangrijke plek voor de sector. Desnoods met Yvon Jaspers.

En, kabinet-Jetten: spreek eindelijk Israel aan, op het geweld, de bombardementen, het uithongeren, de etnische zuivering, de nederzettingenpolitiek. Wees geen getuige van deze onmenselijkheden, spreek je ertegen uit.

Ga daarvoor staan, nadat u op dat bordes stond.

Het zou een verassing kunnen zijn op uw welverdiende maandagochtend, maar ik moet het toch weer over het klimaat hebben. Omdat twee zaken afgelopen week hard binnenkwamen. The Guardian, Britse krant die, vergelijkbaar met de krant de u nu leest, de klimaatcrisis al jaren zeer serieus neemt, schreef woensdag over een tipping point of zelfs point of no return, waarbij door toenemende opwarming van de aarde de temperaturen veel meer zullen gaan stijgen dan de anderhalf of twee graden gemiddeld (waar we nu al zo ongeveer van uit gaan). Door de temperatuurstijging die er nu is, is het extreme weer, en alle schade die daarbij hoort, al ernstig toegenomen, en worden gebieden onleefbaar, als het drie graden of meer zou worden zullen ‘economie en samenleving instorten’. Ik weet, de omschrijvingen, van de krant, van wetenschappers, zijn zo groot (en angstaanjagend) dat ze bijna niet te bevatten zijn.

Terwijl de Wereldbank en andere financiële instellingen en economen die verder kijken dan hun spreadsheet en wetenschappers in zeer ruime zin allemaal al jaren vergelijkbare waarschuwingen afgeven.

Het belangrijkste tegenargument van klimaatontkenners en andere struisvogelachtigen: het is allemaal alarmisme uitroepteken, eventueel aangevuld met de interessante afleiding van de feiten dat ‘CO2 heel goed is voor de plantgroei’. Klopt an sich, maar als de temperatuur steeds 38 graden is of het zoete water is op of de zeespiegelstijging heeft je land onder de branding verstopt, is het best lastig groeien, voor je plantjes.

Oftewel, klimaatbeleid IS economisch beleid. Als je toekomstgericht (economisch) beleid wilt voeren, als nieuw kabinet bijvoorbeeld, voor ‘rust in de portemonnee’ of een ‘beter vestigingsklimaat’, voor de ‘hardwerkende Nederlander’ of ‘groene groei’ zelfs, dan moet klimaatbeleid leidend zijn. En als je argument is dat klimaatregelen niet zo goed liggen bij de mensen, of Telegraaflezers in ruimste zin, dan zul je het beter moeten uitleggen. En natuurlijk níet in tijden van al het bovenstaande, en een aanpalende stikstofcrisis, een extra luchthaven openen voor vakantievluchten, dat ook.

Oke, één argumentje nog voor echt klimaatbeleid, en energietransitie: onafhankelijkheid. Onafhankelijkheid van Russisch gas en van LNG uit de VS en van olie uit allerlei golfstaten waar mensenrechten net zo zeldzaam zijn als een mogul-skier met zijn originele kniebanden.

We hébben de zon en de wind en de getijden en aardwarmte, we kúnnen alle huizen isoleren, we kunnen de boeren meenemen in verduurzaming, we kúnnen klimaatbeleid voeren en er op geen enkele manier op achteruitgaan.

De andere ontwikkeling: de Amerikaanse regering heeft officieel besloten de feiten achter zich te laten, door voortaan met een realiteit te werken waarin broeikasgassen (CO2, methaan etc) niet schadelijk zijn voor de planeet, en de mensen die erop leven. Het gevolg is dat alle uitstoot is toegestaan, dat controles niet meer nodig zijn, en dat Trump ook nog een volgende award in zijn vunzige kastje mocht proppen: Onbetwiste Kampioen van Prachtige Schone Steenkool.

Er zullen rechtszaken komen, staten zullen hun eigen beleid blijven voeren, duurzame energie zal ook in de VS steeds goedkoper worden (in tegenstelling tot fossiel), maar dat het van een oogverblindende kortzichtigheid getuigt, lijkt me duidelijk. Temeer omdat het Trump-regime nu overweegt zwaartekracht binnenkort onder woke te vatten, waarmee ook de volledige obesitasproblematiek daar opgelost lijkt.

Soms begrijp ik mensen niet, en politici al helemaal niet. Als u me vaker leest op deze plek wist u dat wellicht al. Wij zijn een rijk, democratisch en behoorlijk vrij land. We hebben het goed, velen van ons hebben het heel goed. Omdat we altijd te eten hebben, een warm huis en een dagelijkse douche en medische hulp als dat nodig is en geen angst voor vervolging en/of gemaskerde arrestatie en en en..

Ja, ik weet, er ís armoede in ons land, en er zijn kinderen die hongerig in de klas zitten en er zijn veel te weinig huizen en niet alle medicijnen en behandelingen zijn betaalbaar, maar overall hebben wij het echt getroffen.

Mijn onbegrip zit hier: als je dit weet, en daar elke dag van geniet, hoe kun je dan, als partij, als nieuw kabinet, beleid voorstaan dat vooral ten goede gaat komen aan al diegenen die het al goed (of heel goed) hebben, terwijl zoveel mensen, in ons land maar zeker ook op andere plekken, er echt veel slechter van gaan worden? Specifiek: hoe is het mogelijk dat zowel politiek leider van de VVD en beoogd minister Yesilgöz als ’s lands penningmeester Heinen letterlijk zeggen dat ze het liefst meer geld hadden weggehaald bij ontwikkelingssamenwerking? Hoe is het mogelijk dat dát is waar je voor staat, hoe is het mogelijk dat je dát het liefste ook op je triomfantelijke billboards langs snelwegen had gekalkt, samen met je hypotheekrente-wanbeleid en ‘strengere asielaanpak’.

Terwijl je beleid voert en gaat voeren waardoor (extreem)vermogenden en door aandeelhoudersbelangen gedreven bedrijven het beter gaan krijgen, maak je duidelijk dat je het liefst nog meer had weggehaald bij de armen en extreem-armen van deze wereld, bij zich ontwikkelende landen, bij landen en mensen waarmee we een planeet delen, die op allerlei plekken onleefbaar dreigt te worden door klimaatverandering. Mede veroorzaakt door ons economisch systeem. Dus terwijl bedrijven nauwelijks worden aangepakt op uitstoot, en ze subsidie krijgen voor ‘dure energie’, en er een extra vakantievluchten-luchthaven bij dreigt te komen, zeg je tegen de hoek van de wereld waar de klappen vallen jullie krijgen al jaren steeds minder, en wat ons betreft had daar nog wel wat afgekund.

Een minister van Defensie moet niet vooral met bewapening en conflicten bezig zijn, maar met het voorkomen van conflicten. En ja, dan ziet iedereen het verband met voedselzekerheid, water, met burgerrechten en sociale en persoonlijke veiligheid op de plek waar je leeft. Ontwikkelingssamenwerking gaat daarover.
Omdat virussen en ziektes vrij makkelijk reizen, raakt gezondheid op andere plekken op aarde ook aan die van ons. Ontwikkelingssamenwerking gaat daarover.
Omdat beschaving betekent dat je als vrouw alle rechten hebt die de man ook heeft, omdat kinderen niet in een kobaltmijn zouden moeten werken voor onze tech-spulletjes maar in de schoolbanken moeten zitten, omdat mensen de vrijheid zouden moeten hebben hun eigen toekomst te bepalen en niet onderdrukt te worden, hetgeen dan weer de kans vergroot dat ze niet op de vlucht slaan. Met een bootje naar Europa bijvoorbeeld. Ontwikkelingssamenwerking gaat daarover.

Politici die dat niet willen zien, die graag nog minder ontwikkelingssamenwerking zouden willen, kunnen rekenen op mijn onbegrip. En enige minachting eigenlijk ook wel.