Soms lijkt het, geachte vroege luisteraar, dat we in een soort parallelle werkelijkheid verzeild raken. Of zijn geraakt. Zonder dat er een rode of blauwe pil aan te pas komt. Ik zal pogen te duiden wat ik bedoel.

De nu-vermoedelijk-afgelopen zomer was de heetste, de droogste, de meest brandende en meest angstaanjagende die we hebben meegemaakt. Iedereen weet, echt iedereen weet, wat daar de oorzaak van is. En ook zo ongeveer iedereen weet dat wat we de afgelopen 5 maanden doormaakten pas het begin is. Omdat extreem hoge temperaturen nog hoger gaan worden, omdat het zee- en oceaanwater nog verder op zal warmen, omdat daardoor regenhoeveelheden en windsnelheden naar niet te bevatten hoogtes zullen gaan, omdat er meer gletsjers en gletsjermeren in het hooggebergte op instorten of doorbreken staan, omdat de natuur op veel plekken nog droger en dus nog brandbaarder zal worden. Voor brand-verergerende windsnelheden verwijs ik u vier regels terug.

De parallelle werkelijkheid is deze: een behoorlijk deel van de politiek, en de top van zo ongeveer alle fossiele, agrarische en anderszins uitstotende bedrijven heeft er, de afgelopen decennia, alles aan gedaan om het probleem níet serieus te nemen, om te traineren, om technologische oplossingen te beloven, om door te gaan op de sinds de jaren 70 van de vorige eeuw ingeslagen weg van economische groei zonder enige aandacht voor de consequenties daarvan.

Het is kortzichtig, het is krankzinnig, het is eigenbelang gecombineerd met aandeelhouderswaardes die over de plinten klotsen, het is wat mij betreft zelfs misdadig, en, aan de politieke kant, absolute lafheid. Als je het probleem niet als probleem benoemt, maar ontkent of omzeilt, kan niemand van je vragen om een oplossing, kan niemand van je vragen om maatregelen die op allerlei manieren pijn gaan doen, maar onze kans op enigszins overleven op deze planeet wel een flink stuk vergroten. En als je die lafheid laat regeren, vaak zelfs letterlijk regeren, kun je gewoon weer ’s avonds aan de talkshowtafel aan de gevreesde progressieve interviewer Jeroen Pauw – ja, dit was een stukje cynisme – uitleggen dat de zorgen van de mensen in het land over de steeds maar toenemende asielstromen nu echt serieus genomen dienen te worden, anders staan ze volgende week natuurlijk weer woedend, gewelddadig en becapuchond bij een opvanglocatie.
Fok that!
Excuses.

Nog een stukje paralelle werkelijkheid: zo ongeveer alle rechts-populistische en nog rechtsere partijen, inclusief de VVD, die al jaren of zelfs decennia de bovenvermelde politieke lijn aanhouden, hebben onlangs bijna ongemerkt hun narratief veranderd. Opeens gaat het over ons aanpassen aan de klimaatverandering, aan de nieuwe situatie. Na jaren van ontkennen dat er echt iets aan de hand was, en daardoor alle nodige investeringen tegenhouden – die investeringen werden elke keer weer als kosten gespind, en daar werden immense bedragen aan gekoppeld, en daar werd de conclusie uitgetrokken dat dat weggegooid geld zou zijn – wordt de situatie nu opeens als ernstig beschouwd, en moeten we ons dus gaan aanpassen. Met bijvoorbeeld de hersenverscheurende tekst van Karremans die vorige maand letterlijk zei dat niemand deze extreme situatie, en dito droogte en watertekorten had zien aankomen. Nee, blazerbal, niemand, behalve alle wetenschappers, vrij veel zich verdiepende journalisten en zelfs hier en daar een magere columnist.

De economische schade, die ook al jaren wordt aangekondigd, heeft zich aangediend, en gaat grote gevolgen hebben. Droogvallende rivieren gaan scheuren in de Nederlandse economie aanbrengen. Boeren gaan beduidend minder oogsten. Ondernemers beginnen – bijvoorbeeld in die agrarische sector, wat een verrassing – over compensatie voor geleden schade. En de man die ooit partijleider en klimaatdrammer was, en nu premier, durfde zelfs toen hij in vernietigde natuurgebieden staat het woord klimaatverandering niet in de mond te nemen. Want dan wordt Dilan boos.

In mijn oudejaarsvoorstelling SCHAAMTELOOS roep ik iedereen op in gesprek te gaan en blijven met mensen om je heen die wellicht anders tegen zaken aankijken, die denken dat het hun tijd wel zal duren, die liever Angela de Jong geloven dan Gerrit Hiemstra. Die oproep herhaal ik hier, praat over wat je zelf kunt doen, minder vlees eten, peulvruchtgerechten, minder meuk en kleding aanschaffen, tegels wippen, bomen planten, praat over je zorgen, je kinderen en kleinkinderen, wordt klimaatactivist met woorden.

Fijne zondag.