Op een moment dat een aantal dagen met een graadje of 25 klinken als verkoeling, gooi ik graag even een beeldspraak tegen u aan. Stel, door een foutje in het afvoersysteem loopt uw bad eerst vol en dan over. De kraan klokt vrolijk door, u heeft de stop er echt uitgepeuterd, maar het water gutst over de rand. Wat gaat u doen? U legt badhanddoeken om het bad heen, dweilt water op, haalt zo’n serieuze vloerwisser uit de berging, maar het bad blijft overstromen. U waarschuwt iedereen in huis, dat ze rekening moeten houden met wateroverlast, regelt een paraplu en laarzen voor de benedenburen, en waarschuwt de hele straat via de buurtapp voor Code Blauw. Dat is een systeem dat een jaar of 15 geleden is bedacht om iedereen te waarschuwen dat er weer eens een bad overloopt, zodat iedereen zijn gedrag kan aanpassen.

Ondertussen klokt de kraan vrolijk verder en tot (bijna) ieders verbazing wordt het huis natter en natter. U realiseert zich dat nogal wat mensen in uw omgeving u al jaren waarschuwden voor een combinatie van hardspuitende kranen en matige afvoer, en alle schade die dat zou kunnen opleveren, maar dat heeft u toen weggelachen als ‘alarmisme’ of zelfs ‘woke gelul’, en u kunt zich nog steeds niet voorstellen dat u er toen naast zat.

Iedereen met meer dan 12 werkende hersencellen schreeuwt nu DRAAI DIE KRAAN DICHT!, maar dat dringt niet echt tot u door. Nee zeg, een kraan is er toch om water te geven, en als u zin heeft mag u toch zeker lekker badderen en al dat water dat nu via twee trappen naar de achtertuin stroomt is trouwens best goed voor de plantjes.

Dit, geachte maandagochtendlezer, is mijn beeld van het klimaatbeleid (of eigenlijk het volstrekt ontbreken daarvan) van het huidige en de vier vorige kabinetten. En inderdaad, er is een partij die in al die kabinetten leidend was, in het vorige kabinet was de toenmalige kroonprinses van die partij, Hermans, zelfs minister van Klimaat etcetera.

Het is werkelijk gekmakend dat zelfs de afgelopen week, en alle korte- en langere termijn voorspellingen, de economische schade die volstrekt duidelijk is, en alleen maar gaat verveelvoudigen, en de sociale en medische ontwrichting die nu al opdook (op een moment dat een land driehonderd kilometer naar het zuiden al deels onleefbaar werd) op geen enkele manier invloed lijkt te hebben op de politieke realiteit. En daarmee hoognodig beleid onmogelijk maakt. Er worden codes uitgerold, waarna blijkt dat scholen, werkgevers en vele anderen geen idee hebben wat ze er precies mee moeten, er is geen enkele urgentie om het meest bedreigende probleem van onze generatie aan te pakken. De krankzinnige fossiele subsidies blijven stromen, er wordt gekeken of er een miljard is om een Brabants dorp op te offeren aan verdere industrialisatie, en binnen de kortste keren zullen extreme hoeveelheden energie naar de tech- en AI-sector gaan stromen, naar datacentra een aanverwante, want economie, want vestigingsklimaat…

De klimaatcrisis is een sociaal, een medisch, een economisch en binnenkort zelfs een voedselprobleem. En het VVD-kabinet Jetten gaat nog wat droge handdoeken lenen. Hoewel de beeldspraak binnenkort onmogelijk wordt, als we ook een watertekort gaan krijgen.

Als je, zoals ik, de afgelopen 12 dagen op een eiland (Terschelling) en ondergedompeld als onderdeel van een festival (Oerol) bent, zou het zomaar kunnen dat het nieuws wat aan je voorbij gaat. Maar soms is er toch reden je door iets te laten raken, je in iets te verdiepen.

Ik las in deze krant het nieuws over de Eindhovense carnavalsmuzikanten De Kachelpijpen, die in een juridisch gevecht verzeild zijn geraakt met twee van de succesvolste liedjesschrijvers uit de geschiedenis van de popmuziek, Benny Andersson en Björn Ulvaeus, de twee B’s van Abba.

Waarom, hoor ik u vragen. Omdat de heren Kachelpijp een liedje van Bjorn&Benny hebben vervormd tot iets dat het juist in carnavalsmenigtes goed kan doen, en ook veel voorkomt, in casu een ‘dikke pens’. Het probleem is dat B&B het nooit goed vinden dat iemand ook maar iets van hun muziek gebruikt, of ook maar iets met hun muziek doet. Behalve natuurlijk laten uitvoeren door hologrammen, maar goed, dat zijn ze natuurlijk eigenlijk zelf. Samen met Agnetha en Annifrid.

Ik heb het betwiste nummer niet (bewust) gehoord, er zijn grenzen aan wat ik voor u overheb, maar dat de Kachelpijpers woordkunstenaars zijn lijkt me wel duidelijk, als je hun motto hoort: het enige wat ik nog doe is roken en uitgaan. Top! Er had wellicht ook nog iets ingezeten over hoe heet ze zijn als je in hun buurt komt. Maar goed, B&B hebben vernomen dat Dikke pens gebaseerd is op hun onvergetelijke Take a chance on me, en kunnen er gewoon niet mee leven dat een lied dat gaat over ‘verliefdheid, loyaliteit en onzekerheid’ nu wordt gebruikt als een soort eerbetoon aan de omvangrijke buikpartij van gastzanger René van Rooy.

Waarom juist dit nieuws me raakte? Terwijl ik deze column schreef, in de tuin van ons huisje buiten Midsland, werd mijn tuin en denken elke keer weer overspoeld en verstoord door de geluiden van het terras van een ‘feestcafe’ zeker twee kilometer verderop. Waar werkelijk zonder aanziens des artistieke waarde de ene na de andere afzichtelijke vernederlandste cover werd afgevuurd. Ik herkende mooie liedjes van Beach Boys en Beatles en Human League, natuurlijk afgewisseld met Engelbewaarder en Vamos a la playa (ook met een luidkeels meegebrulde Nederlandstalige tekst, die ik helaas niet kon verstaan, omdat ik toen al in foetushouding onder mijn dekbedovertrek lag). Het was hard, het was veel, het was vast heeel gezellig, maar ik zat voor mijn rust in mijn tuin, me voorbereidend op de twee voorstellingen van die dag.

IK WIL DIE HANDJES ZIEN hoorde ik de vocalist brullen. Ik antwoorde: weet je wat ik wil zien? Dat je je microfoon 15 meter onder de grond begraaft, mij nooit meer lastigvalt en de rest van je leven in de zorg gaat werken! Niemand luisterde naar mij, en bij het ‘feestcafe’ werd het alleen maar gezelliger.

De heren Kachelpijp hopen ondertussen op coulantie van Universal, de platenmaatschappij, en Bjorn en Benny, en proberen ondertussen hun juridische kosten betaald te krijgen met crowdfunding en speciale merchandise: Free Dikke Pens. Bij dat laatste sluit ik me zeker aan.

Gistermiddag speelde ik de allereerste voorstelling van mijn Oudejaars 2026, SCHAAMTELOOS. Dat deed ik in Club Haug in Rotterdam, want ik ben gek op tradities. Elk jaar een oudejaarsvoorstelling maken (nu al zo’n 36 jaar achter elkaar), de laatste week van het jaar een keer of zes in de Kleine Komedie staan, minimaal 80 voorstellingen afwerken en dus beginnen in die fijne comedyclub die zo dicht bij de Maas ligt dat hoog water elke show daar tot een doornat en hopelijk hilarisch einde kan brengen.

Hoe dat gisteren ging kan ik u natuurlijk niet onthullen, want mijn maandagcolumn wordt elke week weer op vrijdag bij elkaar getypt, maar op de een of ander manier voel ik, weet ik (bijna), dat er heel veel energie was, heel veel tekst, een bijna constante stroom van associaties, gesprekken met publiek uit (zeg) Spijkenisse of Charlois, momenten van en met poezie, en vooral een allereerste poging om uit te leggen hoe ik naar de wereld van dit moment kijk en waar de bedreigingen zich bevinden, van extreemrechtse politiek tot de macht van techbro’s, van klimaatcrisis tot een economisch model van groei (en dus vernietiging), van het belang van betrouwbaarheid in ons persoonlijk leven en de politiek, tot de vraag hoe dat te verenigen is met de aanwezigheid van Mona Keijzer.

Ik omschrijf mijn eerste paar voorstellingen, elk jaar weer, vaak als ‘blinde paniek’, omdat dat zo’n fijne term is. En ik er oprecht nooit last van heb, omdat ik geen last heb van stress of plankenkoorts, laat staan ‘straks raak ik mijn tekst kwijt’. Als ik over dat laatste zeg ‘ik kan mijn tekst niet kwijtraken, want ik héb geen tekst’, lijkt dat een grapje, maar is het de keiharde en volledige waarheid. Ook weleens mooi in het politieke krachtenspel waar ik hierboven al even naar verwees.

Ik heb ideeën, steekwoorden, een stapeltje nieuwe gedichten, ik heb heel veel dat ik graag wil vertellen, maar weet zeker dat maar een deel, of zelfs een fractie daarvan ook feitelijk verteld gaat worden. Omdat mijn hoofd me een andere kant op stuurt, omdat die meneer uit Schiedam of Katendrecht iets inbrengt waar ik het over móet hebben, omdat ik als (oorspronkelijk) Amsterdammer toch weer een zaal-vol-010 tegenover me tref, omdat het recente overlijden van twee prachtige, bevlogen, activistische én poetische vrouwen, Lieke Marsman en Marjan Minnesma, me ook op dat podium meer doet dan ik van tevoren misschien had verwacht.

Door Club Haug is de kop eraf, zoals dat zo mooi heet, en dankzij de uitzwaaiwedstrijd van Oranje (Algerije-thuis, altijd lastig) weten we ook dat het niet allemaal meteen hoeft te kloppen. Sterker nog, ik speel nog twee van deze paniek-versies in Amsterdam, en dan ben ik alweer op Oerol op Terschelling om daar een heel andere voorstelling te spelen. In het bos, op het strand, in de duinen, in de tuin van een restaurant, op een echt podium ook zo nu en dan. Met natuurgeluiden, hoognodig activisme, en een poging alles dat cultuur en menselijk gevoel en samenzijn zo mooi en belangrijk maakt, te vertalen en mee terug te nemen naar de rest van ons land.

Precies een week geleden begon ik op deze plek over vertrouwen, en hoe dat zomaar en ingrijpend geschaad kan worden. Deze plek is trouwens niet helemaal waar, want omdat verspreid over een lang weekend de Heilige Geest over ons werd uitgestort, verscheen er afgelopen maandag helemaal geen papieren krant. Alleen online. Genoemde Geest had logischerwijs geen tijd een krant te lezen, en redacteuren genoten dus van een (welverdiende!) vrije dag. Lekker even helemaal niks in de lucht van barbequende buren, of in een prachtig heuvel- of dijkenlandschap genietend van groepen luidronkende motorliefhebbers.

Even kort: ik werd twee weken geleden in vrij grote omvang befraudeerd. Mijn telefoon-uitbater eindigt op –dido, mijn bank (eindigt op -iodos) belde me (zo leek het) om fraude te melden en voor me op te lossen, een paar uur later was ik (vooralsnog) een hoop geld kwijt.

Kort daarna hadden we twee agenten over de vloer, om aangifte te doen. Een van hen keek wat langer naar me en sprak, nadat zijn collega hem had verteld wie ik ben, toen woorden die ik ga onthouden ‘ik vroeg me al af, heb ik hem nou laatst aangehouden, of ken ik hem ergens anders van?’ Ik heb hem maar niet verteld dat er genoeg collega-artiesten zijn voor wie dat allebei kan gelden, ik heb wel netjes verteld op welk moment het misgaat als je je niet realiseert dat alles dat je ziet en hoort (dát het je bank is die je belt, dat ze heel veel weten van je rekeningen, dat ze zeer behulpzaam en vriendelijk aan jouw kant staan) helemaal niet waar is. Dat het vertrouwen dat je hebt, in instanties, in andere mensen, in elk geval op dat moment op helemaal niets gebaseerd is.

Twee dingen nog: van genoemde telecommer had ik nooit iets gehoord, terwijl het zo bleek te zijn dat de bad guys al mijn gegevens hadden, inclusief bijvoorbeeld het adres van mijn manager die soms van dezelfde bankrekening gebruik maakt. En: iemand die ik goed ken is gisteren voor wetenschappelijk onderzoek naar het buitenland vertrokken, en kreeg vorige week een mailtje over een upgrade van de luchtvaartmaatschappij waarmee ze vliegt. Precies zoals je tegenwoordig online kunt inchecken. Maar dit was een poging tot fraude, en zij had het wel door..

Wat ik me afgelopen week realiseerde: het is zo fijn om uit te gaan van vertrouwen, ervan uit te gaan dat de meeste mensen het goed met je voor hebben, er zelfs van uit te gaan dat anderen jou ongeveer net zo leuk vinden als jij hen. En dat er dus geen reden is de ander te tillen, te liegen, te bedriegen, te befrauderen. Maar dat is dus net even te vaak niet zo.

Maar, volgende maar, ik wil niet leven in een constante staat van wantrouwen. Al was het maar omdat er al zoveel wantrouwen wordt verspreid, vaak met een politiek doel, tegen instanties, de overheid, de media of specifieke groepen mensen. En ik echt geloof dat dat wantrouwen een samenleving schaadt, dat het ons menszijn schaadt.

Eigenlijk heb ik een woord nodig dat betekent: blijf uitgaan van vertrouwen in de ander, maar wees heel erg oplettend waar dat helaas nodig blijkt.