Nu ik mezelf weer n wekelijke column opgelegd heb, zou t natuurlijk kunnen dat ik weer dagen- en slapeloze nachten-lang op zoek ben naar een onderwerp waar ik mn scherpe licht over kan laten schijnen, maar nee, het is te veel, er is teveel. De orgasmekloof, natuurlijk, Dilan Yesilgoz etcetera die een plan presenteert waarin het eindelijk eens over ‘de middeninkomens van hardwerkende Nederlanders’ gaat maar eigenlijk gewoon uitkeringsgerechtigden en iedereen die ontwikkelingssamenwerking een warm hart toedraagt wil fukken, en natuurlijk de comedian, danwel propagandist van het Israelische narratief, die in Amsterdam geen speelplek vond, waarna het ANTISEMITISME in hoofdletters weer onvermijdelijk werd rondgesproeid.

Maar nee, ik wil iets zeggen over vertrouwen. Of het ontbreken daarvan. Omdat wantrouwen volgens mij een deel van de oorzaak van de Toeslagenaffaire was, mensen werden niet vertrouwd, mensen werden als vermoedelijk fraudeur gezien, met alle vreselijke gevolgen van dien. Natuurlijk, de hele affaire werd verergerd door systemen met meedogenloze vinkjes, werd verergerd door het juíst aanpakken van mensen met een ingewikkelde achternaam of een oorspronkelijk buitenlandse nationaliteit, werd verergerd door werkwijzes waarin de menselijkheid en het menselijk contact zo ongeveer weggefilterd waren, waardoor het slachtoffers onmogelijk werd gemaakt weg te komen uit het web van valse beschuldigingen en toenemende financiele eisen. Beslagleggingen, uit huis plaatsing van kinderen, leeghalen van woningen, afijn, u heeft alle ellende wellicht meegekregen.

Erg genoeg, maar wat zou het fijn zijn als uit al die ellende lessen zijn getrokken voor de toekomst. En die toekomst is nu, inderdaad. Spoiler: daar is geen sprake van. Afgelopen zaterdag deed cabaretcollega Ruud Smulders in Spijkers met Koppen verslag van zijn jarenlange strijd met de Belastingdienst over (het terugbetalen van) coronasteun, het was een opeenstapeling van ellende (voor hem) en volstrekt koud, afstandelijk, formeel en afwijzend reageren van de dienst. Je krijgt boete op boete, je krijgt niemand aan de lijn, je ziet buiten je schuld een financiele schuld ontstaan waarvan je weet dat je die niet kunt betalen, behalve als je mensen om je heen hebt die je daarbij kunnen helpen. Ruud is geen domme jongen, maar hij kreeg brieven waar hij nu nog niet van begrijpt waar ze over gingen, en was vooral geraakt door de onmogelijkheid van contact leggen met de dienst, en de ene keer dat hem dat wel lukte, en de oplossing van alle problemen echt dichterbij kwam, werd er ‘een vinkje verwijderd’ en was de ellende binnen een week weer groter dan ooit. En was de betreffende belastingmeneer op geen enkele manier meer te bereiken.

Er is geen menselijk contact, iedereen zit klem in systemen, en er gaan per week ik denk honderduizenden brieven en aanslagen en aanmaningen en erger uit, die binnen die systemen wellicht kloppen, maar geregeld angstaanjagend zijn, of onbegrijpelijk, of beiden.

Case in point: ik ontving diezelfde zaterdag een blauwe envelop over mijn ‘voorlopige aanslag 2025’. Oke, daar kan ik mee leven. Ik werk hard, ik verdien best veel, ik betaal flink wat belasting. Ik ben namelijk geen multinational zonder ziel.

Ah, lees ik, het gaat over n ‘voorlopige teruggaaf’. Lekkerrr.
Althans: op de volgende regel staat ‘11.760 euro minder terug te ontvangen’, dus dat ga ik juist niet krijgen. Zal een voorlopige niet-teruggaaf zijn, dus.

Uitleg, in de volgende regel: ‘dit bedrag trekken we af van het aan u uit te betalen bedrag van de vorige voorlopige aanslag’. Ik kom nu in de situatie die in Engelstalige landen deep despair wordt genoemd, want ‘wanhoop’ is really niet voldoende.
Vooral omdat, en ik ga nu een paar regels citeren, dit de rest van de mededeling aan mijn adres was: ‘controleer uw gegevens goed. Is uw situatie veranderd of gaat deze veranderen? Wijzig dan uw voorlopige aanslag’. Mijn gedachte is: ik weet niet of mijn situatie gaat veranderen, ik bedoel, wat, hoe, welke veranderingen, over welke termijn hebben we het?

Dat zal de dienst aan haar bips roesten want de volgende regel is: ‘Geef de juiste gegevens door. Weet u die nog niet? Schat ze dan’. Dus ik mag veranderingen die ik nog niet ken omzetten in schattingen van ik weet niet welke gegevens, en, jazeker, ik kan een 0800-nummer bellen waarbij vermeld staat ‘U krijgt geen medewerker aan de lijn’.

Daarna volgt nog een paragraaf over verrekening, en als toetje: ‘hebben we al bedragen aan u betaald van de vorige aanslag? Misschien hebt u al teveel gekregen. Dat moet u dan terugbetalen. In dat geval krijgt u hierover een brief’.

Ik bedoel geloof ik twee dingen: ik heb een universitaire juridische opleiding, afgerond zowaar, en ik begrijp niet wat er in de brief staat. Gewoon, niet. En, als ik niet een bankrekening had met enig geld daarop, zou ik echt in de paniek schieten van een bedrag dat ik niet ga ontvangen gecombineerd met een bedrag dat ik misschien moet gaan betalen. Al naar gelang de volgende brief.

En ik krijg geen medewerker aan de lijn, uitroepteken.
De ondertekening is namelijk ‘de inspecteur’, dat ik niet ga denken dat de man of vrouw ook feitelijk een hartslag en een gezin heeft.

Als de politiek en de overheid graag wat meer vertrouwen willen van de burger, lijkt het me een heel goed idee de burger, de belastingplichtige ook, wat meer te gaan vertrouwen. En dat mede te uiten door begrijpelijke brieven, menselijk contact en het schrappen van dreigend klinkende zinnen en boetestapelingen bij kleine foutjes of vertraging in betaling.

Leuker kunnen we het namelijk wél maken. Wordt het voor iedereen makkelijker.