Ik zag op BlueSky beelden van actrice Susan Sarandon die gearresteerd werd omdat ze protesteerde tegen de aanwezigheid en speech van Benjamin Nethanyahu bij de VN in New York. Het commentaar bij de beelden was volgens mij een perfecte samenvatting van de realiteit waarin we verzeild zijn geraakt: iemand die genocide pleegt mag in vrijheid spreken, iemand die zijn stem verheft tegen genocide wordt opgepakt en gearresteerd.

Even ter herinnering: Nethanyahu is onderdeel van de Drie-eenheid van het Kwaad, samen met andere plegers van misdaden tegen de menselijkheid Smotrich en Ben Gvir. En Nethanyahu zei in zijn VN-speech ondermeer dat de term genocide voor wat Israel al jaren (of decennia) tegen de Palestijnen doet ‘de grootste leugen van de eeuw is’, en dat Israel ‘steeds weer maatregelen neemt om de Palestijnse bevolking te beschermen’. Nog even ter herinnering: dit is de man die alle waarschuwingen voorafgaand aan 7 oktober negeerde, de man die sindsdien een voortdurende campagne van bombardementen, massamoord en etnische zuivering uitvoert, een man voor wie burgerbevolking (inclusief kinderen) een militair doel is, de man die iedereen die kritiek op hem en het moorddadige IDF heeft op hoge toon antisemieten noemt.

Enig protest tegen zo iemand lijkt me niet geheel onredelijk. Zoals het me ook niet onredelijk zou lijken om Nethanyahu en zijn medeplichtigen voor het ICC te slepen, én het me ook een goed idee lijkt om geen onderdeel te willen zijn van een matige liedjes festijn waar zijn land aan deelneemt. (Schaam je, NPO, met je geneuzel over het belang van verbinding in moeilijke tijden!).

Maar nee, de mensen die protesteren tegen racistisch geweld en oorlogsmisdaden werden gearresteerd, en Nethanyahu vloog na zijn speech terug naar Israel om zijn moordcampagne voort te zetten.

Ik doe nog een paar voorbeelden. De Nederlandse politiek besteed beduidend meer tijd aan delibereren of en hoe klimaatactivisten als XR buiten de rechtsorde kunnen worden geplaatst, omdat bijvoorbeeld snelwegbezettingen echt heel erg verstorend zijn voor vrachtwagens vol met spulletjes, of mensen die naar Duitsland rijden om te shoppen en/of wat goedkoper te tanken. Dus: je laat de klimaatcrisis voortwoekeren, en mensen die zich met alle middelen die ze hebben daartegen verzetten pak je op, en veroordeel je.

Als CEO of CFO van een bedrijf mag je uitstoten, vervuilen, vergiftigen en het leven van omwonenden aantoonbaar verkorten, als je daartegen te hard of ingrijpend protesteert verdwijn je in een geblindeerd busje.

Je mag miljoenen levende wezens per week vermoorden om aansluitend onder cellofaan te (kilo)knallen, maar als je veetransporten saboteert of filmt achter de hoge hekken van het slachthuis ben je in overtreding. En wat een, gelukkig langzamerhand zieltogende, agrolobby-partij betreft zelfs ‘terrorist’.

Ja mag, laatste voorbeeld (voor nu) tegen de bewapeningswedloop zijn, en dus vóór vrede, en daarmee tegelijkertijd behoorlijk in de kaart spelen van de agressor aan de Europese oostgrens. Oftewel: vóór vrede zijn, en daarmee Oekraine, dat strijdt voor eigen overleven maar net zo hard voor Europa, en voor alle democratische vrijheden die we hier hebben, een mes in de rug draaien. Zonder je af te vragen wat die ‘vrede’ betekent als we een groot deel van onze vrijheden kwijtraken.

Lijkt mij de omgekeerde wereld.

Er zijn, denk ik, allerlei manieren om verandering te bewerkstelligen. Echte verandering.

Revolutie is een mogelijkheid, maar dat gaat toch best vaak gepaard met bloedvergieten, gesneuvelde ruiten en ander gedoe.

Plannen maken en daar een democratische meerderheid voor zien te verkrijgen is een optie, maar voor je het weet sta je in november 2025 als leiders van twee middenpartijen met ideeën en plannen en optimisme en hoop en de wens tot samenwerking, en verzand je daarna in een minderheidscoalitie afgedwongen door de derde leider die je erbij trok. En sta je tien maanden na dat moment van hoop en optimisme (verandering!) nog steeds te debatteren van gaan we over links of gaan we over rechts of gaan we wanhopig rechtdoor en hoe groot is nou eigenlijk de kans dat we daar een blinde muur of een zinkgat gaan treffen?!

Verandering is ook te bereiken door dingen te bedenken die voor vermogenden en grootverdieners echt lekker zijn, waarna de kans groot is dat vermogenden en grootverdieners er wel wat voor over hebben om dat te bereiken, waarna dat lukt en de grootverdieners nog groter gaan verdienen, en de vermogens over de plinten gaan klotsen. Dat lijkt corruptie, maar heet in ons land geloof ik lobby of belangenbehartiging.

Ik pleit, kwa verandering, voor iets anders. Soms is het goed gewoon in te zien dat wat we doen – vaak omdat we het al heel lang zo deden – in zichzelf een slecht idee is. Iets dat we gewoon niet meer moeten doen. Iets waarmee we, eindelijk, moeten ophouden. Zo kwam aan transatlantische slavenhandel een eind, zo kregen vrouwen kies- en andere rechten, zo werd de kinderarbeid (in best veel landen) afgeschaft. De realisatie dit is niet goed, dit gaat tegen menselijke waarden in, dit past niet in of bij een beschaving, kan voldoende zijn voor echte verandering. En terecht uitroepteken.

En dat brengt me op staatssecretaris Erkens en zijn plannen aangaande het fokken en houden en slachten van vee in ons land. Een paar punten: het afknippen van staartjes van biggen is verboden maar wordt niet gehandhaafd; dieren krijgen niet meer ruimte, want het moet wel ‘realistisch, uitvoerbaar en betaalbaar blijven’; er komt geen verbod op (extreem snelgroeiende) plofkippen, en ook de vleeskuikenouderdieren vinden de staatssecretaris niet aan hun kant, ‘omdat pluimveebedrijven mogelijk naar het buitenland vertrekken als de regels strenger worden’; het stimuleren van weidegang wordt niet eens meer geprobeerd. De staatssecretaris wil graag ‘natuurlijk gedrag bij dieren’ zien, maar doet er hoegenaamd niets aan dat te bewerkstelligen. En de agro-lobby is tevreden.

Ik denk: de sector gaat niet veranderen, de financiële belangen zijn te groot, en dit is wat ze al heel lang zo doen. Verandering kan alleen komen als wij ons realiseren: het is niet normaal, strookt niet met menselijke waarden om (miljoenen) dieren zo te behandelen, te mishandelen, te onderdrukken (en aansluitend te doden).

Dus: we moeten stoppen met opfokken en ophokken en kip-ploffen en kalvermesten, we moeten inzien dat het een schandvlek op de menselijke beschaving is dát we dit doen, en denken dat het normaal is. Omdat we een stukje vlees op ons bord willen.

Ik pleit, dat begrijpt u, voor verandering.

[Strategiedocument Mona Keijzer / Project2029; sept. 2026] *

Laat ik beginnen met te zeggen dat MK onwaarschijnlijk lekker bezig is. Bijna niemand weet nog dat ze, als enige bewindspersoon ooit, op staande voet uit een kabinet is ontslagen, omdat ze haar coalitiegenoten een roestig mes in de rug stak, of, zoals wij het zouden benoemen: omdat zij wél door had dat het hele coronabeleid op aannames, milde paniek, vage wetenschap en Hugo de Jonge was gebaseerd, en dan kun je daar later maanden enquetecomissie overheen laten walsen, maar MK had daar gewoon een heel goed punt. Plus het CDA gaf haar niet voldoende respect, dus dan ga je verder kijken. (Dappere keuze).

Daarover gesproken: de periode MK-BBB kunnen wij als een succes kenschetsen. Waarbij opgemerkt dat geen van de B’s van de BBB voor betrouwbaar staat.

Door MK als mogelijke premierskandidaat te positioneren kwam er prachtige nieuwe energie en dynamiek in die Big Agro belangenclub, en als we (ze!) de resultaten van de laatste Provinciale Staten verkiezingen gewoon hadden geëxtrapoleerd (lees: als ze van der Plas een balletje in haar mond hadden gepropt en Henk Vermeer burgemeester hadden gemaakt van een gemeente voorbij Delfzijl) was de BBB gewoon de grootste partij van Nederland geworden uitroepteken. MK als MP, de broertjes Oplaat runnen Landbouw, Yvon Jaspers op cultuur, Joost Niemöller ambassadeur in Berlijn, het had zo mooi kunnen zijn… (note: gebruik in communicatie naar buiten het woord extrapoleren niet, teveel lettergrepen en het klinkt elitair).

De meest recente stap is alleen maar briljant te noemen: op het moment dat de BBB in de peilingen nog maar 1 zetel toevalt, maakt MK in het openbaar ruzie, rolt zich in de slachtofferrol, beschuldigt CvdP en HV van onbetrouwbaarheid (ik verslikte me in mijn havercappucino, dat mogen jullie best weten (note: havercappucino was natuurlijk een grapje!)). De kop in de Telegraaf ‘BBB-prominenten willen MK terug’ heb ik ingelijst boven mijn desk hangen, BBB en prominent is een volstrekt onmogelijke combinatie, dat is een tinderdate met Lil’ Kleine, dat is een kritische vraag van Thomas van Groningen.

En toen, na de onzekerheid en anticipatie (niet gebruiken in de communicatie!) tot een maximum opgevoerd te hebben kwam, ka-tsjing!!, Project 2029. Een beweging, nog geen partij. Maar je voelde direct de politieke buzz, de talkshows hadden het dagenlang meer over MK dan over echte problemen als de IMMENSE ASIELINSTROOM en regenboogzebrapaden, en zeker toen ze haar eerste intellectuele zwaargewicht aankondigde – Gauke Moes, wandelende denktank, filosoof, minister van Onderwijs geweest, sinds Boer Koekoek (1912-1987) heeft het platteland niet zo’n helder licht voortgebracht – leek de race al bijna gewonnen.

MK kan blijven spreken op de zo is het toch gewoon-toon, over de manosphere (‘we hebben gewoon stoere sterke mannen nodig’), over PFAS en ander gif (‘het water is nog nooit zo schoon geweest!’), en over de nog immer kelderende leesvaardigheid op onze scholen (‘Stoppen met het onderwijs als afvoerputje gebruiken voor elk maatschappelijk probleem. Die lespakketjes kunnen dan prima op vrijdagmiddag.’)

Dat is volstrekte ongeinformeerdheid combineren met dedain, en het werkt! Oftewel: we gaan door op de ingeslagen weg. Go Mona Go!

DJ, hoofd communicatie Project2029;
mail:dirkjan@visafslagvolendam.nl

*gelekt, niet geverifieerd

‘Ze hadden jou er in Ierland toen goed bij kunnen hebben!’ is niet een zin die je verwacht, als je tien minuten na je voorstelling een stapel boeken zit weg te signeren. En toch, en toch..

Na elke voorstelling die ik speel van mijn oudejaars 2026 begeef ik mij in de foyer, om mijn bundel jij rijmt op mij te signeren. Omdat ik trots ben op die samenballing van 20 jaar gedichten en liedteksten en omdat een paar van de meest recente gedichten ook in die voorstelling langskomen, soms twee, soms wel vier. Mijn voorstelling heeft geen script, geen vaste volgorde, associatie en improvisatie zijn (mede) bepalend.

Die avond had ik het over mijn moeder gehad, om een aan haar opgedragen tekst te kunnen doen, en iets meer verteld dan anders. Over waar ze precies vandaan komt, county Clare aan de westkust, en over haar vader, mijn opa, James Dawson, die bijna 110 jaar geleden een stevige rol speelde in de vrijheidsstrijd van de Ieren tegen de Britten, die al een paar honderd jaar dachten enig recht te hebben op the emerald isle. Ik ben trots op die opa, ben op een paar plekken geweest waar hij woonde en streed (en gevangen zat, want de Britten bleven Ierland met harde hand regeren en onderdrukken), heb de kogelgaten gezien in het huis in Letterkenny, Donegal, waar zijn opa en vader woonden (terwijl ze om de hoek als stonemasons bezig waren een indrukwekkende kathedraal uit de grond te stampen), waar James zelf ook woonde als hij niet on the run was, zag zelfs de plek waar hij voor het eerste Clare Brennan zag, die mijn oma zou worden. En ik las brieven en gedichten die James schreef, juist ook vanuit de barracks waar hij en zijn kameraden opgesloten zaten, want als je in de gevangenis zit heb je tijd om te schrijven, dat weet iedereen.

De dame die me aansprak dacht dat mijn op het toneel ten toon gespreide activisme, en mijn snelle tong, de Irish Volunteers toen een stuk verder had kunnen helpen. Ik bedankte haar, maar twijfelde ook. Of mijn woorden verschil hadden kunnen maken, of ik woorden had kunnen vinden die de Britten aan het twijfelen zouden brengen, maar vooral of ik de durf zou hebben? En dat laatste is, vind ik, zo langzamerhand een vraag die we onszelf allemaal kunnen stellen, in het Nederland van najaar 2026.

Durf ik me uit te spreken als partijen de democratie uithollen, zoals al gebeurt? Durf ik me uit te spreken als partijen het Kremlin-narratief makkelijker ophoesten dan het belang van Europa en onze vrijheden beschermen? Durf ik me te verzetten op een moment dat er maatregelen komen die groepen in de samenleving tot zondebok maken? Durf ik me nog steeds uit te spreken als het gevaarlijk wordt me uit te spreken, als er wordt gedreigd, bedreigd, als de woorden die je uitspreekt of schrijft kunnen betekenen dat je tot zwijgen wordt gebracht, verdwijnt? Ik weet, dat laatste speelt nog helemaal niet, maar als het speelt zou je zomaar te laat kunnen zijn.

Op mijn shirt die avond stond Read Books Fight Fascists, want voorlopig durf ik wel.