In aanloop naar mijn oudejaars 2025 speel ik geregeld in Comedyclub Toomler in Amsterdam, perfecte plek om ideeen tegen een enthousiast publiek aan te stuiteren, en geregeld (vaak per ongeluk) nieuwe grappen te laten ontstaan. Onlangs was ik, vanwege de stapeling van ellende in Gaza en Donbas, in Washington en Den Haag, op zoek naar ‘goed nieuws’. Een voorbeeld dat ik gaf was dat een Poolse boer was opgegeten door zijn eigen varkens. Zwijnen, wellicht. Ik begrijp dat u dit in eerste instantie niet als heel goed nieuws heeft gelezen, en de nabestaanden van Zbigniew natuurlijk zeker niet, maar het beeld dat ik erna schetste was dat ik het te prijzen vind dat de beesten die wij houden om te slachten en te consumeren op enig moment kunnen vinden dat het wel een keertje mooi geweest is. En, aansluitend daarop, zelfs de rollen kunnen omdraaien. Hierop doordenkend en -pratend deelde ik met mijn publiek dat nogal wat grote varkenshouders in zeg Oost-Brabant na het lezen van dat nieuws een stuk minder rustig zijn gaan slapen. Ik bedoel, als je vlak bij je huis 30.000 biggen en varkens hebt opgesloten, realiseer je je hoe het eruit zou zien als ze echt boos op je worden. Of neem de Gelderse Vallei, waar het over kippen gaat, en als die met een paar honderdduizend tegelijk, en woedend, je tuinpad op komen struinen heb je toch een soort van probleem.

Natuurlijk, deze beelden ontstonden in mijn fantasie, maar dat ik het prachtig zou vinden als levende wezens – die wij alleen maar hebben om vet te mesten en te slachten, en/of om zoveel mogelijk eieren uit te persen – op enig moment tot revolutie zouden kunnen komen is helemaal waar.

En toen zag ik beelden uit de VS, waar grote tekorten aan eieren zijn ontstaan, omdat de vogelgriep om zich heen grijpt. De vogelgriep, waarvan de oorzaak door onze ‘minister van Landbouw etc’ bij trekvogels werd gelegd, terwijl het feit dát je tientallen miljoenen stuks pluimvee bij elkaar zet wellicht ook meespeelt. Maar ja, dat is natuurlijk een (vooralsnog aanvaardbaar) economisch model, terwijl die trekvogels, met hun besmettelijke ziektes, alleen maar voor hun eigen lol een beetje over de wereld heen en weer vliegen.

Sinds ik meer las over vogelgriep verontrust nieuws erover mij nogal. Het komt, vooralsnog vrij beperkt, voor dat er iets van op mensen overspringt. Maar wat er kán gebeuren als er een variant ontstaat die dat op grote schaal lukt is zo beangstigend dat je zou willen dat daar iets (meer) beleid tegen ontwikkeld wordt. In plaats van soms een ophokplicht, soms een paar honderdduizend kippen ‘ruimen’, en maar hopen dat het goed blijft gaan. In de VS zijn eieren, die daar niet in dozen van 12 maar van 48 gaan, nu op rantsoen. Want H7N9 waart rond. En als dat van mens op mens kan gaan overspringen, gaan we nog terugverlangen naar Hugo de Jonge en Sywert van L., als u begrijpt wat ik bedoel. Wat ik vooral bedoel: wij zijn niet de baas over andere levende wezens, en de natuur in ruimste zin. Wij zijn er onderdeel van.