In1989, het jaar dat Lebbis en ik besloten ons als cabaretier te gaan profileren, met als einddoel ooit in ons leven in de Kleine Komedie te spelen, werd ik ondernemer. Hoe dat allemaal afliep kunt u lezen als, voorjaar 2027, onze (eerste) artistieke autobiografie Pissen tegen de Hemelpoort verschijnt.

Ondernemerschap is volgens mij met veel energie (passie, zelfs) een talent, een idee, een product proberen te verkopen, en in die zin is het iets heel moois. Je bedenkt een duurzaam regenhoesje voor poedels, en gaat daarmee de markt op, je hebt op satirische toon van alles te vertellen over de wereld, en beklimt de podia. En als het meezit kun je zelfs aardig geld verdienen, als ondernemer, want er zíjn veel theaterprogrammeurs met smaak, er zíjn veel poedels (en het regent hier best vaak).

Tijdens de meest recente verkiezingscampagne zette de VVD – een partij die ‘rust in de portemonnee’ belooft bij iedereen die al een goedgevuld exemplaar heeft, een partij waarvan de leider geregeld onwaarheden debiteert maar daar ga ik verder geen labeltje aanhangen, een partij die een stabiel midden-kabinet vooralsnog blokkeert maar wel met JA21 in zee wil (en desnoods met BBB en SGP) – geregeld in op het grote belang van ondernemerschap. Waarmee ik het dus zomaar eens was. De uitwerking was, en is, echter vooral: minder regels, meer vrijheid. Dat eerste omdat regels maar lastig zijn (controle, administratie, gedoe), het tweede omdat meer en vrijheid in één zin zo ongeveer iedereen blij maakt. En, het zal u niet verbazen, daar scheiden onze wegen. Want ondernemerschap kan heel mooi zijn, maar het idee dat ‘al die regels’ maar in de weg zitten, het idee dat meer vrijheid betekent dat ondernemers het nog beter gaan doen, en dat dat ons uiteindelijk allemaal ten goede komt, daar klopt volgens mij weinig van.

Een bedrijf dat zijn bollen of lelies alleen dankzij gifspuiten kan produceren is ondernemerschap.

Een uitstootrijke staalfabriek in Wijk aan Zee is ondernemerschap. Een energieslurpende kunstmestfabriek in Terneuzen is ondernemerschap.
Arbeidsmigranten uitbuiten is ondernemerschap.

Een luchthaven runnen zonder natuurvergunning en met elke keer weer opgepompte economische cijfers is ondernemerschap.
Grote fossiele bedrijven die klimaatafspraken weg-lobbyen en de plastic-recycling zo ongeveer om zeep helpen is ondernemerschap. Banken en pensioenfondsen die stevig door-investeren in planeetvernietigende bedrijven is ondernemerschap.

Het verhandelen van designer-medicijnen, opgevoerde E-bikes, suspect vuurwerk en vapes waarop je ook kunt gamen, is ondernemerschap.
Fast fashion is ondernemerschap.

De krankzinnige voedselmarkt die oplevert dat 80% van het aanbod in uw supermarkt feitelijk niet gezond is, met zo veel mogelijk producten met een licht-verslavende werking (door zout, suiker, vetten) is ondernemerschap. En de miljardenhandel in spuitjes met hormonen ‘om je te helpen afvallen’ is dat dus ook. Kijk in dezen zeker even Zembla van 9 november terug.

Veel ondernemers zweren bij vrijheid, en verwijzen graag naar het werk van schrijver en filosoof Ayn Rand. Een quote: egoisme is een deugd, zeker bij ondernemerschap.

Daar zit denk ik het probleem: als het steeds gaat om meer meer meer voor jezelf (geld, winst, macht) blijft er heel weinig ruimte, vrijheid, veiligheid en gezondheid over voor alle anderen.