Eerder deze week sprak ik op een bijeenkomst over het grote geld en eerlijke belastingafdracht, georganiseerd door OxfamNovib en pakhuis de Zwijger. Een mooie plek om te spreken, maar ook raar omdat t daar de Zwijger heet. Ik bedoel: ik hou eigenlijk nooit mijn mond.
Dolf bij de Zwijger is toch een beetje alsof de NPO een tv-avond over ongewenst gedrag op de werkvloer laat presenteren door Victor Reinier en Ali B, maar ik dwaal af. Nu al.

Eigenlijk ging de avond over rechtvaardigheid, over solidariteit, over eerlijke verdeling van rijkdom en kansen, over een poging een systeem dat feitelijk best wel eerlijk en goed te verdedigen is – als je meer hebt en/of meer verdient draag je ook meer bij aan het grote geheel, de maatschappij – gewoon uit te voeren. Belasting te heffen op een plek en manier die redelijk is, aangevuld met wat ideeen die ook best eh chill zijn, en die heel veel geld kunnen opbrengen, geld dat hoognodig is in een tijd van toenemende ongelijkheid, van een beangstigend soort masculiene politiek.
Goed, nu u daarover begint: we leven in tijden van een succesvolle coalitie van populisme, radicaal rechts (en soms nog rechtser), gristenfundamentalisten en het grote geld. En dan hebben we het, voor de duidelijkheid, over mensen die de deur niet eens open zouden doen als de Postcode-miljoenenklapper aanbelde, want dat soort bedragen doen ze het allang niet meer voor. Dat soort bedragen is leuk voor de hardwerkende paupers, wij hebben het hier over offshore-multimiljardairs en mensen met een vermogen groter dan het BNP van een hardwerkend middelgroot land.
Op allerlei plekken in de wereld, de VS voorop, zien we dat populistische politiek zich vermengt met de belangen van het echt grote, het niet te bevatten grote geld. Aan de overkant van de oceaan hoef je de namen van Trump, Musk, Ramaswamy, Zuckerberg en Bezos maar achter elkaar te zetten of u weet waar het over gaat. Ze werken in decreten, ze staan voor drill baby drill, ze zien Groenland en Oekraine als een verzameling bodemschatten, ze zien Gaza als een onroerend goed opportunity, ze zien Europa als een lastige vlek op de kaart waar redelijkheid, je houden aan gemaakte afspraken en zelfs democratie nog gewoon voorkomen. Ze zien Putin, Orban, Melei, Nethanyahu, Meloni en Alice Weidel als medestanders. Oh ja, taxation-policies waarbij grote bedrijven en extreem rijke mensen nog minder belastingdruk gaan voelen zijn ze ook behoorlijk vóór.
In deze wereld, in deze realiteit, is het belang van eerlijke belastingheffing volgens mij groter dan ooit. Omdat het in geen enkele realiteit oke of zelfs rechtvaardig is dat het vermogen van miljardairs vorig jaar met 2 biljoen (een 2 met 12 nullen!) dollar steeg en er 4 miljardairs per week bijkwamen, omdat multinationals de rechten op hun eigen producten bij zichzelf terug kopen voor een bedrag dat verdomd dicht ligt bij de feitelijke jaarwinst, waarna er van die winst ongeveer niks overblijft, en er voor onze BelastingDienst niks anders opzit dan de jacht op toeslagenouders of een volgende groep slachtoffers zonder jurist en fiscalist maar weer in te zetten.
Is er ook nog goed nieuws, Dolluf?
Zeker, er komen 4 miljardairs per week bij. Als we dat doorrekenen: er zijn 8 miljard mensen op aarde, dus met dit tempo zijn we over 2 miljard weken (zeg 478 miljoen jaar) ALLEMAAL miljardair.

En erfenissen uitroepteken.
Toen ik mij verdiepte in de inhoud van de avond las ik dat Nederland aan de vooravond staat van de grootste overdracht van vermogen ooit. Door de vergrijzing wordt verwacht dat de komende 10 jaar ongeveer 230 tot 240 miljard euro in de vorm van erfenissen wordt doorgegeven aan volgende generaties. Als de VVD echt staat voor de hardwerkende Nederlander, als dit kabinet kan uitleggen wie of wat de ‘gewone Nederlander’ eigenlijk is en aansluitend voor die groep iets goeds wil doen is dít het moment. Belast overerving serieus en stevig, en heel veel geld kan terecht komen waar het nodig is.
En nee, Telegraaf-commentaar-schrijver, dit gaat niet over al die mensen die een erfenisje krijgen omdat oudtante Rita nog een rekening bij de Postgiro of de Amrobank bleek te hebben, dit gaat over alles dat in de vele tonnen, de miljoenen, de honderden miljoenen loopt. Geld waar de begunstigde helemaal niks voor doet, en het argument dat er al eens belasting over betaald is, is om de wetenschappelijke term te gebruiken ‘gelul’, want dit soort grote vermogens zijn juist vaak opgebouwd uit bedrijfswinsten van bedrijven met de bovengenoemde belastingmoraal, winsten op onroerend goed en overerving van de generaties hiervoor.
Wat is er mooier dan overlijden en daardoor heel veel bijdragen aan onderwijs, woningbouw, armoedebestrijding, klimaatbeleid, vrouwenrechten, gezondheidszorg?
Dit was een retorische vraag, maar ik denk dat u me begrijpt.

En nu zal ik weer zwijgen.