Waar spreken we af als we elkaar kwijt zijn is, denk ik, het mooiste thema uit een voorstelling die ik afgelopen donderdag zag. Ik zat met 1700 anderen in een zaaltje langs de Amstel in Amsterdam – Carré, u heeft er vast weleens een kerstcircus gezien – om Jochem Myjer’s Net Alsof over me heen te laten komen. Jochem is een vriend van me, ik ken hem (in ons vak) als sinds zijn eerste voorstelling Gegabber uit 1998, we maakten soms samen radio (Leuk=Anders, Spijkers met Koppen) en als hij me een kaartje weet toe te schuiven voor zijn altijd uitverkochte voorstellingen zie ik hem ook graag in het theater. En zeker op het mooiste podium van dit land.

Een toch-wel-krankzinnig detail nog, ik zat naast Freek de Jonge, een man die zelf ruim 300 keer op dat Carre-podium stond. Reden voor mij om, toen ik na afloop een foto van ons drieen postte, er De Grote Twee en een Half onder te zetten.

Jochem is voor mij zonder twijfel de grootste komiek in ons theater, hij heeft een verbluffend hoge energie en (soms) tempo, hij stapelt grappen en stemmen en typetjes en verhalen uit zijn leven, hij weet in korte liedjes een geheel andere toon te vinden, en als je even denkt adem te halen knallen er weer snoeiharde beats door de zaal in een tempo dat je hartslag maar net aankan. En ondertussen is hij persoonlijker dan ooit, door te vertellen over zijn eigen leven dat anders liep dan gehoopt, over zijn ouders die een zwaar auto-ongeluk maar net overleefden, over een vriendinnetje van vroeger die hij als puber zo graag gezoend had en er nu niet meer is, over zijn kinderen, en daarmee vooral over de realisatie dat we elkaar, als geliefden en vrienden en familie en mensen die toevallig in dezelfde stad wonen (in zijn geval Leiden, maar dat kan natuurlijk ook Loosdrecht zijn, Den Haag, Apeldoorn, Amersfoort, Doetinchem, Ter Apel) zo nodig hebben.

Jochem raakt op geen enkele manier aan de politiek van nu, of aan wat er in de maatschappij gaande is. En ik weet ook heel zeker dat de meerderheid van de 1700 in Carre donderdag een andere politieke voorkeur hebben dan die twee magere bebrilde cabaretiers in Loge 5. Maar dat maakt helemaal niks uit, dat deed niks af aan de eenheid die ik voelde in die zaal. Allemaal mensen die hetzelfde meemaken als de man op het podium, liefde, hoop, verlies, verdriet, worsteling, vriendschap, allemaal mensen die ruim twee uur van de ene schaterlach naar de volgende worden geduwd, en zich ook na afloop afvroegen waarom ze tranen over hun wangen voelden.

Laat ik voor mezelf spreken: omdat we allemaal mensen zijn die de dingen meemaken waar Jochem over praat, omdat we allemaal willen lachen en soms even heel stil zijn. Omdat we willen dat menselijkheid het wint van hardheid, omdat we geen nog hardere politieke woorden willen en vuurwerkbommen en brandstichting, maar een poging het samen op te lossen, en een plek te vinden voor mensen die niet te bevatten ellende zijn ontvlucht.

We zoeken allemaal een plek om af te spreken als we elkaar kwijt zijn.

Vele jaren geleden, toen ik met m’n linkse hoofd nog weleens bij een NPO-talkshow mocht aanschuiven, om de gesprekken soms een klein beetje uit de rails te helpen, of om gewoon eens een vraag te stellen die voor presentator Pauw of Jinek of Witteman wellicht een beetje te ver ging, zat ik eens ingeklemd tussen toen-leidende politici Bolkestein en Pechtold. Het ging op enig moment over het wat zwaarder belasten van mensen met grote vermogens, en wie weet ook gelijk wat doen aan de nauwelijks belaste megawinsten van bedrijven met megawinsten. De heren naast mij vonden dat maar een slecht idee, de term jaloeziebelasting viel.

Ja, ook toen al was het VVD-beleid om iedereen die al heel veel heeft niet aan te pakken, en ja, ook toen al vond D66 het geen enkel probleem daarbij aan te haken. Ondertussen, dat las u onlangs, is na vele jaren van (vooral) VVD-beleid de ongelijkheid in ons land alleen maar toegenomen. Omdat bedrijven en multinationals wegkomen met zo min mogelijk belasting betalen (belastingontwijken wordt dat genoemd, een beetje zoals door rood scheuren stoplichtontwijken is), omdat vermogens en overerven niet te zwaar belast worden, en omdat allerlei ander beleid, en geopolitieke ontwikkelingen eigenlijk nooit in het voordeel werken van mensen die wat minder hebben, die het wat minder hebben. Ik bedoel, de ‘hoge prijs aan de pomp’ door de gestapelde krankzinnigheid van Trump en de zijnen aangaande Iran is voor iedereen die moet tanken vervelend (mijn vouwfiets rijdt vooral op spierkracht), maar de onwaarschijnlijk toenemende winsten gaan naar de fossiele bedrijven (en die hebben al heel veel) en hun aandeelhouders (en daar geldt hetzelfde voor, plus dat zijn meestal niet de mensen die de aanbiedingen bij de Aldi staan te bestuderen, om hun gezin redelijk te kunnen voeden.

Ondertussen neemt ook wereldwijd de ongelijkheid extreem toe, deels omdat ook daar heel veel mensen wonen zonder aandelen in Big Oil of AI, deels omdat alles dat lijkt op ontwikkelingssamenwerking, en zelfs internationale samenwerking uberhaupt, onder invloed van genoemde laureaat van de FIFA peaceprize, en vele andere populisten keihard wordt afgebroken. Je zou het schandelijk kunnen noemen, dus dat doe ik bij dezen.

Vanavond spreek ik op een bijeenkomst van OxfamNovib en Pakhuis de Zwijger in Amsterdam, over ondermeer de vernietigende gevolgen van toenemende ongelijkheid, en dat doe ik omdat ik nog oprecht geloof in (internationale) solidariteit, en het op geen enkele manier te verdedigen vind dat bedrijven en multinationals belastingen die ze moeten betalen weten te ontlopen. Dat is niet ‘volgens de regels’, dat is niet ‘slim’, dat is gewoon diefstal. Diefstal van de mensen en plekken waar dat geld besteed zou kunnen en moeten worden, diefstal van zorg en onderwijs en veiligheid en welzijn van iedereen. Terwijl de mensen waar ik het eerder over had, met hun hoge inkomens en vermogens en naderende overerving van de vorige generatie, zich helemaal nergens zorgen over hoeven te maken. En de hardwerkende Nederlander, waar de VVD voor zegt te staan, wordt er elke keer weer een beetje slechter op, en onze hele maatschappij al helemaal.

En nee, geachte lezer, ik treed volgende week niet in dienst als hoofd Communicatie bij KPMG.

Afgelopen week ging het in alle media, zoals elke week eigenlijk, weer veel over de oranjegekleurde vastgoedhandelaar die op zoveel mogelijk manieren de wereld (en haar economie) in een wurggreep houdt. Zijn versie van het Correspondents Dinner, en de nasleep ervan, was ditmaal de, nee een, aanleiding. Het CD is een fijne combinatie van politiek en amusement, waarbij de leider van het land in een speech die vaak licht van toon is duidelijk maakt waar hij (heel vaak hij, ja) voor staat, waarna een comedian de kans krijgt in een even lange speech de leider, de politiek en iedereen in de media die daar wat van vindt met de grond gelijk te maken. Met grapjes, ja, want dat is daar een perfect middel voor.

Het toont wat mij betreft zowel de kracht van de democratie aan, als het belang van satire. We nemen de leider serieus, als leider, maar geven ook iemand het woord die daar heel anders naar kijkt. Met grapjes. En, voor de goede verstaander, meer dan dat. Inhoudelijke kritiek, persoonlijke ergernis, een paar betere ideeën dan die van de coalitie.

De enige keer dat het CD in Nederland werd gehouden – Twan Huys had er in de VS van genoten en kreeg de kans de Nederlandse versie te produceren – was Rutte onze leider, en uw columnist de comedian. Ik deelde een kleedkamer met hem, Halina Reyn was zijn tafeldame, zijn team had goede tekstschrijvers ingehuurd, zodat hij zijn politieke ‘visie’ met wat humor kon larderen. Dat lukte, hij is een soepele spreker.

Ik sprak hem daarna op het podium aan op van alles, zeker op zijn pogingen in de Senaat met het SGP samen te werken. Was toen nodig voor een meerderheid aldaar, kunnen we ons nu niks meer bij voorstellen. Rutte had gezegd ‘het SGP is een sympathieke club mensen met interessante ideeen’, en kwam daarmee weg. Met zijn lach. Maar niet bij mij. Ik zei als je het SGP kunt neerzetten als ‘een sympathieke club mensen met interessante ideeen’ kun je Ku Kux Klan ook duiden met ‘een hechte vriendengroep met een aparte kledingkeuze en veel buitenactiviteiten’. Dat is een grap, maar zegt ook iets over, in dit geval, de methode-Rutte. En mocht u al willen mailen dat het een schande is dat ik de SGP met de KKK vergelijk, bespaar uzelf de moeite en lees rustig wat ik wél schrijf, en bedoel.

Trump had, natuurlijk, niet de durf een comedian te vragen om zijn persoon, zijn regering, zijn wanbeleid en zijn hemeltergende corruptie aan de kaak te stellen (met grapjes!), hij zou een goochelaar laten optreden. Die, naar ik aanneem de volledige Epsteinfiles zou wegtoveren, samen met de oorlogsmisdaden van de VS en Israel, en de ziektenkostenverzekering van heel veel hardwerkende Amerikanen.

Het kwam er niet van, vanwege een aanslag (?) die óf bewees dat de Trumpisten graag aanslagen in scene zetten als de aandacht afgeleid dient te worden, óf dat de President van de VS de slechtste security heeft sinds Gerard Joling in Boerhaar, Overijssel.

Ik geloof dat satire een belangrijke rol speelt in een democratie, en satirici de mond proberen te snoeren (Jimmy Kimmel!) veel zegt over de echte intenties van een leider.