Ruim een week geleden opende ik mijn theaterseizoen op een open plek in het bos, vlakbij Openluchttheater Caprera in Bloemendaal. Ik was onderdeel van het Walk On festival, bedacht door zanger, liedjesschrijver, bluegrass-afficionado én wandelgoeroe Tim Knol. Ik speelde vier keer, elke keer voor ruim 200 verse wandelaars. De plek was prachtig, het weer precies goed en ik had de vrijheid om werkelijk álles te spuien dat me te binnen schoot over wandelaars, hun kledingkeuzes, kleedjes en klapstoeltjes, de echtscheiding en/of burn out die ze wandelend aan het verwerken waren en hun mogelijk wankele belastingmoraal (dat ging dan alleen over mensen uit de regio die in een huis wonen met een hek en een toegangscode!). Maar natuurlijk had ik het vooral over de politieke en sociale werkelijkheid waarmee we te maken hebben, in ons land, en wereldwijd. Er zijn zeg maar dingen waarvan je niet kunt wegwandelen.

Ik deelde, los van een kritische blik op het huidige ‘kabinet’ een stukje uitleg over de absolute krankzinnigheid van doorgaan op de huidige weg van economische groei en meer vrijheid voor ondernemers, terwijl de planetaire grenzen elke dag verder worden overschreden én ondernemers nu al de vrijheid hebben om te vervuilen, vernietigen en personeel uit te buiten, om over dierenleed en aantasting van de volksgezondheid nog maar te zwijgen. Daarnaast ging ik in gesprek met VVD- en NSC-stemmers met (meestal) enige spijt-gevoelens, maar ook vertelde ik een diep-menselijk verhaal over een optreden dat ik zou gaan doen voor directie en middenmanagement van Jumbo, dat werd afgeblazen op het moment dat ik zei dat ik graag contant betaald wilde worden (en dan het liefst het geld in plastic zakjes) omdat ik het dan makkelijker in de koelkast kon bewaren.

Maar het opvallendst was dit: ik deelde een nieuw gedicht, eigenlijk een oproep aan alle politiek leiders – rechts, links, populistisch of christelijk gemotiveerd – om uit de maar voortgaande draaikolk van tweets, X-posts, one liners en gemakkelijke oplossingen voor de talkshowtafel te stappen, en op zoek te gaan naar menselijkheid, naar politiek met en vanuit het hart, naar solidariteit met al de mensen die in het huidige systeem ten onder gaan, omdat ze denken dat de politicus op tv het voor ze gaat oplossen, terwijl de sociale onrechtvaardigheid alleen maar toeneemt, empathie met al die mensen die ontheemd zijn of op de vlucht of woonachtig zijn in de laatste resten van wat ooit Gaza was.

Na elk optreden sprak ik mensen met tranen in de ogen, wat bij een comedy-show niet de normale gang van zaken is. Ik krijg steeds sterker het gevoel dat veel mensen, juist in de verhardende tijden die ik beschrijf, behoefte hebben aan menselijkheid, aan er voor elkaar zijn, aan weten dat de ander er ook voor jou is. En die ander kan die buurman zijn die jou, op leeftijd en slecht ter been, letterlijk overeind helpt als dat nodig is (de Stichting Burgerhulpverlening van huisarts Bernard Leenstra probeert dit te bewerkstelligen: als iemand even hulp nodig heeft niet de huisartsenpost of zelfs de ambulance inschakelen, maar iemand in de straat), maar evengoed de overheid die je bijstaat of zelfs beschermt op elke manier die nodig is. Het lijkt me, eerlijk gezegd, als politiek leider ook heerlijk, om uit de walm van Wierd Duks en Jack van Gelders te kunnen stappen, en als mens met mensen te praten, over menselijke oplossingen.

Het kan zijn dat ik er speciaal op let, of gevoelig voor ben, maar ik geloof dat iedereen het best vaak tegenkomt: stukjes menselijkheid, iets doen voor een ander, wat extra aandacht geven aan iemand die dat nodig heeft. Dingen doen voor een ander, gewoon op gevoel, en niet omdat je er zelf beter van zou worden. Dat je terugkomt van vakantie en je planten je meteen duidelijk maken dat de buurvrouw van 4 huizen verderop een paar keer per week is binnengelopen, met haar grote gulle gieter.

Dat ik met een los voorwiel inclusief heel erg lekke en versleten band de fietsenmaker verderop binnenloop, en dat hij, terwijl ik een mooi gesprek heb met zijn beste vriend (over ‘beroemd zijn’ en herkenning en reacties van allerlei mensen), er even snel een splinternieuwe binnen- en buitenband omheen-flanst (ja, dat is een werkwoord, flansen, althans, wel in de wereld van fietsenmakers). Ik ging ook nog op de foto met zijn grijnzende vriend, want ‘zijn vrouw is een echte fan van mij’. En ik vertrok dus binnen 15 minuten weer volledig mobiel.

Dat ik mijn moeder aan de lijn heb – negentig ondertussen, en dat zou je echt niet zeggen, want al die rimpels had ze 15 jaar geleden ook al – en dat ze vertelt over haar dagelijkse wandelingen (3 uur in totaal, ik verzin hier helemaal niks), en dat het weleens voorkomt dat ze, op een hoek, bij een kruispunt, even stilstaat om rustig om zich heen te kijken. Ze is negentig hè, ze heeft de tijd. En hoe vaak het dán voorkomt dat iemand haar vraagt of ze oké is, of ze wellicht verdwaald is? Waarop zij dan antwoordt ‘nee hoor, dank u wel, ik ben niet dementerend, ik ben gewoon heel oud’. Als ze me dat vertelt vind ik het zowel ontroerend, de behulpzaamheid en oplettendheid van mensen, als heel grappig. Meteen daarna hebben we het trouwens weer over het boek dat ze aan het lezen is, of de temperatuur die wat haar betreft nu wel weer een flink stuk naar beneden mag.

Waarom ik deze voorbeelden met u deel? Omdat ik geloof dat heel veel mensen – lezers van deze prachtige krant, stemgerechtigden ook – behoefte hebben aan meer menselijkheid, meer menselijk gevoel in de politiek. Ik denk dat ik niet de enige ben, die in een politiek leider emotie wil zien, twijfel, oprechte betrokkenheid. Ja, ze worden geacht te leiden, en ja, ze staan op de poster en de flyer en schuiven aan de talkshowtafel aan, maar ik zou zo graag minder one liners horen (laat staan posts op X), minder door een team van voorlichters bedachte tactiek en ingestudeerde zinnen (‘ik sta aan jouw kant’, ‘wij staan voor de hardwerkende Nederlander’, ‘we strijden tegen de islamisering’, ‘geef ondernemers meer vrijheid!’), minder hardheid, en meer menselijk gevoel. Menselijk gevoel, voor Gaza, voor ontheemden die op zoek zijn naar een veilige plek, voor mensen die de snelle maatschappij mentaal gewoon niet aankunnen, voor mensen die elke dag de stress van schulden of armoede voelen. Eigenlijk mensen precies zoals wij, inderdaad.

Het feit dat ik u (bijna) 4 weken niet toesprak op deze plek had volledig te maken met een stukje rust, een stukje herstel, een stuk vakantie aan mijn kant. Camper, Frankrijk, Vendee (doet me altijd denken aan Touretappes met vreselijke zijwind, waaiervorming in het peleton en klassementsrenners die tijd verliezen op een plek waar dat helemaal niet nodig was geweest) en de kust ten zuiden daarvan.

Ik sta, in die weken, grotendeels ‘uit’, hoef niks, heb geen deadlines, geniet van de omgeving, de zon, de hardloopkilometers en natuurlijk de allerliefste die het aandurft, weken met mij in een camper. Soms sta ik even ‘aan’, omdat mijn hoofd nou eenmaal zo werkt. Meestal levert dat poezie op – een gedicht over het gebrek aan menselijkheid in de politiek-anno-nu, voor mijn oudejaarsvoorstelling Ongekend, een liedtekst over tegen alle tegenslag in tóch optimistisch blijven – soms toch (uiteindelijk) een column. Over de onaanvaardbare politieke lafheid aangaande Gaza produceerde ik twee keer een JANSENPRAAT op de socials, maar ook mijn (geregelde) Trouw-thematiek kwam langs. Bij het binnenlopen van een dorp zag ik een bord met Terre saine – Commune sans pesticides. Zelf met mijn aujourd-hui minimale Frans begreep ik dat dat een verwijzing is naar gezonde grond, gezonde aarde, en dat dat bereikt wordt door geen pesticiden toe te staan.

De volgende dag las ik een artikel over de toenemende protesten in Frankrijk tegen het wel toestaan van allerlei pesticiden – ik noem het nogal eens landbouwgif, anderen liever gewasbeschermingsmiddelen – door Macron en de zijnen. Het lijkt er sterk op dat de regering is gezwicht voor sterke druk vanuit ‘de sector’, waarvan ik dan altijd weer denk dat die druk eigenlijk komt vanuit de bedrijven die de RoundUps, parathions en paraquats produceren. Want dat is een miljardenbusiness, want zij maken de boeren wijs dat het niet anders kan, want zij schermen met twijfelachtige rapporten en spelen in op angst aangaande voedselzekerheid. En als u denkt: er is een regeringspartij die al deze dingen ook doet, ja, dat klopt.

Het dorp was trouwens ook nog een Village Fleuris (ondertitel: ‘een nationaal label voor kwaliteit van leven’), overal bloemen en bloeiende planten en bomen, en alle bermen oogden ongemaaid. Prairie, noemden ze dat. Prettig voor insecten, natuurlijk, prettig voor het oog, goed voor kwaliteit van leven.

En juist vanwege dat laatste begrijp ik zo goed dat velen – miljoenen in Frankrijk, wellicht evenveel bij ons – zich verzetten tegen het huidige gifgebruik en –beleid. Omdat het op geen enkele manier te aanvaarden is dat de economische activiteit van de een – leliekweker, bollenboer – jouw gezondheid zo in gevaar kan brengen. We hebben als inwoner van een beschaafd land het recht daartegen beschermd te worden uitroepteken.

Afgelopen donderdag bracht deze krant me natuurlijk (ook) hoop: uitvinders in Groningen, met verheugende bedrijfsnamen als Croptimal en Doorgrond, werken aan een precisielandbouwapparaat dat zieke aardappelplantjes kan (helpen) opsporen (en meteen laten verwijderen) voordat ze hun ziekte verspreiden, en dat betekent weer dat er tot 90% minder bestrijdingsmiddelen nodig zouden zijn.

De politiek gebruikt de belofte van innovatie nog wel eens om verder niks te doen, in Ulrum en omgeving gebeuren gelukkig echt mooie dingen.

Stel je voor dat het donderdagochtend vroeg is, en Dick Schoof schrikt wakker. Van de ochtendkranten. Trouw, Volkskrant, AD en Telegraaf, in een grote plof van drukinkt, nieuws en propaganda op de glimmende tegels in de hal.

Schoof heeft geen zin, in al die kranten, hij heeft geen zin in weer foto’s van stervende kinderen in Gaza, hij heeft geen zin in weer columnisten die hem op de feiten wijzen, op zijn verantwoordelijkheid, op zijn plicht. En opeens denkt hij: ik stop ermee, IK STOP ERMEE, mijn gedraai en getreuzel en ge-helemaalniks, ik stop met mijn angst voor Wilders en mijn ontzag voor Yesilgoz en mijn medelijden met de resten van het NSC. En van der Plas kan helemaal in de walmende drijfmest wegzakken, met een beetje mazzel komt Henk Vermeer haar redden en verdwijnt ie ook in de stront, en kan die nep-minister van Landbouw, die namaakboerin op naaldhakken, dan een onderzoek aankondigen om te zien of ze zijn verdronken in een overschot aan mest, of dat de veestapel in Nederland in elk geval niet mag krimpen en dat zij dat persoonlijk in Brussel gaat regelen. Als iemand daar haar nog te woord wil staan althans. Denkt Schoof. En hij voelt zich bevrijd. Hij realiseert zich dat hij helemaal niks meer te verliezen heeft, hij is de slechtste minister-president ooit, van het wankelste wrakhoutkabinet in de geschiedenis van de mensheid. Het hangt van de ruzies, halve compromissen en gaffertape aan elkaar, aangevuld met onderling wantrouwen waar de gemiddelde doodgebloede relatie nog een puntje aan kan zuigen, en grotendeels samengesteld uit mensen die gewoon helemaal niks kunnen, behalve aan een talkshowtafel mild racisme verstoppen in glimmend populistisch inpakpapier. Het zogenaamde Mona Keijzer-principe.

En dus zegt Schoof in het debat tegen Wilders: moet u luisteren, koning van de peilingen, zolang u racistische verkiezingsposters verspreid, zolang u ministers levert waarbij vergeleken Sofie Hermans veel heeft bereikt, zolang u een Kamerfractie heeft die een combinatie is van mak stemvee en steeds-weer-absenten, zolang u denkt dat het steunen van genocide en etnische zuivering een goed idee is in uw kansloze strijd tegen een wereldreligie, wil ik u helemaal niet horen. Ga lekker campagne voeren op Urk!

Daarna zegt Schoof tegen SGP en CU dat ze geen enkel recht van spreken hebben over Israel en Gaza zolang ze middels Gristenen voor Israel op grond van een krankzinnig verhaal van een beloofd land in een heilig boek de steeds heftiger illegale kolonisatie van de Westbank blijven steunen.
Tegen Yesilgoz zegt Schoof: follow the money, Dilan. Nederland heeft meer investeringen en zakelijke belangen in Israel dan enig ander Europees land, spreek ze aan, die bedrijven en investeerders, namen en shamen, hop hop, en biedt gelijk even je excuses aan aan Douwe Bob die je voor de bus probeerde te gooien.
Ah, JA21 bij de interruptiemicrofoon, Schoof krijgt er steeds meer lol in: moet u luisteren, Eerdmans, ik heb geen zin in omfloerste antisemitisme-beschuldigingen en weer wennen aan een nieuwe bril, ga wat doen met uw leven, solliciteer als voorzitter van een speeltuinvereniging in Spijkenisse en hoop en bidt dat u de enige kandidaat bent. Wegwezen. En neem van de Plas en Vermeer mee alsjeblieft, zolang ik hier nog de baas ben ruikt het hier niet naar mest, maar naar eerlijkheid.
Schoof voelt, hij begrijpt er zelf ook niks van, menselijkheid opborrelen. In plaats van politieke tactiek, in plaats van de kool en de geit sparen en daarmee toestaan dat een volk wordt uitgemoord, hij begrijpt opeens waarom zoveel mensen de afgelopen 15 maanden gillend gek van hem zijn geworden.

Nooit vond hij echt iets, nooit durfde hij iets, hoe prominenter de wallen onder zijn ogen werden hoe zwakker zijn leiderschap. En elke keer, elke keer, als het over Gaza en Palestijnen en oorlogsmisdaden en etnische zuivering en geplande uithongering en dreigende concentratiekampen ging, kwamen er nog meer nietszeggende zinnen uit zijn mond, over stille diplomatie en historische banden en recht op verdediging en een ontboden ambassadeur. Terwijl de bombardementen met Nederlandse steun doorgingen, terwijl kinderen moeders vaders hulpverleners en journalisten vermoord werden, terwijl het IDF elke dag weer tientallen wanhopige mensen op zoek naar meel en water doodschoot.

En toen zei Schoof, op donderdag 7 augustus om half zeven ’s avonds: we verbreken alle banden met moordstaat Israel. Alle militaire banden, alle zakelijke banden, alle investeringen, alle tegoeden worden bevroren, we gaan de Palestijnse staat erkennen, en minister Veldkamp gaat morgen mee met de eerste voedseldropping. We droppen Casper samen met de 16000 kilo voedsel, aan een eigen parachute. Kan hij beneden de boel coordineren.
En de boodschap een Nethanyahu is deze: alle grenzen open, alle hulpgoederen toelaten, alle militaire actie per direct stopzetten.
Dat. Vandaag. Stel je voor.

Ik moet tijdens m’n vakantie helemaal geen columns schrijven, maar als je hoofd dreigt te exploderen is het toch beter van wel. Denk ik.

Terwijl de allerliefste&ik met n omgebouwde bus waarin sommigen een top-camper herkennen op goed geluk door Frankrijk rijden – omdat we vakantie verdiend hebben, omdat we allebei 11 maanden achter elkaar hard gewerkt hebben, omdat alles wat wij samen doen leuk en gelukkig makend is – blijven er in de grote wereld iets verderop dingen gebeuren die niet te bevatten zijn. Die woedend-makend zijn. Die bijna niet in woorden te vatten zijn. Die je je vertrouwen in de mens zouden kunnen ontnemen.

De massamoord slash genocide slash etnische zuivering slash verhongering in Gaza gaat door in een tempo en op een manier die nergens mee te vergelijken is.

Honderduizenden mensen worden door het Israelische bewind door een vernietigd land gejaagd, van een plek waar alles is weggebombardeerd en nu de tanks binnen komen rijden, naar een plek waar geen voorzieningen en geen huizen zijn, niemand kán wonen en de kans op bombardementen aanwezig blijft. Waarna het openlijk geuite idee van datzelfde bewind is dat iedereen die de komende maanden overleeft zich meldt op een plek waar een stad was, en nu niks meer, maar een kamp gebouwd gaat worden – naar we aannemen door Amerikaanse aannemers die in Irak ook miljarden verdienden met de zogenaamde wederopbouw – waar die overlevenden achter hekken geplaatst zullen worden om te wachten op wat komen gaat. Dat kan deportatie zijn, of alsnog verhongering, of een andere niet te bevatten misdaad tegen de menselijkheid.
En het kan nog veel erger. Al maandenlang worden wanhopig hongerende mensen beschoten op plekken waar ze zich van datzelfde Israelische bewind moeten melden voor water en meel. Elke dag weer worden tientallen mensen vermoord. Daar zijn beelden van. Getuigenissen. Bewijzen. Elke dag komen de mensen weer, want hun kinderen sterven van honger of dorst. Elke dag worden ze weer beschoten, en volgens artsen ter plekke spelen de oorlogsmisdadigers van het IDF een soort spel, de ene dag schieten ze vooral in het hoofd, de volgende dag in de borst, de volgende dag in het kruis. Vooral jongemannen gebeurt dit laatste.

En waar gaat ondertussen de ophef over: dat Ierse bands de durf hebben zich overduidelijk tegen het Israelische bewind uit te spreken, dat een Britse band zijn woede tegen de oorlogsmisdadigers van het IDF in wat te directe woorden weergaf, dat mensen in Engeland met een t-shirt tegen genocide lopen en gearresteerd worden onder de anti-terrorisme-wetten en dat de Nederlandse politiek het Palestijnse vrijheidssymbool, de watermeloen, wil omvormen tot steun aan terrorisme.
En dan komt de laffe vertegenwoordiger van ons dito kabinet, Casper Veldkamp, met zin ‘dat de oorlog in Gaza onmiddellijk moet stoppen’, een paar dagen nadat de EU te laf was ook maar íets te ondernemen. Waarna Israel voordat de inkt van de verklaring van Veldkamp droog was al had uitgehaald met de bekende retoriek: ze ‘staat los van de realiteit’, en al het geweld, al de onmenselijkheid, is de schuld van Hamas.

Niemand weet waar Israel zich wat Veldkamp en de zijnen betreft aan zou moeten houden, en iedereen weet dat er geen enkele reactie of sanctie tegenover staat als Israel dat niet doet. Spoiler: dat gaan ze ook niet doen. Nethanyahu en iedereen daaromheen zijn leugenachtige gecorrumpeerde oorlogsmisdadigers, waarvan we alleen maar kunnen hopen dat ze heel binnenkort heel langdurig zullen branden in de hel.

Ik citeer om allerlei redenen niet vaak een lid van het Belgische koningshuis, maar we zijn getuige van ‘een schande voor de mensheid’. En de kans dat onze koning van zich laat horen is ongeveer nul, want het schandalige kabinet-Schoof laat liever een volk uitmoorden dan zijn nek verder uit te durven steken dan een verklaring zonder enige consequenties.

Pfffffffff.
Laat je vertrouwen in de mens niet ontnemen.
Blijf je mond opentrekken.
Laat je de mond niet snoeren.
Spreek je politieke partij aan.
Trek elke dag de rode lijn.
Protesteer tegen de watermeloenwet.
En denk aan het meisje dat tegen een dokter van Artsen zonder Grenzen zei ‘ik hoop dat er een hele grote bom op Gaza valt, zodat we allemaal in een keer dood zijn. Dat is beter dan zo langzaam vermoord worden’.

Stel je voor dat je vanochtend wakker werd, de krant lag op de mat, want de Trouwbezorger hoort tot de beste van het land. De koppen op de voorpagina zijn diepe zucht-opwekkend, advertenties negeer je, de column op de achterpagina is altijd de moeite waard.

Stel je voor dat je wakker werd op een plek, ruim 4000 kilometer verderop, waar al heel lang geen krant wordt bezorgd. Vooral omdat de bezetter bijna alle journalisten heeft vermoord, maar ook omdat er eigenlijk geen huis meer overeind staat. Na 20 maanden van voortdurende bombardementen, waarbij geen huis, geen appartementenblok, geen school, geen winkel, geen kliniek, geen ziekenhuis en geen moskee werd gespaard. Geen vluchtelingenkamp ook, hoewel de plek waar je wakker werd die naam eigenlijk niet mag hebben. Het zijn ruines van huizen en gebouwen, waartussen mensen plastic hebben gespannen. Om een plek te creëren voor hun gezin. Hier en daar staat een wankel tentje, hier en daar durven mensen nog in kelders of andere restanten van gebouwen te verblijven.

Je sliep weinig, en werd wakker met honger. Er is eigenlijk geen eten meer, en nu het juli is worden de dagen warmer en warmer, en neemt ook de dorst toe. Je krijgt je lijf nauwelijks opgericht, na een nacht op karton en steen, je linkerbeen protesteert het hardst. Er zit een stuk metaal in, van het bombardement in april, dat je dochter Janna niet overleefde. Je voelt de tranen en de woede en het allerdiepste verdriet, maar schudt ze weg, het kan niet, het mag niet, je bent de vader van het gezin, de man in huis, je moet eten gaan halen. Basir, die zijn zusje het allermeest mist, wil met je mee, maar je zegt dat hij op mama moet passen, en op Aziz en Amani en kleine Milla. Basir begrijpt het, als jij weg bent, als jij niet meer terug komt, is hij de man in huis. Hij is 13.

Stel je voor dat je op de plek komt waar je van de bezetter naartoe moet, omdat daar eten is, en water. Er zijn honderden misschien wel duizenden mannen en jongens als jij, allemaal vol van honger en wanhoop. Er zijn ook vrouwen, want als er geen man meer in huis is, als er geen man of vader of broer meer in leven is, dan ga je. Je kinderen moeten eten, je buurvrouw ligt op een matras onder een afdak en kan niet meer lopen.

Stel je voor dat je daar, tussen hekken en schreeuwende soldaten, wordt geslagen, met traangas wordt opgejaagd, wordt beschoten. Stel je voor dat je, als je vlucht, mannen op de grond ziet liggen, bloedend, stervend. Mannen als jij, die niks anders deden dan eten zoeken voor hun kinderen, hun vrouw.

Stel je voor dat je terugkomt, en de blik van je vrouw ziet, de blik van je kinderen. Hun verdriet en hun liefde.

Stel je voor dat je minister bent, 4000 kilometer verderop, en dit allemaal weet. En je toch op geen enkele manier uitspreekt. Omdat je te laf bent. En soms ANTISEMITISME! roepen electoraal meer oplevert.

Het is niet voor te stellen.

Het is vandaag 6 juli. Dat wist u vast al, maar omdat ik het best vroeg vind op de zondagochtend, en niet iedereen al zijn feiten dan al op een rijtje heeft, dacht ik het toch maar even te vermelden.

6 juli 2025, gewoon een datum, maar voor mij een speciale.
Op 6 juli 1935 namelijk werd aan de westkust van Ierland een babytje geboren, een meisje. Het zevende kind van Clare en James Dawson, hij een voormalig vrijheidsstrijder en nu super bij de politie, zij een zeer pittige vrouw uit de Brennan-clan. James en Clare waren mijn opa en oma, het babytje van toen, Aileen Enda, is mijn moeder. En viert vandaag dus haar 90e verjaardag. Ja, dat is best oud en ja, she is still going strong. Zoals ik in mijn nieuwe oudejaarsvoorstelling onthul: ze wandelt nog steeds elke dag zo’n drie uur, maar dat is ook omdat ze een heeel slecht richtingsgevoel heeft. En dan wil een vroeg ochtendloopje wel eens wat langer uitpakken. En mocht u nu denken: wat erg, dat ze verdwaalt en dat niet een van haar 4 goedgelukte zoons ingrijpt…! Nee hoor, ze wíl wandelen, ze wil in beweging blijven, sterker nog, als ik haar spreek, vaak laat op de dag, is ze vaak net van de hometrainer geklommen, zo’n ouderwetse fiets-hometrainer, waar ze dan nog even een half uur de benen op los heeft getrapt, I do not make this stuff up, lieve luisteraar.

Ik realiseerde me deze week dat mijn moeder zonder twijfel de vrouw is met wie ik het meeste tijd in de natuur heb doorgebracht. Heel lang geleden in een wandel- of kinderwagen, daarna op sandaaltjes of blote voeten, later vast ook op stoere stappers. Hoewel u stoer in mijn geval, en toen ik 11 of 15 was, wellicht niet als zodanig herkend zou hebben. Ik was wat mager in die jaren, en mijn verdere spiermassa moest zich ook nog ontwikkelen. Laat ik het zo zeggen: boven windkracht vier mocht ik van mijn ouders niet alleen bovenop een duin staan.

Ja, ik had twee ouders in die tijd, een moeder en een vader, het was een wat ouderwets gezin inderdaad. Wat verder geen problemen opleverde, behalve natuurlijk het feit dat mijn vader in eigenlijk alles de route bepaalde, omdat hij de weg wist, en mijn moeder waar nodig haar eigen paadjes vond. En dan heb ik het weer niet over de vrije natuur, want haar richtingsgevoel was vroeger zeker niet beter.

Aan de hand van mijn moeder, en al snel helemaal los en zelfstandig maar wel altijd voldoende dicht in haar buurt, heb ik uren, dagen, weken, maanden in de natuur doorgebracht. Simpel gezegd: mijn vader besloot waar we heengingen, welk bos, welk duingebied, welk strand, welk pad, welke heuvel, hij bepaalde waar de kleine Fiat stond en of en wanneer we die gingen terugvinden, en daarna mochten wij los. Ik liep naast mijn moeder op bospaden die oneindig leken, ik rende voor haar uit als het eerste duin in zicht kwam (en de wind niet te hard was), we waagden ons samen in de nog ijskoude branding (soms al eind april, altijd in de loop van mei) ergens in de buurt van Egmond of Bakkum, we hoorden samen hoe mijn vader vertelde hoe je twee soorten kiekendief van elkaar kon onderscheiden, en hoe je kon zorgen dat je op het laatste deel van de wandeling altijd wind-mee had.

Mijn moeder wandelt nu alleen nog maar in de stadsnatuur van de Amsterdamse Watergraafsmeer, ze mist de uitleg en blik van mijn vader, maar staat nog geregeld stil onder een grote boom, wellicht nog ouder dan zij, en kijkt dan om zich heen en omhoog met een verbazing en blijdschap die ik, haar zoon van 62, ook steeds voel als ik de tijd neem, een boom, een willekeurige boom, welke boom ook, rustig tot me te nemen.

Happy birthday mom!

Ruim 4000 kilometer hiervandaan is al 21 maanden iets gaande dat met geen pen te beschrijven is, op een plek waar alle menselijkheid verdwenen is, waar meer dan 56.000 mensen zijn gedood, waaronder zo’n 17.000 baby’s en kinderen.

Op 7 oktober 2023 werd Israel getroffen door een grote aanval door Hamas, een aanval die noch door de beste geheime dienst ter wereld, noch door een van de sterkste legers ter wereld werd voorzien, of tegengegaan. Ooit, als de huidige leiders van Israel gevangen zitten, of overleden zijn, zal wellicht duidelijk worden hoe dat ooit mogelijk was. Velen werden vermoord, velen werden ontvoerd, het was terreur, het was misdadig, het was traumatisch, het is een schandvlek die nooit meer verdwijnt.
En omdat die laatste zin zo waar is, en elk beschaafd mens dat ook vindt, sloeg Israel terug. En zijn we verzeild geraakt in de 21 maanden die ik hierboven heel kort beschreef, zijn er constante bombardementen van plekken waar burgers zich bevinden, zijn er ziekenhuizen en scholen en vluchtelingenkampen tot puin gebombardeerd, zijn er meer hulpverleners en zorgpersoneel en journalisten vermoord dan in enig conflict dat wij ons kunnen herinneren, wordt verhongering al ruim 4 maanden als wapen ingezet, en beschiet het IDF, volgens eigen zeggen het meest morele leger ter wereld, nu al wekenlang dagelijks wanhopige mensen die naar de plek toekomen waar ze van Israel naartoe moeten, om daar meel of water te halen voor hun verhongerende kinderen.

Al het bovenstaande weet u, als u het nog aankunt des avonds een journaal te bekijken.
Maar dan de lelijkheid van een deel van de Nederlandse politiek. Er zijn partijen die nog steeds, na die meer dan 50.000 onschuldige burgerdoden, tijdens die bewuste verhongering, etnische zuivering, poging tot genocide en, ik zeg het nog maar eens, bewust doodschieten van wanhopig-hongerende mensen, weigeren om Israel aan te spreken, te veroordelen, weigeren iets te doen dat iets zou kunnen veranderen.
Laat ik er twee regeringspartijen uithalen: zowel BBB als VVD waren er als de kippen (of blonde labradors) bij om zanger Douwe Bob te veroordelen omdat hij zondagmiddag zijn liedjes niet wilde spelen op een voetbalfeestje in Amsterdam. De reden was volstrekt duidelijk en geldig: er was met hem afgesproken: geen politieke of religieuze uitingen. Die waren er overduidelijk wel. Zionisme, flyers. Dus legde hij uit dat hij niet kon spelen, en vertrok.

Dat Dilan Yesilgöz aansluitend, terwijl ze leugens van nepjournalist Wierd Duk als bron gebruikt, letterlijk schrijft Kinderen wordt een optreden geweigerd om wie ze zijn: Joods, waarna ze het een dag later zeker niet minder erg maakt door voor die vuige aantijging geen excuses te maken, de bedreigingen die mede door haar post aan het adres van de zanger zijn geuit als ‘kennelijk’ neer te zetten, een stukje eigen slachtofferschap in te voegen (zij is ook wel eens bedreigd namelijk), geen enkele melding te maken van de organisatie van het voetbalfeest die de oorzaak zijn van alles dat er gebeurde, en daarna te verwijzen naar het Glastonbury-festival waar een heel boze zanger heel boze dingen over het IDF riep. Waar je van alles van mag vinden, maar wat hier werkelijk niks mee te maken heeft.

Overal wordt ANTISEMITISME geroepen, met hoofdletters. Dat dat bestaat is vreselijk, en kunnen en moeten we met zijn allen bestrijden. Daar sta ik naast de VVD, de BBB, mijn Joodse vrienden en alle andere beschaafde mensen. Maar geloof mij: alle politici, opiniebeinvloeders en nepjournalisten die dat doen, in die hoofdletters, willen gewoon geen gesprek voeren over waar het echt om gaat: de genocide, de bewuste verhongering, het uitmoorden van een volk. Ruim 4000 kilometer verderop. Terwijl wij toekijken, en de politiek weigert ook maar iets te doen. Dat hartverscheurende feit is waar het over zou moeten gaan.

Op een andere columnplek bedacht ik ooit de volgende vergelijking: als je een groot feest geeft, met heel veel overlast en rotzooi als gevolg, vind iedereen het volstrekt normaal dat je, na dat feestje (na de afterparty desnoods) die rotzooi netjes en volledig opruimt. En wellicht nog even een onbespoten bloemetje langsbrengt bij alle mensen die je van hun (nacht)rust beroofd hebt, terwijl jij en je vrienden helemaal losgingen op luide en niet door al teveel smaak gehinderde muziek. Drank/drugs in overleg. Om over onbeperkte hoeveelheden BBQ-vlees en zwarte rookwolken dienaangaande nog maar te zwijgen.

Mijn punt – toen, nu nog steeds – is dat wij ‘de industrie’, de agrosector, en nogal wat andere bedrijven ook, in het huidige economische systeem toestaan het heel goed te hebben (megawinsten, belastingvoordelen, compensatieregelingen), een continu doorlopend feest te vieren (aandeelhouders en bonusgraaiers lopen in polonaise naar de bank), maar ze op geen enkele manier vragen hun rotzooi achter zich op te ruimen. En die rotzooi, inderdaad, is uitstoot die gezondheid van omwonenden schaadt, die water, lucht en bodem vervuilt, die biodiversiteit vernietigt, die klimaatcrisis verergert.

Ik vind het oprecht onbegrijpelijk (en gekmakend) dat je, al ondernemende, grote gevolgen veroorzaakt voor het land waarin je onderneemt, haar landschap, haar inwoners en de toekomst, en daar nauwelijks tot niet voor verantwoordelijk wordt gesteld. En ik vind het dus even onbegrijpelijk dat de ooit-liberale partij, die na een uitstapje met anti-democratische Kremlinvrienden toch weer hoopt de grootste te worden dankzij haar goedgekapte en altijd minzaam glimlachende leider, blijft hameren op dat ondernemerschap, op het belang van die bedrijven voor ‘de economie’ en werkgelegenheid, terwijl ze zich op geen enkele manier rekenschap geeft van de gevolgen van op deze manier ondernemen, produceren, vervuilen.

En afgelopen week werd het nog erger. In een poging de klimaatcrisis enigszins af te remmen (en bedrijven aan te zetten tot een duurzamere vorm van ondernemen) zou de CO2-heffing worden ingevoerd. Zo ongeveer het laatste dat Sofie Hermans (van diezelfde partij ja) op haar ministerie zou kunnen gaan bereiken, nadat al haar andere maatregelen in een storm van PVV&BBB al waren weggeblazen. CO2-heffing, betalen omdat je uitstoot, gaat er niet komen. Omdat het CDA dat voorstelt (de zorg voor de schepping is lang geleden verdwenen in een zoektocht naar zetels), populistisch rechts daar natuurlijk in meegaat, en de VVD nu ook, omdat heffing ‘niet werkt zoals ze ooit is bedacht’. Of dat een leugen is? Ja, geachte lezer, want de heffing is nog nauwelijks toegepast, en zowel vrijstellingen als compensaties waren al wel aan de orde.

Omdat de VNO-NCW-lobby suggereert dat bedrijven die heffing niet op kunnen brengen, de energiekosten nu al de pan uitrijzen en dat bedrijven overwegen te vertrekken naar het buitenland (daar is zoals bekend niks aan de hand met het klimaat), buigt de politiek. Het is laf, het is kortzichtig, en het negeert volledig de (nabije!) toekomst waarin de economische kosten van klimaatverandering een crisis gaan opleveren waarbij 2008 en de corona-gevolgen verbleken. Maar CDA, VVD en de rest van rechts gaan voor een walmende knalfuif, en laten de rotzooi achter voor uw kinderen.