Ik geef gelijk maar toe dat ik tot voor een paar dagen geen idee had dat het alweer zo’n beetje Pasen is. Ik zit niet echt goed in de religieuze hoogtijdagen, heb geen kinderen met krankzinnige vakantieperiodes, en was met andere dingen bezig. Werk, buikspieroefeningen, echtscheiding. Tot ik een uitnodiging kreeg voor een zondagse paasbrunch.

Ik antwoordde, te snel wellicht: ik doe niet aan brunches, want op zondag slaap ik uit. En wtf paasbrunch, waarom zouden we vieren dat een haas met een mand vol Pfas-houdende en daaroverheen nog eens fel-beschilderde eitjes ergens in jouw achtertuin de wederopstanding van een vermoedelijk verzonnen hippie uit het jaar nul komt vieren? Jezus…hou op met me!

Afijn, toen bleek dus dat het dit weekend Pasen is én dat het juist nu, in de tricky tijden waar we allemaal mee te maken hebben, van groot belang is tijd door te brengen met elkaar. In vriendschap. In gesprek. In een perkje op zoek naar eerdergenoemde eieren, omdat je kinderen dat allang opgegeven hebben en weer lekker op tiktok zitten. Als tiktok een door de Chinezen met een grote grijns onderhouden plek is waar kids naar dansjes kijken en worden aangezet tot vapen in fantasierijke smaakjes, zou er dan plek zijn voor toktok. Toktok, een wat simpeler variant van tiktok, speciaal voor aanhangers van de BBB, net wat langzamer, en draaiend op rode diesel?

Sorry, ik wilde niet weer over agraria beginnen, maar zelfs op mooie dagen vol vriendschap en eigeel op je witte shirt zijn er soms dingen die iets van woede in me doen opborrelen.

Bijna twee pagina’s in Trouw, sinds ruim 2,5 jaar zeker wellicht de beste krant van Nederland, over pesticiden. Volgens sommigen landbouwgif, volgens sommigen gewasbeschermingsmiddelen, volgens de een onvermijdelijk als je behoorlijke productie wilt draaien en de steeds vaker opgeworpen voedselzekerheid in stand wilt houden, volgens anderen een beangstigend feit dat zomaar je achtertuin, je huis, je lijf kan binnenwaaien.

Ik begrijp dat we in dit land best schaarse ruimte met elkaar moeten delen, ik begrijp dat dingen elkaar dus wel eens dwars kunnen zitten, ik begrijp dat boeren werken met de middelen die ze hebben, die betaalbaar en nodig zijn, terwijl ze in een doorgaande strijd zijn verwikkeld met supermarktinkoopcombinaties en RABO-achtige geldschieters die een hoop geld van ze tegoed hebben. Maar wat ik niet begrijp althans niet kan aanvaarden is dat het is toegestaan, in dat wat volle land, op allerlei plekken middelen rond te spuiten waarvan het duidelijk is dat ze niet gezond zijn, en waarvan de kans behoorlijk groot is dat omwonenden, en de agrariers zelf, daar echt ingrijpende ziektes aan overhouden. Parkinson, ALS.

Eén voorbeeld uit Trouw: In Wapserveen, Drenthe, een gebied met bovengemiddeld veel bollen- en lelieteelt, is het aantal gevallen van ALS en Parkinson, én leukemie en geboortenafwijkingen bij baby’s dusdanig dat ruim 50 artsen een brandbrief schreven.
Wat ze vragen is volgens mij zo volstrekt redelijk en menselijk: sta bestrijdingsmiddelen niet toe als de gezondheid van omwonenden gevaar loopt. Het gif – want hoe je het ook noemt, dat is het – verspreidt zich via lucht en water, het gif – want je kunt lobbyen in Brussel en Den Haag zoveel je maar wilt, maar dat is het – wordt aangetroffen in wapperend wasgoed, in urine, in babyluiers, in huisstof. Waar nog bijkomt dat het aantal gemelde mentale klachten van bewoners opvallend hoog is, en als ik me probeer voor te stellen hoeveel angst en stress je ervaart als je weet dat de buurman mag sproeien, maar je niet weet of jij, je kinderen, je kleinkinderen, daar ziek van kunnen worden, begrijp ik dat heel goed.

En burgemeester Spoelstra ‘snapt de zorgen’ maar doet vooralsnog niks. Waarmee hij dus de kant kiest van de telers, de sproeiers, de genoemde politieke beweging. Toktok.

Oke, ik heb het gevoel van onrecht even van me af kunnen schrijven, en spreken.
Ik wens je heel fijne dagen, met die brunch, die haas, die hippie, dat Paasvuur en vooral in goede gezondheid met lieve mensen om je heen.

Onlangs leerde ik, dankzij Wakker Dier, weer een hoop over communicatie. Dat is op de keper beschouwd een van mijn specialiteiten – ik bedoel ik communiceer heel veel en als ik bij hoge uitzondering even mijn mond hou wil ik nog wel eens luisteren ook – maar dit ging meer specifiek over hoe dieren communiceren. Met elkaar, met ons ook. Ik hield mijn mond, en luisterde.

Het ging deze middag vooral over de communicatie van dieren die wij houden, opsluiten, vetmesten, melken, slachten, u weet wel, maar natuurlijk eerst even over de hond en de kat. De dieren die velen van ons dichtbij hebben, en die we ook nooit iets aan zouden doen, laat staan in een veetransport mieteren om etcetera.

Ik zag beelden van een hond die niks (van me) wilde drinken, maar me wel te vriend wilde houden, ik zag beelden van een kat die me tot zelfinzicht konden brengen dat onze niet-zo-soepele relatie toch echt aan mij lag.

Daarna maakten we de stap naar de koe. Voor mij was best moeilijk te aanvaarden dat de koe haar tijd neemt voor communicatie, en zeker zo moeilijk dat de koe in staat is zo nu en dan 45 minuten helemaal niks te doen. Gewoon te zijn. Geen actie, vermoedelijk geen gedachtes. Drie kwartier, lieve vroege luisteraar, in die tijd kan ik een kind verwekken en een column schrijven. Waarbij ik toegeef dat ik me de afgelopen 27 jaar vooral op columns heb geconcentreerd.

Ik zag, dankzij Leonie Cornips – die zich heeft ondergedompeld in koeien, die met ze mee graast en zelfs een koe heeft geadopteerd – hoe een moeder-koe haar kalfjes-kind roept, die pas na drie keer begint te luisteren, hoe koeien onderling communiceren, hoe ze op elkaar letten en elkaar beschermen. Het was niet de eerste keer die middag dat ik dacht dat wij, met onze snelwerkende hersenen en glimmende auto’s en goedsluitende stallen, nog een hoop kunnen opsteken van het vee waarmee we dit land delen. Later hoorde ik dat het kalf als ze nog in de moederbuik zit, de stemklank van zijn moeder leert kennen en herkennen, maar dat de moeder na de geboorte niet weet hoe haar kalf klinkt, omdat dat kalfje zo snel mogelijk is weggehaald. Zodat de melkstromen blijven stromen, voor ons, zodat het kalfsvlees niet veel later zo blank mogelijk bij uw slager op glimmende schalen gedeponeerd kan worden. Ik schreef deze laatste zinnen tussen verdrietig en boos, twee emoties die vaker bij me overheersen als ik me realiseer welke omgang met andere levende wezens wij, vooralsnog, normaal vinden in onze beschaving.

Ik leerde dat voor de koe het gesprek eigenlijk al begint als je haar huis, zeg de stal, binnenkomt, dat ze kijkt, daarna ook even wegkijkt (om niet te opdringerig te zijn), dat elke soort boe die ze produceert iets betekent, relationeel is, en ook dat een koe die doorheeft dat het de hele dag een komen en gaan is van nieuwe gezichten – bijvoorbeeld omdat kinderen van een naastgelegen camping de stal in kunnen – net zo makkelijk iedereen negeert, onder het motto ‘ik ben ook nog aan het herkauwen, ik blijf niet aan de gang met mensen begroeten’.

Boeren, die elke dag en hun hele werkende leven met koeien te maken hebben, hebben het druk. Die hebben helemaal geen tijd om de ene boe van de andere te onderscheiden, die hebben niet de luxe om de koe te knuffelen, zoals wij op sommige plekken mogen, boeren moeten door, want de melk moet klotsen en de leningen moeten worden afgelost.

Twee dingen nam ik nog mee van de fascinerende middag. Op de vraag ‘begrijpt de koe ons?’ kregen we het gemeende antwoord ‘ze weten meer van ons dan we denken’, wat me ontroerde, en ook deed denken aan de onvolprezen tekenaar Gary Larsen (the far side). Op een van zijn tekeningen staan koeien op hun achterpoten in de wei, in gesprek, zo te zien over politiek of aandelenkoersen. De uitkijk-koe roept ‘car!’ waarna ze allemaal netjes op vier poten gaan staan kauwen, om zodra de auto uit het zicht is weer rechtop staand hun gesprekken voort te zetten.

De andere gedachte was: ik begrijp wel een beetje dat de agro-sector, en de meeste boeren, helemaal niet zitten te wachten op onderzoeken aangaande de taal en de communicatie van hun koeien. Of hun varkens. Of hun pluimvee. Het lijkt me toch zo te zijn dat als je eenmaal door hebt dat je te maken hebt met communicerende, slimme en soms zelfs intelligente levende wezens, het zo ongeveer onmogelijk wordt te blijven doen wat we doen met die koeien, met die kalveren, met al die andere dieren die we houden om te gebruiken, om te doden.

Fijne zondag.

Wij worden – terwijl we ademen, leven, werken, spreken en ons drukmaken over ministers in dit kabinet die in een rechtvaardiger wereld nog niet eens vice-voorzitter van de speeltuinvereniging zouden kunnen worden – constant omringd door stoffen, stofjes die invloed op ons hebben. Omdat we ze inademen, doorslikken, omdat ze onze huid raken, omdat ze er zijn. Veel daarvan zien we niet, van veel daarvan weten we weinig, en over het algemeen genomen kunnen onze lijven het aan. Net zoals onze lijven om kunnen gaan met zonlicht, vettig eten, stress, Suzan, en Freek.

Als ik er iets dieper over nadenk, en dat doe ik op deze plek nogal eens, vind ik het zowel angstaanjagend als vreselijk onrechtvaardig dat het zo kan zijn, in ons verder zo goed-geregelde en beschaafde land, dat je, op de plek waar je werkt of woont, constant omringd bent door stofjes die slecht voor je zijn, die je gezondheid beinvloeden. Dat kan te maken hebben met de fabriek die iets verderop staat, de landingsbaan of snelweg, dat kan te maken hebben met het regenpak dat je draagt of de pan waarin je bakt en braadt, dat kan te maken hebben met het voedsel dat je tot je neemt (waaraan Sjamadriaan in deze krant nog niet is toegekomen), dat kan te maken hebben met stoffen die de agrarische sector toepast om gewassen te beschermen, beter te laten groeien. Soms heet het landbouwgif, soms bestrijdingsmiddelen, soms zelfs gewasbeschermingsmiddelen.

Ik kwam afgelopen dagen in pittige discussies terecht met (in dit geval) de bloemensector in ons land, omdat ik me wat negatief had uitgelaten over de manier waarop wij (in dit geval) tulpen produceren. Voor uw paas-tafel, voor de export.
De tegenargumenten kwamen me bekend voor: het is toegestaan, het is een belangrijke (economische) branche, er is al veel verbeterd in de sector, wij doen het veel beter dan andere landen. De eerste twee argumenten vind ik zwak, want het feit dat regels tekortschieten (hallo lobby!) en dat er veel geld mee verdiend wordt doet niks af aan de schande van gezondheidsschade. De andere twee argumenten kloppen deels (ik wás in het Westland, ik zag inzet van insecten in plaats van de gifspuit, ik zag succesvolle innovaties), maar ik blijf het onverteerbaar vinden dat het zo kan zijn dat een ondernemer vlakbij jouw huis tulpen of lelies gaat verbouwen, en jij dan voortaan angst voor Parkinson hebt, of zelfs je kleinkinderen niet meer uitnodigt omdat je hun gezondheid niet wil schaden. Er is wat mij betreft geen enkel argument te bedenken dat dát goed kan praten.

11 april is het, wat Natuur&Milieu betreft, Pesticide Vrij-Dag, met ondermeer een grote bijeenkomst in Den Haag. Het gaat om: ‘een gezonde landbouw voor mens en natuur’.
Nee, Natuur&Milieu is net zo min als ik tegen boeren, maar het moet toch mogelijk zijn bestrijdingsmiddelen niet meer toe te staan als er twijfel is over gezondheids- en milieueffecten, boeren te helpen bij een overstap naar een landbouwsysteem zonder deze middelen, en de natuur te versterken (schoon water, een gezond ecosysteem, een vitale bodem). Sturen we daarna Wiersma en Agema een bloemetje.

Eerder deze week hield de Amerikaanse senator Cory Booker een speech. Dat komt vaker voor, natuurlijk, in de Senaat, maar hij had er echt werk van gemaakt, hij sprak ruim 25 uur.

Voor Booker was dit een daad van verzet tegen het bewind van Donald Trump en alles wat daaruit voortkomt. Twee dingen raakten me nogal in dit verhaal, hoewel dat er ook zomaar drie zouden kunnen worden.

Eerst het feit dat het nog nooit is voorgekomen dat iemand zo lang sprak in de Senaat. Het record stond op naam van ene Strom Thurmond, die in 1957 ruim 24 uur sprak. Pikant detail, Thurmond, die we tegenwoordig een racist zouden noemen (en als hij nog in leven zou zijn ongetwijfeld een kabinets-positie onder Trump en Musk zou innemen) sprak omdat hij mordicus tegen de Civil Rights Act was, een wet die burgerrechten voor zwarte Amerikanen moest veilig stellen. Ik kan me voorstellen dat Cory Booker het extra lekker vond dit record van deze man af te pakken, daarmee een racist uit de geschiedenisboekjes rammen, extra lekker in een tijd waarin het eerdergenoemde bewind bezig is om alles uit de Amerikaanse geschiedenis te snijden waar zwarte Amerikanen in voorkomen, of dappere vrouwen, of oorspronkelijke bewoners van dat continent, om over homoseksuelen of mensen in de buurt van een regenboog helemaal maar te zwijgen. De man die zich verzette tegen gelijke rechten voor iedereen in Amerika kunnen we vergeten, en terecht.

Door de speech realiseerde ik me extra waar het Trump-bewind voor staat: het ontmantelen van sociale zekerheid en zorgverzekering, het onwettig oppakken en uitzetten van mensen, het om zeep helpen van het onderwijssysteem, en vrijheid van meningsuiting alleen toestaan als je het helemaal eens bent met de geventileerde mening. Dat noem ik meestal censuur.

Vandeweek was bevrijdingsdag volgens de oranje man: er werden tariffs, heffingen opgelegd aan zo’n beetje de hele wereld behalve Rusland, Wit-Rusland en Noord-Korea geloof ik. Een paar uur daarna stortten de beurzen wereldwijd zo hard in elkaar dat de Wilhelminatoren in Valkenburg zei ‘nou nou, dat kan ook wel wat minder heftig allemaal!’

Het economische benul van Trump zou lachwekkend kunnen zijn: er werden (dankzij AI, vermoedelijk) zelfs heffingen opgelegd aan onbewoonde eilanden – die weinig exporteren meestal – althans, er wonen alleen pinguins, maar volgens Trump hebben die de Amerikaanse arbeiders ook uitgebuit en uitgeknepen en aangerand

Ieder ander die dit soort krankzinnige taal uitslaat en heffingen oplegt aan onbewoonde eilanden zou toch allang door drie vriendelijke mannen in een witte jas naar een ambulance en een kliniek met afgesloten deuren zijn weggegeleid…?

‘Natuurlijk, Donald, jij bent president van de VS en wat heb je weer n mooie rooie stropdas vandaag, straks komt Napoleon naast je zitten, en kijk, daar loopt Elvis, ja, die leeft nog, hij zingt vanavond in de kantine, kom je ook?’

Oke, nog 1 crazy Trump-quote: het ging over kosten van boodschappen. Groceries. Trump omschreef groceries als ‘a bag with different things in it’.
War zou hij denk ik omschrijven als ‘lots of loud noises and people with bodyparts missing’.

Sex is volgens Trump: ‘physical activity that you have to pay for’
Maar goed, zijn aanhang is blij. Schijnbaar is dat wat middle America wil: guns, racism, censorship and high prices.
Ik vroeg me bij de actie van Cory Booker oprecht af: hoe zwaar is het? Ik bedoel: ik praat ook graag en veel, en hou het ook best lang vol. Laat ik het zo zeggen: als je een relatie begint met een comedian met een mening over alles die dat combineert met het uithoudingsvermogen van n behoorlijke marathonloper, dan vraag je om van alles, maar niet om momenten van stilte en of contemplatie

Aan m’n vriendin vragen ze vaak: is ie thuis ook zo druk?!
Zij antwoordt dan ‘nee, thuis zit ie in een geluidsdicht afgesloten gewatteerde ruimte drie meter onder het maaiveld’. Zie je mensen toch vaak twijfelen. Of hard weglopen met zo’n blik van dat wijf is knettergek!

Booker had vantevoren niet gegeten, hij dronk nauwelijks, wat maar goed is ook, want hij mocht niet plassen. Ruim 25 uur lang.

Ik heb groot respect voor de speech van Booker, zijn actiebereidheid, die we echt nodig hebben in deze tricky tijden.

En ik realiseerde me: hij is van New Jersey. De staat van Bruce Springsteen. Die nooit concerten speelt van minder dan drie uur. Ik denk dat daar iets in het leidingwater zit.

In aanloop naar mijn oudejaars 2025 speel ik geregeld in Comedyclub Toomler in Amsterdam, perfecte plek om ideeen tegen een enthousiast publiek aan te stuiteren, en geregeld (vaak per ongeluk) nieuwe grappen te laten ontstaan. Onlangs was ik, vanwege de stapeling van ellende in Gaza en Donbas, in Washington en Den Haag, op zoek naar ‘goed nieuws’. Een voorbeeld dat ik gaf was dat een Poolse boer was opgegeten door zijn eigen varkens. Zwijnen, wellicht. Ik begrijp dat u dit in eerste instantie niet als heel goed nieuws heeft gelezen, en de nabestaanden van Zbigniew natuurlijk zeker niet, maar het beeld dat ik erna schetste was dat ik het te prijzen vind dat de beesten die wij houden om te slachten en te consumeren op enig moment kunnen vinden dat het wel een keertje mooi geweest is. En, aansluitend daarop, zelfs de rollen kunnen omdraaien. Hierop doordenkend en -pratend deelde ik met mijn publiek dat nogal wat grote varkenshouders in zeg Oost-Brabant na het lezen van dat nieuws een stuk minder rustig zijn gaan slapen. Ik bedoel, als je vlak bij je huis 30.000 biggen en varkens hebt opgesloten, realiseer je je hoe het eruit zou zien als ze echt boos op je worden. Of neem de Gelderse Vallei, waar het over kippen gaat, en als die met een paar honderdduizend tegelijk, en woedend, je tuinpad op komen struinen heb je toch een soort van probleem.

Natuurlijk, deze beelden ontstonden in mijn fantasie, maar dat ik het prachtig zou vinden als levende wezens – die wij alleen maar hebben om vet te mesten en te slachten, en/of om zoveel mogelijk eieren uit te persen – op enig moment tot revolutie zouden kunnen komen is helemaal waar.

En toen zag ik beelden uit de VS, waar grote tekorten aan eieren zijn ontstaan, omdat de vogelgriep om zich heen grijpt. De vogelgriep, waarvan de oorzaak door onze ‘minister van Landbouw etc’ bij trekvogels werd gelegd, terwijl het feit dát je tientallen miljoenen stuks pluimvee bij elkaar zet wellicht ook meespeelt. Maar ja, dat is natuurlijk een (vooralsnog aanvaardbaar) economisch model, terwijl die trekvogels, met hun besmettelijke ziektes, alleen maar voor hun eigen lol een beetje over de wereld heen en weer vliegen.

Sinds ik meer las over vogelgriep verontrust nieuws erover mij nogal. Het komt, vooralsnog vrij beperkt, voor dat er iets van op mensen overspringt. Maar wat er kán gebeuren als er een variant ontstaat die dat op grote schaal lukt is zo beangstigend dat je zou willen dat daar iets (meer) beleid tegen ontwikkeld wordt. In plaats van soms een ophokplicht, soms een paar honderdduizend kippen ‘ruimen’, en maar hopen dat het goed blijft gaan. In de VS zijn eieren, die daar niet in dozen van 12 maar van 48 gaan, nu op rantsoen. Want H7N9 waart rond. En als dat van mens op mens kan gaan overspringen, gaan we nog terugverlangen naar Hugo de Jonge en Sywert van L., als u begrijpt wat ik bedoel. Wat ik vooral bedoel: wij zijn niet de baas over andere levende wezens, en de natuur in ruimste zin. Wij zijn er onderdeel van.

Ik heb best veel energie. Er zijn zelfs mensen die me druk vinden, maar dat komt meestal omdat die me alleen op een podium zien, of van achter een radiomicrofoon horen, en dat zijn plekken/momenten dat ik de turbo nog wel eens wil aanzetten. Om mensen extra te raken, om ‘een zaal een beetje los te maken’. Verder ben ik eigenlijk een vrij rustige jongen. Echt.

Het is, realiseer ik me vaak, fíjn om veel energie te hebben, om genoeg energie te hebben. Dat geldt voor een mens, dat geldt zeker zo hard voor een land. Omdat zo ongeveer alles wat we doen – wonen, reizen, produceren, douchen na een stevige duurloop, een stukje sfeerverlichting – energie verbruikt.

Zo ongeveer mijn hele leven, op de oliecrisis van 1973 na, hadden we in dit land energie voldoende. Vooral natuurlijk omdat we grote delen van de bodem in het noordoosten van Nederland leeg trokken, waarna ze daar achterbleven met aardbevingen, scheurende huizen, diepe ellende en een groot wantrouwen tegen de overheid. Wat we niet met gas konden losten we op met immense hoeveelheden ruwe olie, vooral aangeschaft bij machthebbers in de Arabische wereld voor wie vrouwenrechten en democratie niet echt prioriteit hebben.

Ondertussen is, dat heeft u ook in deze krant kunnen lezen, de wereld nogal veranderd. Groningen wordt ruim, liefdevol en in hoog tempo gecompenseerd door NAM en Den Haag (sorry, stukje cynisme) en de voortdonderende klimaatcrisis gecombineerd met volstrekt onvoorspelbare geopolitiek maakt verstandig en duurzaam energiebeleid belangrijker dan ooit. Lijkt mij.

Ik had alleen buiten de krankzinnige politieke situatie in ons land gerekend. Waar coalitiepartijen op een van de meest spannende momenten in onze recente geschiedenis het kabinetsbeleid aangaande verdediging van Europa ondermijnen (aan de hand van een motie van Joost Eerdmans, dat is echt alsof je carriere-advies vraagt aan Harvey Weinstein), en waar de BBB en de PVV, respectievelijk een agrarische lobbybeweging en een vrij stuurloze eenmans-partij, grote invloed hebben op het klimaat- en daarmee op het energiebeleid voor de komende jaren.
Henk Vermeer, ik had het op deze plek eerder over hem, is vooral gek op ‘de pauzeknop’. Dat is een leuke vondst, en betekent vooral niks doen, niks veranderen, doorgaan op de ingeslagen weg. Een combinatie van conservatisme, angst voor verandering en het behartigen van eerdergenoemde agrobelangen natuurlijk. Want laten we eerlijk zijn: hoe groot is de kans dat de landbouw last krijgt van extreem weer, verdroging, natuurbranden, biodiversiteitscrisis of overstromingen vraagteken uitroepteken. Sorry, nog wat cynisme.

PVV en klimaatbeleid is een niet bestaande combinatie (u herinnert zich wellicht de shredder uit hun laatste verkiezingsprogramma). Ondertussen is NSC vooral bezig met de prijs van appelmoes en het niet-bestrijden van lobby in politiek Den Haag, en heeft de VVD eerder deze week haar eigen klimaatminister Hermans een bot mes tussen de schouderbladen geplant.

Terwijl het zo ligt: als je nu nog denkt dat het verstandig is (deels) afhankelijk te blijven van Amerikaans LNG of Russisch gas, in plaats van wind en zon en duurzaam in eigen hand te nemen, heb je een bord voor je kop ter grootte van het ego van D.Trump.

Ik heb nog meegemaakt dat de wereld er echt anders uitzag
Dat er waarheid was en inhoud en argumenten en feiten
Dat een kabinet niet was opgebouwd uit onderling verwijten
En dat het werd samengesteld uit mensen met ideeen en durf en visie, niet met rancune en afstand tot de arbeidsmarkt

Ik heb nog meegemaakt dat de Amerikanen onze vrienden en bondgenoten waren.
Dat je in Amerika alle woorden mocht gebruiken en alle boeken mocht lezen.
En als je een paar woorden gebruikte die echt te motherfucking ver gingen kwam er een sticker op de hoes van je elpee.
Ik heb nog meegemaakt dat Amerikaanse wetenschappers alles mochten onderzoeken en daarover publiceren. In wetenschappelijke tijdschriften die ik niet begreep maar de wereld en de mens wel een stukje verder hielpen.

Ik heb nog meegemaakt dat je zelfs als provinciaal politicus niet met je auto inreed op demonstranten die ergens voor staan.
Ik heb nog meegemaakt dat je als je wel inreed op demonstranten je door je partij ontslagen en door Justitie vervolgd werd.
Dat als je je eindscriptie had overgeschreven je op geen enkele manier meer serieus werd genomen.

Ik heb nog meegemaakt dat ik de opstelling van Ajax zag en het merendeel van de spelers kende
Dat Gerri Eickhoff ergens heenging en er dan binnen de kortste keren een aardbeving, modderstroom of dramatisch uitslaande brand was
Dat je als burgemeester echt niet in je auto de hand aan jezelf zou slaan, want daar had je mensen voor
Dat mijn moeder zich niet druk maakte over wat ze in huis moest halen om 72 uur te kunnen overleven, omdat ze op haar leeftijd blij is dat 72 uur overleven überhaupt nog n optie is

Ik heb nog meegemaakt dat mijn kinderen zich druk maakten over een proefwerk, of wat ze aan zouden doen naar een feestje, en niet over een door leidende politici en bijna alle grote bedrijven genegeerde klimaatcrisis die hun planeet steeds desolater maakt
Dat mannen die vrouwen kleineerden, bedreigden en als object zagen werden uitgelachen en uitgespuugd, en niet op een schild van politieke macht of social media invloed werden gehesen

Ik heb nog meegemaakt dat grote monden het niet altijd voor het zeggen hadden
Dat de bully’s van het schoolplein het niet verder schopten dan dat schoolplein
Dat je niet schaterlachend in het Witte Huis met de liar in chief op de foto hoefde
Dat chantage, bedreiging, belediging en het onthouden van noodzakelijke steun geen aanvaard politiek drukmiddel waren

Ik heb nog meegemaakt dat Nederland stond voor solidariteit met landen en mensen die het minder hebben. Veel minder. Echt veel minder.
Dat we samen werkten, hulp gaven, dat we stonden voor gerechtigheid en vrouwenrechten en vrijheid en kansen voor iedereen om te overleven op de plek waar je wilt zijn, de plek waar je bent
Ik heb nog meegemaakt dat een spandoek of een sticker of een logo op je t-shirt voldoende leken om de wereld te veranderen.
En dat een column van drie minuten voldoende was om je verontwaardiging van je af te schrijven
Maar dat is niet meer zo.
Er is veel meer nodig.

Ik heb n nieuw verhaaltje
Het is speciaal voor jou
Het lijkt wel lente: kijk die zon
De lucht is stralend blauw

Oke, genoeg getreuzeld
Voor soft gelul geen tijd
Ik neem je smack! bam! in your face!
Mee in de werkelijkheid

Hoe staat het met de wereld?
Kijk maar door het raam
Naast je staat een wit konijn
Venijntje is haar naam

De wereld is een tyfuszooi
Hoe meer ik ernaar kijk
Venijntje is, zoals dat heet,
Echt zwaar over de zijk

Ze wil n lief konijn zijn
Met oren zacht en groot
Maar als ze Donald Trump ziet
Denkt ze: maak m dood!!

‘Dat klinkt n beetje hard, Venijn’
Ze antwoordt ‘wat de fuk?
De wereld kan zo mooi zijn
Maar hij maakt alles stuk!’

Trump is n oranje clown
Regerend per decreet
Venijntje mompelt ‘steek die
zwarte stift maar in je …

Nou, Venijntje, rustig aan
Onthoud goed wie je bent
Ik heb jou verzonnen
En Trump is president

Ondertussen in Den Haag
Staat Schoof de pers te woord
Zijn bijzinnen zijn zinloos
Zijn mening ongehoord

Venijntje zit te kijken
Wat Dick zegt doet haar niks
Want waar het kabinet voor staat
Schrijft Wilders straks op X

Dat was n prachtig platform
Door Elon Musk vermoord
Seksisme en bedreiging
Noemt hij het vrije woord

Zijn kinderen zijn nummers
Zijn speeches nogal vaag
Hij heeft n kleine piemel
Maar n grote kettingzaag

Het grote geld bepaalt de koers
Flood the zone with shit
En wat ooit mooi of waar was
Delft het onderspit

Het maakt Venijntje woedend
Want schoonheid heeft ze lief
Verhef je stem dan eindigt dit
Verhaaltje positief:

Sta voor wat je liefhebt
Verzet je keer op keer
Dan overwint het goede
Want echt, wij zijn met meer

(Venijntje zit op Tiktok
Viral is haar wens
En als je kinky stuff wil:
Check haar Only Fans)

Soms droom ik wel eens van n kabinet, van bewindslieden, die dingen doen. Dingen gedaan krijgen. Bewindslieden die geen domme of onware of vijandige dingen beweren voor gulzig snorrende camera’s of aan dito talkshowtafels. Ministers die beleidslijnen uitzetten, visie hebben, de durf hebben om echte keuzes te maken, beslissingen te nemen. Soms droom ik zelfs van een minister van Landbouw die ergens in de buurt van één van de punten in de voorgaande opsomming terecht komt. U begrijpt: ik heb nogal wat slapeloze nachten, de afgelopen maanden.
Het gaat me niet om de persoon Wiersma, het gaat me denk ik om waar zij symbool voor staat. Iets dat we op veel beleidsterreinen zien, maar dat juist bij alles wat riekt of ruikt naar agro extra duidelijk is. En ook extra ingrijpend, omdat bijna alles dat in de agrosector gebeurt, of juist niet gebeurt, rechtstreeks invloed heeft op de leefbaarheid in ons land, op de staat van de natuur, op de biodiversiteit, op de kwaliteit en de hoeveelheid van ons drinkwater, op volksgezondheid zelfs.
We leven in tijden van rechtstreekse invloed van Big Agro op de politiek – ze zitten in het kabinet, de BBB-baas in de Eerste Kamer is hoofd van de pluimveelobby – dus een stukje belangenbehartiging lijkt me logisch en onvermijdelijk, maar er komt toch een moment dat weer traineren, weer verwijzen naar Europa, weer een extra onderzoek gelasten, weer hopen op een wetenschapper die iets beweert dat je kunt gebruiken om de huidige situatie niet te veranderen, echt niet meer kan.
Ik wil echt het cynisme in mijn 4 radiominuten tot n minimum beperken, maar dat wordt lastig want nu volgen wat zinnen over Dick Schoof. Die naam kent u. Hij is op papier minister-president van het kabinet-Wilders, en er komt een moment dat hij, zeg, drie zinnen achter elkaar gaat uitspreken die niet verdrinken in een oceaan van rammelende bijzinnen en mistige nuanceringen, er komt een moment dat hij ergens echt iets van gaat vinden, en dat zowel iets als ergens als echt dan n duidelijk verband hebben met wat wij de realiteit noemen. De werkelijkheid, die kent u nog wel, toch?
Maar eerst zit Schoof de Ministeriele Commissie Economie en Natuurherstel voor, de Commissie met die voormalig topambtenaar dus, negen ministers, twee staatssecretarissen, de commissie die ons land van het stikstofslot gaat halen. En het feit dat economie in de benaming van de commissie vóór natuurherstel staat hoeft vooralsnog niks te beteken natuurlijk.
En het mooie, voor die commissie, voor ons allemaal, is dat de oplossingen er zijn, dat dat stikstofslot een sleutel heeft, die er alleen maar even ingeduwd hoeft te worden. Waarna iets van politieke wil om de sleutel te draaien voldoende is, inderdaad. Het is mogelijk een agrarische sector voor je te zien die anders werkt, anders produceert. Extensiever. Met minder landbouwgif, of bestrijdingsmiddelen. En als u gewasbeschermingsmiddelen een prettiger term vindt mag dat natuurlijk ook, als we er maar minder van gaan rondpompen.
Even aside: als het lukt in een deel van Nederland nogal wat te verminderen in veeteelt, en in plaats daarvan komen er velden vol lelies, die inderdaad minder mest voortbrengen maar wel, wegens ruim bespuiten, de bodem- en waterkwaliteit ernstig doen verminderen, gaan we van de regen naar de giftige drup, en los je dus helemaal niks op.
Afijn, agrosector dubbele punt: minder kunstmest zou fijn zijn, vanwege genoemde bodemkwaliteit, maar ook omdat de productie van kunstmest taffes veel gas kost. Minder mest. Minder geimporteerd krachtvoer, minder soja, ik maak me sterk dat het oerwoud van Zuid-Amerika daar ook blij van wordt. Meer hagen en kruidenrijk grasland.
En wat ik ook niet wist maar nu wel: je zou die landbouw biologisch kunnen noemen, en dat is een Europees erkend, beschermd en gecontroleerd begrip. De toezichthouder heet Skal, maar dat hoeft u niet te onthouden.
En hoe gaan we de vele vele boeren die dit eigenlijk best zouden willen overhalen dit te doen: met omschakelsubsidies. Het meest logische zou zijn dat bedrag te halen uit alles wat we nu nog middels belastingvoordelen aan de fossiele sector gunnen, maar ook de mogelijke miljardensteun aan Tata, een bedrijf dat door de Indiase eigenaren net zo makkelijk afgeschreven kan worden, als het ze allemaal te ingewikkeld wordt, zou zomaar groen ingezet kunnen worden.
Ik droom wel eens van een land met zeg 20, 25% biologische landbouw. En het mooie is, het is binnen n paar jaar te realiseren, als de politieke durf en wil er eindelijk eindelijk eens is.
Prettige zondag.